Postawy człowieka wobec otaczającego go zła

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.03.2024 o 22:06

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 4.03.2024 o 21:47

Człowiek od zawsze zmagający się z problemem dobra i zła, w różnych epokach i kontekstach kulturowych, stawał przed dylematem właściwej postawy wobec otaczającego go zła. Analiza literatury, zarówno klasycznej, jak i współczesnej, pozwala na wyodrębnienie różnorodnych, ale zazwyczaj powtarzalnych sposobów reagowania na zło. Człowiek w konfrontacji ze złem przyjmuje postawę buntu, uległości lub poszukiwania kompromisu, świadcząc o uniwersalnej walce z negatywnymi aspektami rzeczywistości.

Jedną z postaw, jaką można zaobserwować w literaturze jest bunt. Przeciwstawienie się złu, walka z niesprawiedliwością, często z narażeniem własnego życia czy dobra, to motyw pojawiający się np. w literaturze romantycznej. Znakomicie ilustruje to postać Konrada z „Dziadów” cz. III Adama Mickiewicza. Bohater, borykając się z moralną degrengoladą, doprowadzoną do ekstremum przez władze carskie okupujące Polskę, decyduje się na bunt. Konrad, poprzez swoje wystąpienie do Boga, manifestuje nie tylko sprzeciw wobec doczesnego zła, ale również poszukiwanie sprawiedliwości na wyższym, metafizycznym poziomie. To przykład klasycznej postawy bohatera romantycznego, który w obliczu zła niemoralnego i niesprawiedliwości optuje za walką z tym zjawiskiem, nawet za cenę własnego cierpienia.

Inny sposób reagowania na zło to uległość, widoczna szczególnie w literaturze realistycznej i naturalistycznej, pokazującej człowieka jako istotę bezsilną wobec potęgi zła. Charakterystyczny przykładem może być tu Zenon Ziembiewicz z „Granicy” Zofii Nałkowskiej. Zenon, mimo początkowych dobrych intencji, stopniowo ulega zdegenerowanemu otoczeniu i systemowi, w jakim funkcjonuje. Ten mechanizm uległości nie wynika z zaakceptowania zła, lecz raczej z braku siły, determinacji czy możliwości do jego zmienienia. Postawa uległości wobec zła wydaje się naturalną konsekwencją pewnych mechanizmów społecznych i psychologicznych, z którymi bohater literacki nie potrafi lub nie chce skutecznie walczyć.

Ostatnią analizowaną postawą jest próba znalezienia kompromisu lub równowagi. W literaturze często ukazane jest to poprzez postaci, które świadomie starają się zmienić negatywne aspekty rzeczywistości, nie popadając jednak w skrajny bunt czy bezwarunkową uległość. Dobrym przykładem może być tu Janusz Korczak z „Króla Maciusia na wyspie bezludnej”. Korczak, jako postać autentyczna, znany jest ze swojej działalności na rzecz praw dziecka, a jego literacki alter ego, Król Maciuś, stara się budować świat na nowych, lepszych zasadach. To postawa balansowania między idealem a realiami, gdzie zło jest wyzwaniem do działania, ale nie prowadzi do eskalacji konfliktu.

Podsumowując, literatura w różnych epokach ukazuje zło jako element nieodłączny ludzkiej egzystencji, wymagający od człowieka określonej postawy. Bunt, uległość czy poszukiwanie kompromisu to sposoby, w jakie literaccy bohaterowie stawiają czoło złu, pokazując tym samym uniwersalną próbę odnajdywania indywidualnej ścieżki między dobrem a złem. Każda z analizowanych postaw wnosi do dyskusji nad naturą zła cenny wkład, ukazując zarówno potencjał ludzki do przekraczania granic, jak i ograniczenia wynikające z ludzkiej kondycji.