Kobieta jako bohaterka literatury pozytywistycznej- postać Izabeli Łęckiej w „Lalce” Bolesława Prusa oraz panny Esther w „Wizycie u Herasego” Stefana Chwina.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 14.02.2025 o 20:16

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

W epoce pozytywizmu kobieta zyskuje nowe oblicze – jawi się nie tylko jako opiekuńcza matka i oddana żona, lecz również jako postać czynna społecznie, dążąca do samorealizacji. W literaturze pojawiają się bohaterki silne, pełne woli działania, jednak nieodłącznym elementem epoki jest także krytyczne spojrzenie na rolę, jaką kobieta odgrywała w ówczesnym społeczeństwie. Dwoma znamiennymi przykładami kobiet, które różnymi ścieżkami dążą do afirmacji własnej pozycji, są Izabela Łęcka z „Lalki” Bolesława Prusa oraz panna Esther z opowiadania „Wizyta u Herasego” Stefana Chwina.

W realiach pozytywizmu obserwujemy emancypacyjne przemiany. Kobiety domagają się równouprawnienia, chcą decydować o własnym życiu, a feminizm zyskuje na mocy. Jednakże społeczeństwo podąża jeszcze tradycyjnymi schematami, idealizując kobietę anielską i oczekując od niej istnienia wyłącznie w sfery domowej. Z drugiej strony, uroda zaczyna być postrzegana jako potencjalne narzędzie władzy w rękach kobiet.

Izabela Łęcka jest postacią niezwykle złożoną. Jako kobieta o arystokratycznych korzeniach umieszczona jest w z góry ukształtowanym świecie wartości, w którym oczekiwania wobec niej są wyśrubowane. Główny nacisk kładzie się na jej urodę, elegancję i maniery, co pokazuje, jak bardzo w ówczesnych czasach estetyka determinowała postrzeganie kobiet. Łęcka wykorzystuje swoją kokieterię jako sposób na manipulowanie swoim otoczeniem, szczególnie mężczyznami, takimi jak Stanisław Wokulski, który uległ jej wdziękom. W relacji z nim, Izabela okazuje się być postacią, która nie potrafi zbudować głębszej duchowej więzi i kochać, co wskazuje na pustkę emocjonalną wywołaną przez jej wychowanie. Jej postawa staje się obiektem krytyki ze strony Prusa, który ukazuje arystokrację jako klasę upadającą, tracącą wartości.

Panna Esther z dzieła Chwina również jest postacią, która strategicznie wykorzystuje swoje walory fizyczne. W opowiadaniu przedstawiona jest jako kobieta ucieszona swoją rolą, bawiąca się adoracją mężczyzn i świadomie korzystająca z tej pozycji. Jest podobna do Izabeli w aspekcie władzy, jaką zdobywa nad otoczeniem, jednak wydaje się być bardziej świadoma tego, co robi, i bardziej sceniczna w swoich działaniach.

Te dwie postaci można postrzegać jako femme fatale – kobiety, które wykorzystują piękno i seksualność do zdobycia kontroli nad mężczyznami, jednocześnie przyjmując ryzyko społecznych i moralnych konsekwencji. Ich zachowanie stawia inteligencję naprzeciw uczuciowości, często na korzyść tej pierwszej. W ten sposób prezentują one paradoks epoki: piękno jako źródło siły oraz piękno jako przekleństwo.

Krytyka społecznej roli kobiet ujawnia się w demoralizacji i duchowej pustce postaci, będącej efektem nie tylko indywidualnych aspiracji, ale również oczekiwań i presji społecznej. Relacje z mężczyznami stanowią formę waluty społecznej, pozwalającej kobietom na utrzymanie lub poprawę ich pozycji w ówczesnym świecie.

W konsekwencji, bohaterki Prusa i Chwina odzwierciedlają przemiany oraz wyzwania ich epoki, sugerując czytelnikowi, że kobieta pozytywistyczna zaczyna kształtować własne życie, choć robi to w łonie konfliktu między nowymi aspiracjami a starymi wymaganiami społecznymi. Archetyp femme fatale jest tu pełen ambiwalencji – z jednej strony symbolizuje emancypację, z drugiej może prowadzić do destrukcyjnych konsekwencji.

Analiza postaci Izabeli Łęckiej i panny Esther pokazuje, jak literatura pozytywistyczna przyczyniła się do kształtowania nowoczesnego wizerunku kobiety, nie obawiającej się własnej seksualności i posiadającej własne aspiracje. Jednakowoż realizowane są one w szarej strefie moralności, co prowokuje do refleksji nad trwałością bądź zmiennością literackich stereotypów. Warto zatem docenić wkład dzieł Prusa i Chwina w zrozumienie ewolucji roli kobiecej w społeczeństwie.