Wojowniczka, zbrodniarka, święta, femme fatale – portret kobiety w literaturze różnych epok.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 14.02.2025 o 19:21

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 26.05.2024 o 15:09

Portret kobiety w literaturze ewoluował na przestrzeni wieków, ukazując różnorodność ról, jakie kobieta mogła pełnić w społeczeństwie. Wojowniczka, zbrodniarka, święta, femme fatale – każda z tych ról była odzwierciedleniem zarówno kontekstu społeczno-kulturowego danej epoki, jak i jej specyficznych przekonań na temat kobiecości. Przegląd literatury różnych epok pokazuje, jak wielowymiarowy może być portret kobiety, a poszczególne dzieła literackie dostarczają nam bogatego materiału do analizy tych ról.

W literaturze średniowiecznej jednym z najbardziej wyrazistych portretów kobiety jest postać Joanny d’Arc. Jako wojowniczka, Joanna d’Arc stała się symbolem patriotyzmu i religijnej gorliwości. Urodziła się w małej wiosce w Lotaryngii, a jej życie uległo dramatycznej zmianie, gdy usłyszała głosy świętych, nakazujące jej wyzwolenie Francji od angielskich najeźdźców. Dzięki swojej determinacji, odwadze i nieocenionym talentom przywódczym, zdołała zjednać sobie armię i poprowadzić ją do serii zwycięstw. Jej postać często bywała przedstawiana w poezji i dramacie, ukazując jej jako ucieleśnienie ideałów rycerskich oraz boskiego wybrańca. Jednakże oskarżona o herezję, została skazana na stos, co świadczy o skomplikowanej relacji ówczesnych społeczeństw z kobiecą siłą i niezależnością.

W renesansowych dramatach Szekspira postaci kobiet także odgrywają znaczące, choć różnorodne role. Lady Makbet, żona Makbeta, stanowi doskonały przykład zbrodniarki. Jej ambicja i pragnienie władzy są motorem zbrodniczych działań, jakie podejmują razem z mężem. To ona podburza Makbeta do zabójstwa króla Duncana, co zapoczątkowuje spiralę przemocy i szaleństwa. Lady Makbet jest symbolem destrukcyjnej mocy ukrytej w ludzkiej naturze. Jej postać kontrastuje z innymi kobietami w literaturze Szekspira, które często są ofiarami intryg i politycznych manipulacji, pokazując tym samym złożoność kobiecej natury.

W literaturze romantyzmu postaci kobiece często były idealizowane, lecz zdarzały się też postacie femme fatale. Przykładem może być Carmen z noweli Prospera Mérimée, której postać była później jeszcze bardziej rozwinięta w operze Bizeta. Carmen to cygańska tancerka, która swoimi urokami i tajemniczością uwodzi mężczyzn, prowadząc ich do zguby. Jest wolna duchem, nieskrępowana społecznymi normami i gotowa do złamania serca każdego, kto spróbuje ją poskromić. Carmen to archetyp femme fatale, kobiety, która jest niebezpieczna i fascynująca zarazem, gotowa poświęcić innych dla własnej wolności.

Epoka pozytywizmu przyniosła zmiany w sposobie przedstawiania kobiet. Ważną postacią tego okresu jest Izabela Łęcka z "Lalki" Bolesława Prusa. Jako femme fatale jest ona obiektem pożądania Stanisława Wokulskiego, którego życie ulega zniszczeniu wskutek jego nieodwzajemnionej miłości. Izabela nie jest zbrodniarką w dosłownym sensie, ale jej unoszące się ponad rzeczywistość podejście do miłości i materialne zainteresowania prowadzą Wokulskiego do rozpaczy i klęski. Reprezentuje więc subtelniejszy rodzaj femme fatale, zdolnej do oddziaływania na życie mężczyzny jedynie przez swoje istnienie i bezduszność.

W literaturze współczesnej spotykamy zróżnicowane przedstawienia kobiet, które odzwierciedlają zmieniające się społeczne role i oczekiwania. Postaci takie jak Lisbeth Salander z serii "Millennium" autorstwa Stiega Larssona to współczesne wojowniczki, które walczą z niesprawiedliwością i przemocą. Lisbeth Salander jest hakerką o skomplikowanej przeszłości, która mimo wielu traum potrafi stawić czoła opresji i niesprawiedliwości. Jest niezależna, inteligentna i zdecydowanie nie jest konwencjonalną bohaterką. Jej siła nie wynika z fizycznej przewagi, ale z umysłu i zdeterminowania, co czyni ją jedną z najbardziej fascynujących postaci literackich XXI wieku.

Podsumowując, portret kobiety w literaturze jest niezwykle zróżnicowany i zależy od kontekstu historycznego oraz społecznego. Wojowniczka, zbrodniarka, święta, femme fatale – każda z tych ról odzwierciedla odmienne aspekty kobiecej natury i możliwości. Analiza literatury różnych epok ukazuje, że kobiety były i są pełne sprzeczności, siły, tajemniczości i niezwykłego wpływu na otaczający je świat.