Wizerunek człowieka pracującego w literaturze na podstawie „Lalki” Bolesława Prusa i „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.10.2024 o 18:01

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 16.09.2024 o 18:05

W literaturze XIX wieku często spotykamy się z motywem człowieka pracującego, który stanowi jeden z istotnych elementów społecznych i ekonomicznych rzeczywistości. Bolesław Prus w „Lalce” oraz Eliza Orzeszkowa w „Nad Niemnem” przedstawiają różnorodne obrazy postaci zaangażowanych w pracę, ukazując ich determinację, zaradność, ale także problemy i wyzwania. Analizując te utwory, można dostrzec, że praca jest nie tylko sposobem zarabiania na życie, ale i istotnym składnikiem tożsamości i moralności bohaterów.

W „Lalce” Prusa główną postacią reprezentującą wizerunek człowieka pracującego jest Stanisław Wokulski. Jego determinacja i nieustępliwość w dążeniu do celu w pełni ukazują wartość pracy i przedsiębiorczości. Wokulski to postać, która zaczyna od skromnych początków, by dzięki ciężkiej pracy i inteligencji zająć miejsce wśród bogatej elity. Przeszedł przez różne etapy swojego rozwoju: od młodzieńca zakochanego w nauce, przez oficera walczącego w powstaniu styczniowym, aż po zamożnego kupca. Wokulski jest przykładem człowieka, który dzięki pracy i wytrwałości osiąga sukcesy, choć nie bez osobistych porażek i rozczarowań – jego niespełniona miłość do Izabeli Łęckiej jest tego najlepszym przykładem.

Wokulski ma jasno określone cele – pragnie poprawić swoje położenie i zdobyć uczucie ukochanej kobiety. Dla tych celów jest gotów poświęcić wiele; angażuje się w działalność gospodarczą, rozwija sklep, inwestuje w nowe technologie, szuka dróg szybkiego bogacenia się. Jednakże jego żmudny trud nie przynosi mu oczekiwanej gratyfikacji emocjonalnej, co prowadzi do refleksji nad prawdziwą wartością materialnych osiągnięć. Praca staje się dla niego jednocześnie źródłem satysfakcji, jak i frustracji, czego kulminacją jest jego próba samobójcza.

Chociaż Wokulski emanuje silną wolą i pracowitością, to jego uczciwość i etyka zawodowa stają się przedmiotem pewnych kontrowersji. Prus poprzez tę postać pokazuje, że świat pracy nie jest jednowymiarowy – że sukcesy zawodowe nie skończą się bez osobistych ofiar.

Z kolei w „Nad Niemnem” Orzeszkowej mamy do czynienia z innym aspektem wizerunku człowieka pracującego. Tu praca jest ściśle powiązana z ziemią, tradycją i społecznością. Główna bohaterka, Justyna Orzelska, jest osobą, która pomimo swojej trudnej sytuacji życiowej – utraciwszy majątek i żyjąc na łasce krewnych – znajduje w pracy na roli swoją ścieżkę do samorealizacji i szczęścia.

Praca w gospodarstwie Bohatyrowiczów jest nie tylko środkiem do zapewnienia sobie i bliskim godziwego życia, ale ma także głęboki sens moralny i patriotyczny. Ziemia, którą uprawiają, jest symbolem ojczyzny, zakorzenienia i przetrwania narodowej wspólnoty. Justyna, odnajdując w tej pracy swoje miejsce, jednocześnie przyjmuje na siebie te wartości. Orzeszkowa dzięki temu pokazuje, że praca może być źródłem duchowej siły i stabilności, a nie tylko fizycznym trudem.

Podobnie pozytywną postacią jest Benedykt Korczyński, który choć pochodzi z zamożnej szlachty, wynika z przekonania, że jedynie praca na roli jest sposobem na utrzymanie dziedzictwa przodków. Jego życie to ciągła walka o zachowanie majątku, związana z trudami codziennej pracy, ale również konfliktami z tymi, którzy pragną żyć z dawnej chwały, rezygnując z aktywnej działalności.

Wizerunki ludzi pracujących w obu powieściach ukazują różnorodność podejść do pracy oraz jej różne aspekty. Dla Prusa, praca jest często związana z modernizacją, postępem technologicznym i osobistymi ambicjami, natomiast Orzeszkowa kładzie większy nacisk na tradycję, wartość moralną pracy i jej związek z ziemią oraz wspólnotą. W każdej z tych powieści praca ma ogromne znaczenie dla kształtowania osobowości bohaterów i ich miejsca w świecie.

Podsumowując, wizerunek człowieka pracującego w literaturze XIX wieku, na przykładzie „Lalki” Bolesława Prusa i „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, jest bogaty i wielowymiarowy. Przedstawione postacie ukazują różne aspekty pracy – od życia w mieście po życie na wsi, od pracy kupieckiej po ciężką pracę na roli. Praca jest dla nich nie tylko sposobem na życie, ale i kluczowym elementem tożsamości, moralności i społecznej odpowiedzialności. Bez względu na różnice, w obu przypadkach praca jest ukazana jako fundamentalna wartość, która decyduje o losie jednostek i całych społeczności.