Jak w literaturze wyrażana jest samotność człowieka? Rozprawka na podstawie co najmniej dwóch lektur obowiązkowych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.01.2026 o 16:22

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 17.01.2026 o 17:43

Samotność jest jednym z najbardziej powszechnych i uniwersalnych doświadczeń ludzkich, które od wieków znajduje swoje odzwierciedlenie w literaturze. Jest to uczucie, które towarzyszy człowiekowi w różnych momentach życia i w różnorodnych formach. W literaturze polskiej licznych bohaterów cechuje samotność, zarówno fizyczna, jak i duchowa. Przykładem mogą być dwie lektury obowiązkowe omawiane w szkołach średnich: "Lalka" Bolesława Prusa oraz "Dziady" Adama Mickiewicza. W obu tych dziełach samotność pełni kluczową rolę i jest ukazana w sposób bardzo wyrazisty.

W "Lalce" Bolesława Prusa głównym bohaterem jest Stanisław Wokulski — zamożny kupiec, który na pozór ma wszystko, lecz w głębi serca jest niezwykle samotny. Samotność Wokulskiego wynika z jego nieodwzajemnionej miłości do Izabeli Łęckiej. Mimo że osiąga sukcesy w biznesie i zdobywa szacunek otoczenia, nie potrafi znaleźć szczęścia w życiu osobistym. Jego próby zbliżenia się do arystokratki nie tylko kończą się niepowodzeniem, ale także prowadzą do narastającego poczucia izolacji i rozczarowania. Prus wnikliwie opisuje emocje Wokulskiego, ukazując jego wewnętrzne rozterki i smutek. Zdecydowanym symbolicznym wyrazem samotności jest scena rozmyślań Wokulskiego na moście Poniatowskiego i jego kontemplowanie samobójstwa. Przez ten wątek, Prus ukazuje, że samotność wynika nie tylko z braku zrozumienia przez innych, ale i z własnych wewnętrznych konfliktów.

W "Dziadach" Adama Mickiewicza samotność jest jednym z motywów przewodnich, szczególnie w części III. Głównym bohaterem tej części jest Konrad, który mimo iż otoczony jest innymi uczestnikami powstania, to w swoim buncie przeciwko tyranii i walce o wolność ojczyzny czuje się samotny. Jego poczucie odrębności jest pogłębione przez jego ekstremalne poglądy i pragnienia. Scena Wielkiej Improwizacji jest kulminacyjnym momentem jego samotności, gdzie wznosi się on do kosmicznych wymiarów, próbując zmierzyć się z Bogiem i losem. Konrad cierpi również na samotność duchową, która wynika z jego poczucia misji i braku zrozumienia dla jego wizji przez innych. Mickiewicz kreuje go jako jednostkę, która przez swoje doświadczenia, przekonania i izolację wystawiona jest na ostateczną próbę, ukazując jednocześnie, jak bolesna i destrukcyjna może być samotność.

W obydwu utworach samotność jest ukazana jako stan wynikający zarówno z czynników zewnętrznych, jak i wewnętrznych. Wokulski z "Lalki" jest osamotniony przez społeczeństwo i swoją nieodwzajemnioną miłość, natomiast Konrad z "Dziadów" jest samotny w swojej duchowej walce i niezdolności do nawiązania pełnej komunikacji z Bogiem. Obaj bohaterowie są przedstawieni jako osoby, których samotność prowadzi do refleksji nad własnym życiem, egzystencją i losem.

W literaturze samotność jest również wyrazem rozczarowania światem i brakiem zrozumienia. Obie postacie są trudnymi jednostkami, które nie potrafią w pełni odnaleźć się w otaczającej ich rzeczywistości. Zarówno Wokulski, jak i Konrad odczuwają samotność jako coś, co ich odróżnia od innych ludzi i w pewien sposób uniemożliwia prawdziwe szczęście i spełnienie.

Podsumowując, samotność w literaturze jest wyrażana na różne sposoby, ale zawsze jest to uczucie, które głęboko wpływa na bohaterów i kształtuje ich losy. W "Lalce" Bolesława Prusa i "Dziadach" Adama Mickiewicza samotność głównych bohaterów ukazuje nam ich wewnętrzne zmagania, dylematy i refleksje, stanowiąc tym samym ważny element ich charakterystyki i rozwoju fabularnego. Te literackie portrety samotności nie tylko pozwalają czytelnikom lepiej zrozumieć daną postać, ale również skłaniają do refleksji nad uniwersalnym doświadczeniem samotności, które jest nieodłącznym elementem ludzkiego życia.