Motyw oblężonego miasta. Omów zagadnienie na podstawie Dżumy Alberta Camusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.07.2024 o 15:31

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 6.07.2024 o 14:52

I. Wstęp

Akcja powieści rozgrywa się w latach 40-tych XX wieku w mieście Oran, które zostaje odcięte od reszty świata wskutek wybuchu epidemii dżumy. Camus, poprzez swoje dzieło, przedstawia nie tyle fizyczne, co duchowe i moralne oblężenie, jakiego doświadczają mieszkańcy. W kontekście historycznym dzieło jest odpowiedzią na traumatyczne doświadczenia II wojny światowej, które ludzie wciąż mieli świeżo w pamięci.

2. Teza: „Dżuma” Alberta Camusa jest paraboliczną opowieścią o zmaganiu się z ekstremalnym zagrożeniem, które można porównać do oblężenia miasta. Powieść ta ukazuje różnorodne reakcje ludzi na zamknięcie oraz rozpatruje moralne i etyczne aspekty ludzkiego zachowania w obliczu kryzysu.

---

II. Rozwinięcie

Miasto Oran w „Dżumie” jest przedstawione jako typowe zamknięte, uwięzione miejsce, gdzie życie toczyło się rutynowo aż do chwili, gdy wybuchła epidemia. Władze miasta decydują się na drastyczne środki – zamknięcie bram miasta i jego absolutną izolację. Życie codzienne mieszkańców zostaje zatrzymane, a oni sami stają się więźniami w swoich własnych domach.

Zamknięcie bram miasta i izolacja jego mieszkańców jest kluczowym momentem w powieści, podkreślając dramatyzm sytuacji. Izolacja ta ma swoje niemalże administracyjne, chłodne oblicze, jednocześnie symbolizując głębszy, egzystencjalny separatyzm. Symbolika bram miasta, które pozostają zamknięte na długo, stanowi wyraz utraty kontaktu z resztą świata i przymusowej konfrontacji z własnymi słabościami i lękami.

2. Uczucia i reakcje mieszkańców:

Camus szczegółowo opisuje różnorodne emocje mieszkańców Oranu w odpowiedzi na kryzys. Przede wszystkim nasuwa się lęk przed śmiercią i utratą bliskich. Epidemia sprawia, że kontakty międzyludzkie zostają zerwane, siejąc rozpacz i tęsknotę. Przykłady z tekstu pokazują, jak rodziny zostały rozdzielone przez zamknięte bramy, a miejscowi bezsilnie tęsknią za swoimi najbliższymi.

Jednym z najbardziej znamiennych przykładów jest postać Ramberta, dziennikarza, który początkowo dąży do opuszczenia miasta, by wrócić do swojej ukochanej. Jego determinacja do ucieczki ukazuje potrzebę osobistego szczęścia w szerszym kontekście kryzysu. Jednak jego ewolucja – od egoistycznej chęci ucieczki do altruistycznej decyzji o pozostaniu i pomocy innym – ukazuje, że izolacja i zagrożenie mogą wydobyć z ludzi solidarność i moralną siłę.

Kolejnym charakterystycznym mieszkańcem jest Cottard, który w inny sposób reaguje na pandemię. Jako osoba wcześniej stojąca na marginesie społeczeństwa, nagle widzi możliwość wykorzystania sytuacji dla własnego zysku. Jego zachowanie odzwierciedla, jak niektóre osoby starają się czerpać korzyści z czyjegoś nieszczęścia i chaosu, co dodaje historii realistycznego posmaku.

3. Epidemia jako sytuacja ekstremalna a zło w człowieku:

Zasadniczym elementem powieści jest jej paraboliczny charakter – „Dżuma” jest metaforą wszelkiego zła, jakie może dotknąć człowieka i społeczeństwo. Epidemia dżumy staje się tu alegorią walki z wrogiem, który jest enigmatyczny i wszechobecny. Ta walka o przetrwanie wiernością przypomina wojenne realia, gdzie de facto chodzi o starcie z nieuchwytnym złem.

Powieść przedstawia również działania ludzi, którzy podjęli się przemytniczej działalności, aby spróbować wydostać się z miasta. Przemytnicy, ryzykując swoje życie, wprowadzają elementy chaosu i bezprawia do już i tak skomplikowanej sytuacji. To przypomina warunki wojenne, gdzie prawo i porządek zostają zawieszone, a ludzie często zwracają się ku moralnie wątpliwym działaniom.

4. Porównanie do II wojny światowej:

Camus z precyzją opisuje wiele elementów, które mają swoje odpowiedniki w realiach II wojny światowej. Masowe groby, wszechobecna śmierć i brak właściwych ceremonii pogrzebowych, przypominają o atmosferze obozów koncentracyjnych. Mieszkańcy Oranu, podobnie jak ofiary wojny, tracą swoją godność osobistą, stając się jedynie numerami statystycznymi w obliczu śmiertelnego zagrożenia.

Datowanie akcji powieści w latach 40. XX wieku nie jest przypadkowe. Powieść została wydana w 1947 roku, krótko po zakończeniu wojny, w okresie, gdy trauma i doświadczenia wojenne były wciąż żywe w pamięci społeczeństwa. „Dżuma” stanowi więc symboliczną odpowiedź na terror i cierpienie tamtego okresu, przenosząc je na paraboliczny poziom zmagań z epidemią.

5. Kontekst szerszej interpretacji:

Parabola „Dżumy” nie ogranicza się jedynie do wojennych doświadczeń. Camus, jako filozof egzystencjalizmu, używa swojej powieści, by przedstawić różnorodne zagrożenia i kryzysy, jakie mogą nawiedzać społeczeństwa. Dżuma może symbolizować nie tylko dosłowne epidemie, ale również zjawiska takie jak kataklizmy, zdrada, czy ogólne zło społeczne, które negatywnie wpływają na jednostki i grupy.

Wyraziste charaktery, jak doktor Rieux, który poświęca się walce z chorobą, czy Jean Tarrou, który staje się symbolem moralnej odpowiedzialności, ukazują różne sposoby radzenia sobie z sytuacją ekstremalną. Każdy z bohaterów reprezentuje inne podejście do kryzysu – od altruistycznego po pesymistyczne, co dodaje wielowymiarowości powieści.

III. Kontekst literacki

W kontekście literackim warto porównać „Dżumę” Camusa z wierszem Zbigniewa Herberta „Raport z oblężonego Miasta”. Herbert używa miasta jako metafory swojej ojczyzny, która stoi w obliczu zagrożenia. Wiersz przedstawia patriotyczne motywy i osobiste przeżycia podmiotu lirycznego, będąc testamentem ludzkiej wytrwałości i niezłomności duchowej w obliczu niebezpieczeństwa.

Motyw miasta jako oblężonego miejsca w wierszu Herberta ma wiele wspólnych punktów z obrazem Oranu, przedstawionym przez Camusa. Oba dzieła ukazują bezsilność mieszkańców i ich walkę do końca, mimo beznadziejności sytuacji. Zarówno w literackim świecie Camusa, jak i Herberta, odnajdujemy postaci, które stają się wzorcami moralnymi i przykładem wytrwałości.

2. Porównanie bohaterów:

Postaci w prozie Camusa, takie jak doktor Rieux, przypominają swoim zachowaniem bohaterów lirycznych Herberta. Obaj pisarze w bardzo realistyczny sposób przedstawiają ludzi wiernych swoim wartościom, którzy działają na rzecz dobra wspólnego pomimo zagrożenia. Doktor Rieux, który poświęca się walce z zarazą, jest odpowiednikiem bohaterskich działań podmiotu lirycznego w „Raporcie z oblężonego Miasta”.

Podobnie jak mieszkańcy Oranu, bohaterowie Herberta stawiają czoła tragicznej rzeczywistości, która wymaga od nich niezłomności i etycznej wytrwałości. W obliczu kryzysu, zarówno w literaturze Camusa, jak i Herberta, człowiek pozostaje wierny swoim wartościom, co dodaje autentyczności i głębi literackim opisom.

---

IV. Podsumowanie

W „Dżumie” Alberta Camusa oblężone miasto Oran staje się sceną dla złożoności ludzkich postaw wobec kryzysu. Reakcje mieszkańców, od lęku przed śmiercią, poprzez smutek i bezsilność, aż do altruizmu i oportunizmu, tworzą wielowarstwowy obraz ludzkiej natury w obliczu zagrożenia. Powieść, poprzez swoją paraboliczną wieloznaczność, pozwala na szerokie interpretacje, stając się prawdziwą eksploracją moralnych i etycznych aspektów ludzkiego zachowania w ekstremalnych warunkach.

2. Refleksja końcowa:

Sytuacje ekstremalne, takie jak epidemia w „Dżumie” Camusa, pozwalają na głębsze zrozumienie ludzkiej natury i mechanizmów społecznych. Literatura, ukazując te trudne doświadczenia, pełni ważną rolę w przemyśleniach nad egzystencją, moralnością i solidarnością. Dzieła takie jak „Dżuma” czy „Raport z oblężonego Miasta” Herberta uczą nas, że nawet w najbardziej beznadziejnych sytuacjach, wartość ludzka może się objawiać przez wytrwałość, odwagę i niezłomność duchową.