Realizm i fantastyka. Rozważ, jaką funkcję pełni przenikanie się konwencji realistycznej i konwencji fantastycznej w tym samym utworze literackim. W pracy odwołaj się do: innych utworów literackich z dwóch różnych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.11.2023 o 18:28

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 14.11.2023 o 19:44

Przenikanie się konwencji realistycznej i konwencji fantastycznej w jednym utworze literackim stanowi fascynujące zjawisko, które potrafi wnieść nowe wymiary do treści literackich. Często spotykamy się z takim połączeniem tych dwóch konwencji, które wzbogaca twórczość oraz pozwala na przedstawienie tematów z różnych perspektyw. Literatura, jako lustrzane odbicie rzeczywistości i zarazem jej przekształcenie, od wieków oscyluje między dwoma przeciwstawnymi konwencjami: realistyczną i fantastyczną. Przedmiotem niniejszej rozprawki jest analiza funkcji, jaką pełni przenikanie się konwencji realistycznej i fantastycznej na przykładach "Dziadów" część II Adama Mickiewicza oraz "Mistrza i Małgorzaty" Michaiła Bułhakowa.

"Dziady" część II, napisane przez Mickiewicza, to dramat, który w swojej strukturze zawiera wiele elementów fantastycznych, wpisując się w romantyczną tradycję literatury polskiej. Uroczystość dziadów, będąca rytuałem odprawianym w noc Zaduszek, pełni funkcję medium, przez które światy żywych i umarłych mogą się przenikać. To właśnie w tych scenach widoczne jest przenikanie się konwencji. Elementy fantastyczne, takie jak pojawienie się duchów czy rozmowy z zaświatami, służą jednak nie tylko budowaniu nastroju i napięcia, ale przede wszystkim mają wymiar symboliczny, rysując obraz narodu uwięzionego między życiem a śmiercią, między przeszłością a przyszłością.

Z kolei "Mistrz i Małgorzata" Michaiła Bułhakowa to powieść, która w równie mistrzowski sposób łączy w sobie elementy realistyczne z fantastycznymi. Akcja rozgrywa się w dwóch płaszczyznach: w Moskwie lat 30-tych XX wieku, gdzie Stalinizm osiąga szczyt terroru, oraz w Jerozolimie za czasów Poncjusza Piłata. Bułhakow wprowadza postać Szatana - Wolanda oraz jego świtę, której ziemskie działania mają nieustannie fantastyczny charakter. Realistyczny opis moskiewskiej codzienności przeplata się z epizodami całkowicie nierealnymi, wprowadzającymi elementy magii, czarów i niewytłumaczalnych zjawisk. Te fantastyczne motywy pozwalają jednak na głębszą refleksję nad realiami życia pod reżimem totalitarnym, ukazując absurd i groteskę rzeczywistości w sposób znacznie bardziej trafny, niż mogłoby to uczynić surowe przestrzeganie konwencji realistycznej.

Przenikanie się konwencji realistycznej i fantastycznej w obu omawianych dziełach pełni zatem podobną funkcję: umożliwia krytyczną refleksję nad rzeczywistością, jednocześnie wykraczając poza jej granice dzięki elementom fantastycznym. W "Dziadach" część II fantastyczne seanse dziadów pozwalają na psychologiczne i symboliczne ukazanie dramatu narodu, podczas gdy w "Mistrzu i Małgorzacie" fantastyczne elementy stanowią środek do demaskacji absurdu życia pod tyranią, jednocześnie zachowując nadzieję na możliwość transcendencji.

Oba dzieła dowodzą, że literatura, przenikając granice między rzeczywistością a fikcją, między światem realnym a fantastycznym, nie tylko nie traci na swojej realistyczności, ale wręcz zyskuje nowy wymiar interpretacyjny. Konwencje te, zamiast się wzajemnie wykluczać, współgrają, tworząc dzieła o bogatej warstwie znaczeniowej, które mogą być interpretowane na wielu poziomach. Realizm i fantastyka, łącząc się, otwierają przed czytelnikiem drzwi do głębszego zrozumienia świata i jego wielowymiarowości.

Przenikanie się konwencji realistycznej i fantastycznej staje się więc doskonałym narzędziem dla pisarza, pozwalającym na tworzenie bardziej intrygujących, wielowymiarowych utworów. To połączenie dodaje głębi i złożoności fabule, czyniąc ją bardziej intrygującą dla czytelnika. Pozwala nam także na eksplorację granic pomiędzy rzeczywistością a wyobraźnią, co staje się jednym z niezwykle cennych aspektów literatury.

Wniosek jest jednoznaczny – przenikanie się konwencji realistycznej i fantastycznej w utworach literackich pełni istotną funkcję. Nie tylko wzbogaca treść i sprawia, że staje się ona bardziej atrakcyjna dla czytelnika, ale również otwiera zupełnie nowe możliwości interpretacyjne. Poprzez ten zabieg pisarze mogą łamać bariery tradycyjnej literatury, badać granice wyobraźni i uwodzić nas zarówno realizmem, jak i fantastyką.