Czy życiem człowieka rządzi przypadek? Rozważania na podstawie powieści Wiesława Myśliwskiego i wybranych tekstów kultury

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.01.2026 o 11:40

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 8.12.2024 o 18:47

Przypadek i jego rola w życiu człowieka to temat, który fascynuje filozofów, pisarzy i myślicieli od wieków. Często zadajemy sobie pytanie, na ile nasze życie jest wynikiem własnych wyborów, a na ile pozostaje pod wpływem nieprzewidzianych wydarzeń. Analizując to zagadnienie, warto sięgnąć po literaturę, która oferuje wiele refleksji na temat roli przypadku w ludzkim życiu. Na szczególną uwagę zasługuje fragment powieści Wiesława Myśliwskiego "Traktat o łuskaniu fasoli" oraz inne dzieła literackie, które ukazują przypadek jako dominującą siłę.

W "Traktacie o łuskaniu fasoli" Myśliwski buduje narrację wokół życia głównego bohatera, które zostało naznaczone przez przypadek. W pewnym momencie bohater wspomina, jak podczas II wojny światowej cudem uniknął śmierci - przypadkowy wybór drogi uratował mu życie. Ta historia oddaje przekonanie, że nasze życie często zależy od przypadkowych zdarzeń, na które nie mamy wpływu. Przypadek nie tylko sprawia, że ocalił życie, ale też wpływa na całą jego przyszłość, odwracając bieg wydarzeń w nieoczekiwany sposób. Myśliwski w swojej powieści poprzez liczne retrospekcje pokazuje, że zarówno chwile radości, jak i tragedie w życiu często są owocem przypadkowego splotu okoliczności. Tę ideę wprowadza autor, by zaakcentować kruchość i nieprzewidywalność ludzkiego losu.

Podobnie, w klasyce literatury, jaką jest "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, przypadek odgrywa fundamentalną rolę. Raskolnikow, główny bohater, dokonując morderstwa, wierzy w racjonalność swojego planu. Jednak to przypadkowe wejście Lizawiety do pokoju staje się katastrofalne w skutkach i przyczynia się do jego moralnego upadku. Przypadek doprowadza do niespodziewanego rezultatu, zakłócając wszelkie kalkulacje bohatera i pokazując, że życie człowieka nie jest w pełni kontrolowane przez jego intencje i działania.

Inny przykład można znaleźć w "Dżumie" Alberta Camusa, gdzie przypadkowe ukąszenie szczura prowadzi do wybuchu epidemii zarazy w mieście Oran. Skutki tego jednego, błahego incydentu mają głęboki wpływ na życie całej społeczności, kierując uwagę czytelnika na nieprzewidywalną i często brutalną naturę przypadku, który determinuje losy jednostek i społeczeństw.

Również współczesne dzieła filmowe, takie jak "Amelia" w reżyserii Jeana-Pierre'a Jeuneta, pokazują, jak drobne, przypadkowe spotkania czy gesty mogą odmienić życie ludzi. Tytułowa bohaterka, poprzez z pozoru błahe działania, znacząco wpływa na losy innych, co podkreśla, jak przypadkowe spotkanie może wywołać efekt domina, prowadząc do nieoczekiwanych zmian.

Przytoczone przykłady literackie i filmowe sugerują, że przypadek nie tylko wpływa na jednostkowe życie, ale może też kształtować losy całych społeczności. Oznacza to, że mimo naszej zdolności do podejmowania decyzji i kształtowania swojego losu, przypadek stanowi nieodłączny element naszej egzystencji.

Jest też inna perspektywa, która proponuje, że to człowiek nadaje znaczenie przypadkom poprzez swoje działania i interpretacje. Nawet jeśli przypadek odgrywa rolę w życiu człowieka, to jednostka ma władzę nad tym, jak zareaguje na zaistniałą sytuację i jakie wnioski z niej wyciągnie. Przykładowo, w "Traktacie o łuskaniu fasoli", mimo że życie bohatera jest naznaczone przypadkowymi wydarzeniami, to jego refleksje i wspomnienia pokazują, że odnajduje sens i zrozumienie w życiu w kontekście tych przypadków.

Podsumowując, przypadek jest kluczowym czynnikiem w życiu człowieka, często decydującym o jego losie bardziej niż planowanie i świadome decyzje. Jednakże to, jak zareagujemy na te przypadkowe wydarzenia i jakie lekcje z nich wyciągniemy, jest kwestią naszej własnej odpowiedzialności i wyboru. Przez to życie staje się mieszanką przypadkowości i indywidualnej woli, prowadząc do jego bogactwa i głębi. W świetle przedstawionych argumentów i analiz literackich, można stwierdzić, że choć przypadek odgrywa znaczącą rolę, nie jest jedynym reżyserem naszego życia - ostateczne znaczenie nadajemy mu my sami.