Człowiek wobec zmienności losu: analiza w kontekście wybranej lektury obowiązkowej omawianej w tym roku szkolnym oraz innego utworu literackiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.06.2025 o 16:28

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 1.06.2025 o 18:10

W obliczu zmienności losu człowiek wielokrotnie musi stawić czoła wyzwaniom, które testują jego siłę, determinację i wartość moralną. Literatura dostarcza niezliczonych przykładów bohaterów, którzy zmuszeni zostali do walki z nieprzewidywalnymi okolicznościami swojego życia. Przyjrzyjmy się temu zjawisku, odwołując się do obowiązkowej lektury: „Lalka” Bolesława Prusa, wybranego utworu literackiego: „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego oraz kontekstów filozoficznych.

„Lalka” Bolesława Prusa przedstawia postać Stanisława Wokulskiego, którego losy ukazują wpływ sił zewnętrznych na życie jednostki oraz ich zdolność do kształtowania jej charakteru. Wokulski, kupiec o duszy romantyka, staje w obliczu wielu życiowych zakrętów, których źródłem są zarówno osobiste aspiracje, jak i uwarunkowania społeczne. Jego życie jest pełne zmienności: od sukcesu do porażki, od nadziei do rozczarowania. Wokulski stara się odnaleźć równowagę między pragnieniami a rzeczywistością, co często prowadzi do frustracji i poczucia niespełnienia. Przykład jego relacji z Izabelą Łęcką doskonale ilustruje, jak idealizacja innych osób może prowadzić do bolesnych zawiedzeń. Zmienność losu, której doświadcza Wokulski, każe mu zmierzyć się z życiem pełnym nieprzewidywalnych zwrotów, zmuszając do ciągłego dostosowywania się do nowych warunków.

Innym przykładem literackim, który ukazuje człowieka wobec zmienności losu, jest „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. Raskolnikow, główny bohater, podejmuje decyzję o morderstwie, wierząc w swoją teorię o nadludziach, co prowadzi do nieprzewidywalnych konsekwencji. Pobudzony przez własną pychę, Raskolnikow wierzy, że może kierować własnym losem ponad normami moralnymi społeczeństwa. Jednakże, po dokonaniu zbrodni, zostaje przytłoczony przez wewnętrzne rozterki i poczucie winy. Zmienność losu objawia się tutaj w jego psychologicznych zmaganiach, które w końcu prowadzą do jego upadku i odkupienia. Dostojewski pokazuje, że nawet najmocniejsze teorie i przekonania mogą być podważone przez siły nieprzewidywalne i niezależne od jednostki, takie jak sumienie i emocje.

Konteksty filozoficzne, w szczególności egzystencjalizm i filozofia Heraklita, mogą pomóc w zrozumieniu zmienności losu w literaturze. Egzystencjaliści, tacy jak Jean-Paul Sartre czy Albert Camus, podkreślają, że ludzkie życie jest z natury absurdalne i nieprzewidywalne. Człowiek, będąc rzucony w świat pełen chaosu, musi szukać sensu na własnych warunkach, często w obliczu tragicznych zmian i wyzwań. Heraklit z Efezu, ze swoim poglądem o panta rhei – wszystko płynie – również wpisuje się w tę narrację, sugerując, że zmienność jest nieodłącznym elementem egzystencji. Los człowieka jest więc nieustannie kształtowany przez nieprzewidywalne zmiany i konieczność adaptacji do nowych sytuacji.

Zarówno w „Lalce”, jak i „Zbrodni i karze”, bohaterowie muszą zmagać się z nieprzewidywalnością życia, która wywiera ogromny wpływ na ich decyzje i przyszłość. Wokulski, balansujący między marzeniami a rzeczywistością, oraz Raskolnikow, próbujący pogodzić swoje przestępcze działania z wewnętrznym moralnym konfliktem, są przykładami ludzi, którzy muszą odnaleźć się w świecie pełnym nieoczekiwanych zwrotów. Ich historie pokazują, że umiejętność adaptacji i poszukiwania sensu w zmiennych okolicznościach jest kluczowa dla przetrwania i osiągnięcia wewnętrznego spokoju.

Podsumowując, literatura oraz konteksty filozoficzne dostarczają licznych przykładów zmienności losu jako centralnego elementu ludzkiej egzystencji. Bohaterowie, zmuszeni do konfrontacji z nieprzewidywalnością życia, odkrywają, że ich losy nie są jedynie wynikiem ich własnych działań, lecz także wpływów zewnętrznych, które mogą być zarówno destrukcyjne, jak i oczyszczające. Wobec takiej zmienności, człowiek nierzadko musi odnaleźć się na nowo, ponownie określić własną tożsamość i wartości, co w rezultacie może prowadzić do duchowego wzrostu i odkupienia.