Oniryzm i jego funkcje w literaturze na przykładzie „Sklepów cynamonowych” i „Mistrza i Małgorzaty”

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: dzisiaj o 10:49

Oniryzm, czyli przenikanie się marzeń sennych i rzeczywistości, stanowi niezwykle interesujący motyw literacki, który w obu dziełach: „Sklepach cynamonowych” Brunona Schulza oraz „Mistrzu i Małgorzacie” Michaiła Bułhakowa, pełni różnorodne, lecz równie doniosłe funkcje. Zastosowanie oniryzmu pozwala autorom nie tylko na wzbogacenie narracji, ale także na głębsze przedstawienie wewnętrznych przeżyć postaci oraz ich skomplikowanych relacji z otaczającym światem. W dalszej części tej rozprawki omówię, w jaki sposób oba te dzieła wykorzystują oniryzm oraz jakie funkcje spełnia on w kontekście ich narracji.

„Sklepy cynamonowe” to cykl opowiadań, z których każde jest swego rodzaju podróżą po granicach rzeczywistości i snu. Bruno Schulz, poprzez swój specyficzny styl pisania, tworzy niepowtarzalny klimat oniryzmu, który pozwala czytelnikowi przenieść się do świata, gdzie granice między jawą a snem stają się płynne i nieokreślone. Schulz używa oniryzmu jako narzędzia do wyrażenia głębokich emocji oraz introspekcji swojego narratora. Światy, które tworzy, pełne są symboliki oraz niezwykłych wizji, które podkreślają wewnętrzne przeżycia bohaterów. Przykładem tego jest opowiadanie „Manekiny”, w którym ojciec narratora, postać pełna enigmatyczności, staje się twórcą i animatorem manekinów. Ten surrealistyczny obraz jest manifestacją jego wewnętrznego konfliktu oraz poszukiwania sensu w świecie pełnym chaosu i niepewności. Oniryczne wizje pozwalają Schulzowi na ukazanie złożoności ludzkiej psychiki oraz na wnikliwą analizę relacji międzyludzkich.

Oniryzm w „Sklepach cynamonowych” pełni także funkcję eskapistyczną. Schulz poprzez swoje opowiadania umożliwia ucieczkę od monotonii i brutalnej rzeczywistości codzienności, przenosząc czytelnika do świata pełnego barw, symboli oraz niezwykłych wydarzeń. Ta eskapistyczna funkcja oniryzmu jest również widoczna w opowiadaniu „Księga”, gdzie narrator zanurza się w przeszłości, próbując odnaleźć sens w swoim życiu poprzez nostalgiczne wspomnienia z dzieciństwa. Oniryczne elementy tych opowiadań wzmacniają ich poetycki charakter, pozwalając na głębsze zanurzenie się w świat pełen tajemnic i nieodkrytych znaczeń. Marzec się jest przedstawiona jako alternatywna rzeczywistość, w której można odnaleźć odpowiedzi na pytania dręczące bohaterów.

W „Mistrzu i Małgorzacie” Michaił Bułhakow wykorzystuje oniryzm w zupełnie inny sposób, choć równie skutecznie. Powieść Bułhakowa łączy elementy realizmu z fantazją, wprowadzając czytelnika w świat, gdzie magia i rzeczywistość współistnieją harmonijnie. Oniryzm jest tutaj narzędziem do krytyki rzeczywistości społeczno-politycznej ówczesnej Moskwy. Poprzez oniryczne wstawki Bułhakow ukazuje absurdy ówczesnego systemu totalitarnego i obnaża jego słabości. Wizyty Wolanda i jego świty w Moskwie, pełne surrealistycznych wydarzeń, stają się metaforą chaosu oraz skorumpowania świata, w którym rzeczywistość miesza się z fikcją. Woland, reprezentujący diabelskie siły, wprowadza elementy nadprzyrodzonego, które z jednej strony przekraczają granice naszej percepcji, ale z drugiej odzwierciedlają rzeczywiste problemy społeczne i polityczne.

Oniryzm w „Mistrzu i Małgorzacie” ma także głębokie znaczenie w kontekście relacji międzyludzkich. Przede wszystkim jednak, oniryzm pełni tutaj rolę katalizatora przemian bohaterów, takich jak Mistrz czy Małgorzata, którzy poprzez swoje oniryczne przeżycia odnajdują wewnętrzną wolność oraz sens w chaosie otaczającego świata. Ich spotkania z diabelskimi postaciami, jak Woland czy Korowiew, są przepełnione surrealistycznymi elementami, które, choć pełne komizmu, ukazują także tragiczną kondycję człowieka w świecie bez moralności i wartości. Małgorzata, która przechodzi przez metamorfozę, staje się ostatecznie królową balu u szatana, co jest onirycznym snem na jawie, symbolizującym jej wewnętrzną przemianę i wyzwolenie. Przeżycia bohaterów mają charakter incytacji do refleksji nad ludzką naturą i poszukiwaniem sensu życia w świecie pełnym absurdów.

Oba te dzieła, choć różne pod wieloma względami, łączy wspólny motyw oniryzmu, który pełni funkcje nie tylko estetyczne, ale także głęboko egzystencjalne. Schulz i Bułhakow, poprzez swoje twórcze wykorzystanie oniryzmu, ukazują złożoność ludzkiego doświadczenia oraz jego niejednoznaczność, pozwalając czytelnikowi na głębsze zrozumienie rzeczywistości oraz samego siebie. Oniryzm staje się narzędziem do ukazania tego, co niewyrażalne i nieuchwytne, otwierając przed czytelnikiem nowe, nieznane dotąd przestrzenie doświadczenia literackiego. Dzięki temu, ich dzieła zyskują na uniwersalności i stają się ponadczasowe, oddziałując na wyobraźnię i emocje kolejnych pokoleń czytelników.