Człowiek wobec przeznaczenia - analiza na podstawie "Antygony" i wybranego kontekstu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.11.2023 o 11:36

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 5.11.2023 o 11:42

Przeznaczenie, jako jeden z najważniejszych tematów poruszanych w literaturze, stanowi źródło wielu filozoficznych i moralnych dylematów. Jednym z najbardziej znanych dzieł, które skupia się na człowieku wobec przeznaczenia, jest tragedia Sofoklesa pt. "Antygona". W kontekście powyższego dramatu oraz na podstawie wybranego kontekstu, rozważymy zasadność przeciwstawiania się przeznaczeniu oraz wpływ człowieka na własne losy.

"Antygona", napisana w V wieku p.n.e., opowiada historię tytułowej bohaterki, która przedkłada wartości moralne i boskie prawa ponad rozkaz króla i umieszczanie ciała swojego brata na wieczny spoczynek. Antygona decyduje się postąpić wbrew zakazowi i konsekwencją tego czynu jest jej tragiczna śmierć. Tym samym Sofokles ukazuje człowieka, który podejmuje wybór w świadomości, że wynik wybranego działania jest przesądzony przez przeznaczenie.

Przyglądając się wybranemu kontekstowi, można odnieść się do pierwszego spotkania Antygony z przeznaczeniem w momencie, gdy dowiaduje się o zakazie króla Kreona dotyczącym chowania ciała jej brata Polinejkesa. Antygona, będąc pełna siły przekonania i bezgranicznego oddania dla bliskich, nie wahając się dokonuje wyboru, który jest sprzeczny z wolą władców. W tym momencie, czy zatem człowiek jest bezsilny wobec przeznaczenia? Czy ma możliwość wpłynięcia na swoje losy?

Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na te pytania, gdyż owa prośba Antygony o przekroczenie zakazu, aby uczynić coś najważniejszego dla niej - zawsze znajdzie swoje odbicie w ludzkim sumieniu i determinacji. Wpływ na własne losy człowiek ma bowiem przede wszystkim w swoim sposobie myślenia i działania. Antygona, podejmując decyzję o chowaniu ciała brata, zdawała sobie sprawę z konsekwencji tego czynu, ale jej oddanie i moralne zasady stanowiły zbyt istotny motyw do porzucenia choćby dla własnego bezpieczeństwa.

Jednakże należy zauważyć, że choć człowiek potrafi wywierać wpływ na swoje losy, to nie jest on w stanie całkowicie przeciwstawić się przeznaczeniu. W dramacie Sofoklesa, decyzja Antygony ostatecznie prowadzi do jej śmierci, niezależnie od tego, jak wiele siły włożyła w próbę zmiany swojego losu. Przeznaczenie stanowi więc nieodmienny element naszego życia, na który nie zawsze mamy wpływ, co ukazuje tragizm sytuacji Antygony.

Mimo to, "Antygona" przypomina nam, że istnieje coś ważniejszego niż samo przeznaczenie, a mianowicie wierność wartościom moralnym i zaufanie własnemu sumieniu. Człowiek, choć nie zawsze może kontrolować swoje losy, może jednak mieć świadomość, że ich kształtowanie zależy od jego decyzji i postaw. Przeznaczenie nie jest więc jedynym czynnikiem determinującym nasze życie.

Podsumowując, zagadnienie człowieka wobec przeznaczenia jest niezwykle skomplikowane. Na podstawie tragedii Sofoklesa, "Antygona" oraz wybranego kontekstu, można stwierdzić, że człowiek posiada pewne pole działania i sam jest odpowiedzialny za swoje decyzje, jednak nie jest w stanie całkowicie przeciwstawić się przeznaczeniu. Przeznaczenie, choć nad nami czuwa, nie powinno zastępować naszych indywidualnych wartości i moralnych wyborów. W konfrontacji z nieuchronnym losiem, powinniśmy dążyć do życia zgodnego z naszym sumieniem i wartościami, ponieważ to one są naszym prawdziwym przewodnikiem w życiu.