Pytania egzystencjalne w obliczu doświadczenia cierpienia i śmierci. Omów zagadnienie na podstawie Dżumy Alberta Camusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.06.2024 o 6:29

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 15.06.2024 o 5:49

Pytania Egzystencjalne w Obliczu Doświadczenia Cierpienia i Śmierci na Podstawie „Dżumy” Alberta Camusa

Problem egzystencjalny jest jedną z fundamentalnych kwestii, które od wieków nurtują ludzkość. Egzystencjalizm, jako nurt filozoficzny, stawia pytania o sens życia, cierpienia oraz śmierci. W kontrze do systemów teistycznych, które poszukują odpowiedzi w Boskim planie, egzystencjalizm niejednokrotnie podkreśla absurdalność życia w świecie pozbawionym transcendentalnego sensu. W tej płaszczyźnie znajduje swoje miejsce „Dżuma” Alberta Camusa, powieść osadzona w fikcyjnym mieście Oran, gdzie wybuch epidemii zmusza mieszkańców do konfrontacji z tymi fundamentalnymi pytaniami.

Przed wybuchem epidemii życie mieszkańców Oranu charakteryzowało się rutyną, monotonią i wszechobecną koncentracją na pracy. To codzienne, zautomatyzowane istnienie zostaje jednak skutecznie przerwane przez wybuch dżumy. Epidemia staje się swoistym punktem zwrotnym, wymuszając na mieszkańcach refleksję nad kruchością życia, sensem cierpienia oraz nieuchronnością śmierci.

Rozwinięcie

Bohaterowie i ich postawy wobec cierpienia

Ojciec Paneloux

Ojciec Paneloux, postać reprezentująca religijną perspektywę, początkowo interpretuje dżumę jako boską karę za grzechy ludzkości. Jego kazania wzbudzają wewnętrzną refleksję u mieszkańców Oranu, którzy w obliczu katastrofy zwracają się ku religii, w poszukiwaniu sensu i pocieszenia. Paneloux przekonuje, że cierpienie jest elementem boskiego planu, mającym na celu naprawę moralną społeczeństwa. Jednakże jego postrzeganie cierpienia ewoluuje w miarę rozwoju epidemii. Kluczowym momentem dla jego przemyśleń jest śmierć niewinnego dziecka – wydarzenie, które wywołuje u niego głębokie zwątpienie. Paneloux zaczyna dostrzegać, że nie każde cierpienie można wytłumaczyć w prosty sposób jako karę, co prowadzi go do zaakceptowania tajemnicy boskich wyroków, mimo że początkowo był absolutnie pewny swojej interpretacji.

Doktor Bernard Rieux

Doktor Bernard Rieux jest przedstawicielem racjonalizmu i ateizmu, którego postawa w obliczu epidemii jest odmienna od tej, jaką reprezentuje ojciec Paneloux. Dla Rieux najważniejsze jest wypełnianie obowiązków lekarza – pomaganie chorym mimo nieuniknionych przeszkód i braku gwarancji sukcesu. Rieux działa z przekonania o wartości każdego ludzkiego życia, a jego naukowe podejście i profesjonalizm są dowodem na to, że wartości humanistyczne mogą istnieć niezależnie od wyznania religijnego. Wspólnie z Jeanem Tarrou prowadzi dyskusje na temat sensu życia i śmierci, docierając do wniosku, że życie ludzkie, mimo swojej kruchości i tymczasowości, zasługuje na najwyższy szacunek. Dla Rieux najważniejsze jest mierzenie się z rzeczywistością i walka, nawet jeśli jest ona skazana na porażkę.

Jean Tarrou

Jean Tarrou jest postacią szukającą odpowiedzi na pytania egzystencjalne bez odwoływania się do Boga. Jego poszukiwania można nazwać dążeniem do „świętości bez Boga”, czyli moralnej i etycznej postawy, która odnajduje sens życia i cierpienia w ludzkich działaniach i relacjach, a nie w przypisywaniu tych doświadczeń wyższym bytowi. Tarrou uważa, że każdy człowiek ma w sobie potencjał do heroicznych czynów, niezależnie od okoliczności. Interpretując codzienne, drobne czynności jako akty heroizmu, ukazuje astmatyka jako przykład świętości – osoby, która mimo cierpienia prowadzi godne życie, nie poddając się nieszczęściom.

Porównanie z biblijną przypowieścią o Hiobie

Hiob jako przykład niezasłużonego cierpienia

Historia Hioba, jednej z najbardziej znanych postaci biblijnych, jest klasycznym przykładem niezasłużonego cierpienia. Hiob był osobą pobożną i sprawiedliwą, mimo to został wystawiony na próbę przez Boga. Utracił wszystko: majątek, dzieci oraz zdrowie, a mimo to niestrudzenie trwał w swojej wierze, nigdy nie zrzekając się swojej pobożności. Hiob nie potrafił zrozumieć sensu swojego cierpienia, ale jego niezłomna wiara i wierność wartościom przyniosły mu w końcu nagrodę – odzyskał wszystko, co stracił.

W „Dżumie” Camusa możemy dostrzec podobne postawy. Ojciec Paneloux, początkowo pewny swojej interpretacji cierpienia jako boskiej kary, przechodzi przez moment zwątpienia podobny do Hioba, gdy spotyka śmierć niewinnego dziecka. Doktor Rieux i Jean Tarrou natomiast wykazują się wiernością wyznawanym wartościom, mimo że nie są one oparte na wierze religijnej. Ich postawy pokazują, że niezależnie od źródła inspiracji – czy to religijnej jak u Hioba, czy humanistycznej jak u bohaterów Camusa – wierność wartościom może stać się kluczowym elementem mierzenia się z cierpieniem.

Zakończenie

Podsumowanie zarysowanych problemów

Zarówno w „Dżumie” Alberta Camusa, jak i w biblijnej przypowieści o Hiobie, odnajdujemy wspólne elementy dotyczące postaw w obliczu cierpienia i śmierci. U ojca Paneloux, doktora Rieux i Jeana Tarrou, mimo różnić w podejściach do życia i religii, dostrzegamy niezłomność w wierności wyznawanym wartościom. Wierność ta, zarówno religijna, jak i świecka, staje się kluczowym elementem interpretacji sensu życia i cierpienia.

Uniwersalność przesłania Camusa

Przesłanie Camusa w „Dżumie” jest uniwersalne i dotyka głębokich pytań egzystencjalnych niezależnie od wyznań religijnych. Przeświadczenie, że sens życia nie musi być związany z transcendentalnym celem, ale może być odnalezione w codziennym życiu i moralnych działaniach, jest centralnym motywem powieści. W tym kontekście ważne jest odnalezienie własnego celu w życiu, co może być kluczowe dla przetrwania trudnych chwil, takich jak te wywołane przez pandemię.

Wnioski praktyczne

Refleksja nad sensem życia w codziennym życiu jest ważnym elementem procesów egzystencjalnych, pozwalającym na lepsze zrozumienie siebie i swoich wartości. W trudnych momentach, takich jak cierpienie czy śmierć bliskiej osoby, ważne jest kierowanie się etyką i moralnością jako przewodnikami. Bohaterowie „Dżumy” pokazują, że niezależnie od przekonań religijnych, wartość ludzkiego życia oraz wierność wyznawanym wartościom mogą być fundamentem do pokonania nawet najtrudniejszych przeszkód.

Za przykładem Rieux, Paneloux i Tarrou, warto trudzić się codziennym życiem z perspektywą, że mimo jego kruchości i nieprzewidywalności, każdy dzień może być wypełniony znaczeniem, które sami nadajemy naszym działaniom i relacjom. I być może to jest najważniejsza lekcja, którą możemy wynieść z „Dżumy” Alberta Camusa – niezależnie od przekonań, wartość i cel życia nie są zależne od zewnętrznych okoliczności, ale od naszej własnej zdolności do etycznego i świadomego działania.