Prawa i obowiązki - czy jednostka może przekraczać granice dążąc do swojego celu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.02.2024 o 14:22

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 13.02.2024 o 18:13

Problem dylematu pomiędzy dążeniem do własnych celów a przestrzeganiem praw i obowiązków jest motywem często podejmowanym w literaturze. Ta wieczna walka pomiędzy indywidualnymi pragnieniami a normami społecznymi, prawami, które rządzą grupą, to temat, który skłania do refleksji. W niniejszej rozprawce postaram się udowodnić, że granice narzucone przez prawa i obowiązki powinny być przestrzegane, nawet jeśli to utrudnia jednostce dążenie do wyznaczonego celu.

W "Antygonie" Sofoklesa mamy do czynienia z konfliktem pomiędzy prawem boskim a prawem stanowionym przez władze świeckie. Antygona, postępując zgodnie z wewnętrznym imperatywem i prawem religijnym, decyduje się na pochówek brata Polinejkesa, tym samym łamiąc edykt Kreona. Jej działanie, choć motywowane wysokimi wartościami, prowadzi do konfliktu z prawem, tragedii osobistej i śmierci. Mimo że Antygona dąży do słusznego celu, sposób, w jaki go realizuje, wywołuje chaos i cierpienie - co dowodzi, że nawet szczytny cel nie usprawiedliwia łamania prawa.

Analogicznie, w powieści "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, Raskolnikow przekracza granice moralne i prawne, popełniając zbrodnię w imię wyższych celów. Uważa, że jako wyjątkowy, silny jednostka ma prawo naruszyć moralny i społeczny porządek, aby osiągnąć swój cel. Jednak jego teoria o "ludziach nadzwyczajnych" szybko ulega rozkładowi pod wpływem wyrzutów sumienia i ciężaru, jaki musi nieść po przekroczeniu granic moralności. Powieść ukazuje rozterkę bohatera, który choć dążył do celu, musiał zmierzyć się z konsekwencjami swoich czynów.

Także "Lalka" Bolesława Prusa nie jest wolna od podobnych rozważań. Stanisław Wokulski, główny bohater powieści, dąży do zdobycia serca Izabeli Łęckiej, dopuszczając się przy tym wielu nieortodoksyjnych działań. Choć nie łamie wprost prawa, to jednak często staje w opozycji do obowiązujących standardów społecznych i etycznych, narażając na szwank swój dobytek i reputację. W efekcie, jego obsesyjne dążenie do celu przynosi raczej zgubę niż upragnione szczęście.

W kontekście literatury XX wieku warto wspomnieć również o "Atlasie zbuntowanym" Ayn Rand. Powieść przedstawia filozofię obiektywizmu, według której jednostka powinna dążyć do realizacji własnego szczęścia i celów, będąc wolna od ingerencji państwa czy społeczeństwa. Jednakże nawet w tej wizji świata, gdzie granice są znacznie szerzej zdefiniowane, istnieją pewne podstawowe prawa, jakie jednostka nie powinna naruszać - prawa na poszanowanie wolności innych.

Podsumowując, literatura dostarcza wielu przykładów, które ukazują złożoność problemu przekraczania granic w dążeniu do celu. Choć wydaje się kuszące przełamać zasady dla osiągnięcia czegoś, co uważamy za ważne, to jednak historyczne i literackie lektury przekonują, że takie działania niemal zawsze pociągają za sobą negatywne konsekwencje. Nie tylko w aspekcie prawnym czy etycznym, ale również w wymiarze osobistej tragedii. Z tego względu, mimo iż czasem wydaje się to trudne, jednostka nie powinna przekraczać granic praw i obowiązków w dążeniu do własnych celów. Wiąże się to bowiem z odpowiedzialnością nie tylko przed samym sobą, ale i przed całym społeczeństwem.