Czy, Twoim zdaniem słuszne jest stwierdzenie, że „Skąpiec” Moliera jest komedią ponurą?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.07.2024 o 16:27

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 13.07.2024 o 15:56

Jednym z najbardziej znanych dzieł literackich autorstwa Moliera, czyli Jeana Baptiste Poquelina, jest "Skąpiec". To komedia charakterów, która została napisana w 1668 roku. Pomimo że został stworzony w epoce baroku, język i problemy poruszone w "Skąpcu" są nadal aktualne, często budząc emocje i refleksję u współczesnych czytelników. Komedia ta dotyka wielu uniwersalnych tematów, takich jak chciwość, miłość, rodzina i społeczne konwenanse. Utwór jest nie tylko świadectwem twórczego geniuszu Moliera, ale i głęboką analizą ludzkich słabości. Teraz chcę postawić tezę, że "Skąpiec" Moliera może być określany jako komedia ponura, głównie ze względu na postać Harpagona, którego styl życia i charakter wprowadzają do utworu elementy ponurej dramatyczności.

Postać Harpagona, głównego bohatera "Skąpca", jest centralnym punktem, który decyduje o ponurym tonie utworu. Harpagon to archetyp skąpca – jest skąpy, posępny, pozbawiony radości życia. Wszystkie jego działania i myśli są zdominowane przez obsesję na punkcie posiadania pieniędzy. Harpagon czerpie zadowolenie jedynie z gromadzenia majątku, a nie z relacji międzyludzkich czy z przyjemności życia codziennego. Wybiera swoją szkatułkę z pieniędzmi nad życie z piękną Marianną, co pokazuje, jak nisko ceni ludzkie uczucia i jak bardzo zniekształcone są jego priorytety. Jego brak zainteresowania losem swoich dzieci dodaje kolejną warstwę mroku do jego charakteru. Harpagon jest gotów poświęcić szczęście swoich dzieci, byleby tylko nie uszczuplić swojego majątku. Jego postać wprowadza ponury humor do utworu – opowieści Jakuba o kalendarzach z podwójną ilością dni postnych, pozew kota sąsiada za zjedzenie resztki potrawki baraniej czy incydent z pobiciem przez stangreta – każdy z tych elementów stanowi groteskową, ale i przerażającą ilustrację jego charakteru.

Kontrast między Harpagonem a innymi postaciami również podkreśla jego ponurość. Syn Harpagona, który jest młody, szczęśliwy i zakochany, stanowi żywiołowe przeciwieństwo swojego ojca. O ile Harpagon symbolizuje stagnację i zniechęcenie, jego syn promieniuje życiem i energią. Jego miłość do Marianny ukazuje, jak odmienny jest jego świat wartości od wartości jego ojca. Postać Frozy, kobiety intrygantki, ale z wesołym sposobem bycia, także tworzy kontrast do ponurości Harpagona. Frozyna jest postacią, która pośredniczy w interesach, daje ludziom przysługi i, jak sama mówi, „korzysta jak mogę ze swoich talencików”. Jej żywiołowy charakter i umiejętność adaptacji do różnych sytuacji teatralnych wprowadzają do komedii pewien element wesołości, który jednak nie jest w stanie całkowicie przyćmić ponurych akcentów tworzonych przez Harpagona.

Analizując wpływ charakterów na ton utworu, można zauważyć, że dominująca postać Harpagona ma kluczowy wpływ na tworzenie atmosfery. Jego skąpstwo jest tak intensywne, że staje się niemal wszechobecne, przyćmiewając inne, bardziej zabawne aspekty komedii. Chociaż zabawni bohaterowie i humorystyczne sceny są typowym elementem komedii, w "Skąpcu" są one jedynie przeciwwagą dla ponurości Harpagona, a nie jej centralnym punktem. Analiza scen i dialogów, takich jak zachowanie Harpagona w kontekście interakcji z innymi postaciami oraz reakcje społeczności na jego skąpstwo, wzmacnia ponury ton utworu. Przykładem jest scena, w której Harpagon oskarża swojego stangreta o kradzież pieniędzy, co powoduje jedynie komiczny chaos, zamiast rozwiązania konfliktu. Podobnie, reakcje ludzi z miasteczka na Harpagona są zdominowane przez jego skąpstwo - każda interakcja z nim jest naznaczona jego obsesją na punkcie pieniędzy, co prowadzi do ciągłego napięcia i niezrozumienia.

Ogólna atmosfera „Skąpca” wywołuje w czytelniku mieszankę emocji – od śmiechu wywołanego przez groteskowe sytuacje, po współczucie i niepokój związane z ponurością głównego bohatera. Humor wynikający ze skrajności postaci Harpagona jest rzeczywiście zabawny, ale równocześnie tak silnie zdominowany przez jego ponure cechy, że nie jest w stanie przyćmić ogólnego, smutnego tonu utworu. Harpagon, swoim skąpstwem, zmienia każdą sytuację w groteskową i posępną zarazem. Jego niezdolność do rozpoznania prawdziwych wartości życiowych i emocjonalne wykorzenienie czynią z niego postać, która jednocześnie bawi i przeraża.

Podsumowując, analiza postaci Harpagona oraz wpływu jego charakteru na cały utwór jednoznacznie wskazuje na to, że "Skąpca" Moliera można określać jako komedię ponurą. Pomimo obecności zabawnych i sympatycznych postaci, takich jak syn Harpagona czy Frozyna, to Harpagon, jego skąpstwo i posępność dominują nad tonem całego utworu. Molier stworzył postać tak archetypiczną, że jej skrajności wprowadzają ponury humor do "Skąpca", czyniąc z niego jednocześnie satyrę społeczną i dramat ludzkiej kondycji.

Moja subiektywna opinia na temat "Skąpca" jest taka, że mimo dominującej ponurej atmosfery, utwór ten jest niezwykle interesujący i wartościowy. Ponurość wynikająca z postaci Harpagona nie tylko bawi, ale i skłania do refleksji nad ludzkimi wadami i społecznymi konwenansami. Molier, łącząc elementy komedii i ponurego dramatyzmu, stworzył dzieło, które jest zabawne, ale jednocześnie głęboko poruszające. Zmienia to standardowe postrzeganie komedii jako gatunku wesołego i lekkiego, pokazując, że może ona również przenosić istotne i poważne treści.

"Skąpiec" jest unikatowym połączeniem komedii charakterów i ponurego tonu, które razem tworzą niezapomniane dzieło literackie. Problem skąpstwa i materializmu, który porusza Molier, pozostaje aktualny do dziś, skłaniając współczesnych odbiorców do zastanowienia się nad własnymi priorytetami i wartościami. Molier, jako mistrz portretowania ludzkich wad, stworzył postać Harpagona, która nie tylko bawi, ale i skłania do głębokiej refleksji, co czyni "Skąpca" jednym z najważniejszych dzieł literatury światowej.