Jak władza wpływa na człowieka? "Makbet" i "Antygona”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.10.2024 o 10:09

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 15.10.2024 o 17:44

Rozważając wpływ władzy na człowieka, nie sposób pominąć dwóch klasycznych dzieł literatury, które w doskonały sposób ilustrują ten temat: "Makbet" Williama Szekspira i "Antygona" Sofoklesa. Oba te dramaty ukazują, jak różne postacie poddają się wpływowi władzy, co prowadzi do tragicznych konsekwencji. W tej rozprawce poddane zostanie analizie, w jaki sposób władza kształtuje ludzkie decyzje i postępowania, oraz jakie są ostateczne skutki jej działania na jednostki i otoczenie.

W tragedii "Makbet" główny bohater to szkocki generał, który pod wpływem przepowiedni trzech wiedźm postanawia przejąć władzę nad królestwem. Zawładnięty żądzą władzy, Makbet dokonuje morderstwa króla Duncana, co staje się początkiem jego upadku. Jako postać tragiczna, Makbet początkowo jest szlachetnym wojownikiem i lojalnym poddanym, jednakże władza odsłania w nim pragnienia, które były dotąd ukryte. Władza wpływa na Makbeta destrukcyjnie – zmienia jego wartości i poczucie moralności. Zamiast być obrońcą królestwa, staje się tyranem gotowym do wszelkich zbrodni, by utrzymać swoją pozycję. Transformacja Makbeta z szanowanego szlachcica w okrutnego władcę pokazuje, jak destrukcyjne mogą być ambicje władzy, gdy nie są one kontrolowane przez wartości moralne.

Nie tylko Makbet jest podatny na niszczący wpływ władzy. Jego żona, Lady Makbet, także doświadcza przemian pod jej wpływem. Z początku jest ona jeszcze bardziej zdeterminowana niż jej mąż, by posiąść władzę królewską. Manipuluje emocjami Makbeta i podżega go do morderstwa. Jednak z czasem wyrzuty sumienia zaczynają ją niszczyć, prowadząc do obłędu i ostatecznego samobójstwa. Lady Makbet stanowi przykład osoby, której początkowa siła i determinacja przeradzają się w słabość i samodestrukcję pod naciskiem konsekwencji swoich czynów. Ukazuje to, jak władza i związane z nią czyny ostatecznie prowadzą do utraty kontroli nad własnym życiem.

W przeciwieństwie do "Makbeta", w "Antygonie" Sofoklesa władza jest reprezentowana przez Kreona, króla Teb, który musi zmierzyć się z decyzją moralną i polityczną dotyczącą pochówku swojego bratanka, Polinejkesa. Kreon personifikuje władcę przekonanego o własnej nieomylności i prawa do decydowania o losie innych. Jego decyzja, by nie pozwolić na pochówek Polinejkesa, wynika zarówno z pragnienia zachowania porządku w państwie, jak i dążeń autorytarnych. Władza wpływa na Kreona poprzez utwierdzenie go w przekonaniu, że jego decyzje są absolutne i niezaprzeczalne, co prowadzi do tragedii.

Antygona, siostrzenica Kreona, staje się jego antagonistką, kwestionując jego rozkazy w imię boskiego prawa i rodzinnych więzów. Jej opór wobec władzy Kreona pokazuje inne oblicze wpływu władzy – jako siły wyzwalającej nieposłuszeństwo i bunt w imię moralności. Antygona nie unika śmierci, lecz jej działania skłaniają Kreona do refleksji nad własnymi decyzjami. Konfrontacja z nieodwracalnymi skutkami swoich decyzji przekonuje Kreona o jego błędach, ale jest już za późno, by je naprawić. "Antygona" ukazuje, jak władza może prowadzić do utraty kontaktu z rzeczywistością i uniemożliwiać rozróżnienie między słusznym a błędnym działaniem.

Porównując "Makbeta" i "Antygonę", można zauważyć, że władza wpływa na postacie w różny sposób, prowadząc jednej strony do korupcji i upadku, a z drugiej do tyranii i katastrofy osobistej. W obu przypadkach władza jest czynnikiem potęgującym ludzkie wady i słabości, ostatecznie prowadząc do ich zguby. Dlatego też zarówno Makbet, jak i Kreon stają się postaciami tragicznymi, które nie potrafią odnaleźć równowagi między swoimi ambicjami a moralnością. W każdym z tych dzieł widać, że władza niesie ze sobą ogromną odpowiedzialność, a jej nieprawidłowe sprawowanie może prowadzić do zniszczenia nie tylko jednostki, ale również jej otoczenia.

Podsumowując, władza ma ogromny wpływ na człowieka, kształtując jego decyzje i postępowanie oraz uwydatniając jego najgorsze cechy. Oba analizowane dzieła pokazują, że władza często prowadzi do tragicznych konsekwencji, gdy zostaje wykorzystana bez uwzględnienia moralnych zobowiązań i ludzkich wartości. Zarówno w "Makbecie", jak i "Antygonie" widzimy, że władza nie tylko zmienia człowieka, ale też nierzadko niszczy to, co najcenniejsze – życie, relacje i szacunek do samego siebie.