Bezradność człowieka wobec rzeczywistości - wyjaśnienie na podstawie Króla Edypa i innego tekstu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.11.2023 o 14:45

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 13.11.2023 o 13:30

Człowiek w swojej istocie dąży do zrozumienia otaczającego go świata, do panowania nad rzeczywistością oraz do wyjaśniania tajemnic, które go otaczają. Jednak zarówno w starożytnych mitach, jak i w literaturze widzimy, że ta próba zrozumienia i kontrolowania własnego losu często prowadzi do tragicznej bezradności. W "Królu Edypie" Sofoklesa oraz w nowożytnej literaturze, przykładowo w "Procesie" Franza Kafki, widzimy, jak bohaterowie są zmiażdżeni przez niemożność ucieczki przed przeznaczeniem i niezrozumiałymi siłami sterującymi ich życiem.

W tragedii Sofoklesa spotykamy Edypa, króla Teb, który usiłuje uciec przed swoim przeznaczeniem. Proroctwo wygłoszone przez wyrocznię delficką staje się dla niego wyzwaniem i zagadką do rozwiązania. Edyp dąży do poznania prawdy, nie zdaje sobie sprawy, że w wyjaśnianiu tajemnicy własnego życia, kieruje się ku katastrofie. Starcie z rzeczywistością, którą miał za zadanie ujarzmić, okazuje się tragiczne. Gdy zostaje ujawniona prawda o jego pochodzeniu oraz o nieświadomej zbrodni kazirodztwa i ojcobójstwa, Edyp staje się uosobieniem bezradności człowieka - zarówno wobec przeznaczenia, jak i własnej nieświadomości.

Podobny motyw bezsilności wobec absurdu rzeczywistości znajdujemy w "Procesie". Józef K., główny bohater tej powieści, zostaje pewnego dnia aresztowany bez podania jakiejkolwiek przyczyny. Cała powieść jest zapisem absurdu procesu, w którym Józef K. bezskutecznie próbuje zrozumieć prawo i znaleźć sposób na obronę. Kafka przedstawia czytelnikowi świat, w którym instytucje państwowe są nie tylko nieprzejrzyste, ale również niemożliwe do zrozumienia i przewidzenia. Bezradność Józefa K. wynika nie tyle z jego winy, co z niemożności odnalezienia się w świecie, który jest całkowicie oderwany od logiki i zdrowego rozsądku.

Oba te teksty pokazują, jak próba zrozumienia i nadania sensu rzeczywistości nie tylko okazuje się próżna, ale może prowadzić do jeszcze większej tragedii. W przypadku Edypa jest to tragedia rozgrywająca się w wymiarze moralnym i egzystencjalnym, w "Procesie" z kolei obserwujemy tragedię indywidualności ludzkiej, niemożność obrony przed anonimową machiną biurokratyczną.

Wnioskować stąd można, że niezależnie od czasów i różnic kulturowo-cywilizacyjnych, człowiek znajduje się w obliczu bezradności, gdy próbuje zmierzyć się z siłami, które są poza jego rozumieniem lub kontrolą. Tajemnica ludzkiego życia i jego determinacja przez siły zewnętrzne pozostaje jednym z najbardziej frapujących i jednocześnie niepokojących motywów, który znajduje odzwierciedlenie w literaturze różnych epok, uświadamiając nam, że nie wszystko w naszym życiu jest do przewidzenia i ułożenia w logiczną całość.