Człowiek – istota wielu sprzeczności na podstawie „Granicy” Zofii Nałkowskiej, „Makbeta” i „Zbrodni i kary”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.11.2025 o 20:03

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 16.11.2025 o 17:16

To, że człowiek jest istotą złożoną i pełną sprzeczności, od dawna fascynuje pisarzy i filozofów. W literaturze zarówno polskiej, jak i zagranicznej, nie brakuje postaci, które muszą zmagać się z wewnętrznymi konfliktami wynikającymi z dylematów moralnych oraz emocjonalnych impulsów. W tym kontekście warto przyjrzeć się trzem znakomitym dziełom literackim: „Granicy” Zofii Nałkowskiej, „Makbetowi” Williama Szekspira oraz „Zbrodni i karze” Fiodora Dostojewskiego. Każde z tych dzieł przedstawia bohaterów, którzy są wewnętrznie skonfliktowani i próbują znaleźć drogę przez gąszcz swoich emocji i obowiązków.

Granica Zofii Nałkowskiej

Zenon aspiruje do miana człowieka honorowego. Jego ambicje i dążenie do realizacji planów zawodowych sprawiają, że traci kontakt z rzeczywistością i wartościami moralnymi. Jako prezydent miasta musi dbać o swój wizerunek i unikać skandali, ale nie potrafi opanować swoich namiętności. Przykładem tego jest jego romans z Justyną Bogutówną. Choć wie, że taka relacja może zaszkodzić jego karierze, nie potrafi się jej oprzeć. Jego stosunek do Justyny jest pełen hipokryzji – próbuje ją przekupić, oferując jej pieniądze i pomoc, ale jednocześnie odbiera nadzieję na stabilne życie.

Sprzeczności w Zenonie stają się jeszcze bardziej widoczne, gdy dochodzi do aborcji, której się poddaje pomimo świadomości moralnych i etycznych dylematów. Jego braki w konsekwencji oraz nieumiejętność pogodzenia różnych ról życiowych prowadzą go do wewnętrznego rozdarcia. Kolejne błędne decyzje, podejmowane w imię ambicji i zaspokajania własnych pragnień, doprowadzają do jego tragicznego końca.

Makbet Williama Szekspira

Makbet początkowo jawi się jako mężczyzna o silnym poczuciu obowiązku i honorze. Jego ambicje zostają rozbudzone przez spotkanie z czarownicami, które przepowiadają mu koronę Szkocji. Konflikt wewnętrzny narasta, gdy zaczyna rozważać możliwość zabicia króla Duncana. Na początku waha się i odczuwa wyrzuty sumienia, ale ostatecznie pod presją swojej żony, Lady Makbet, i własnych ambicji decyduje się na zbrodnię.

Po zamordowaniu Duncana Makbet staje się więźniem własnych działań. Każda kolejna zbrodnia, jak morderstwo Banque’a czy rodziny Macduffa, jest desperacką próbą utrzymania władzy, ale jednocześnie pogłębia jego wewnętrzne rozdarcie. Z czasem bohater zatraca się w swoich poczynaniach i traci kontakt z rzeczywistością, co prowadzi do jego ostatecznego upadku.

Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego

Po dokonaniu zbrodni Rodion staje w obliczu głębokiego konfliktu wewnętrznego. Jego koncepcja ponadczłowieka zaczyna go uwierać, a rzeczywistość morderstwa okazuje się znacznie bardziej przerażająca niż przypuszczał. Wewnętrzne rozdarcie prowadzi do obsesyjnych myśli, poczucia winy i paranoi. Próbuje usprawiedliwiać swoje działania, ale coraz bardziej traci kontakt ze swoimi przekonaniami i wartościami moralnymi.

Spotkania z Sonią Marmieładową, młodą kobietą, która mimo trudnych okoliczności życiowych zachowuje moralną czystość, działają na Raskolnikowa w sposób oczyszczający. Sonia staje się jego sumieniem i przypomina mu o konieczności skruchy i odnalezienia wewnętrznego spokoju. Pod jej wpływem, Rodion decyduje się przyznać do winy, co jest wyrazem pogodzenia się ze sprzecznościami, które nim targały.

Podsumowanie