Jaką rolę w kreowaniu postaci literackich może odgrywać komizm?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.02.2024 o 11:02

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 25.02.2024 o 23:08

Komizm w literaturze pełni zasadniczą rolę, nie tylko jako element rozrywkowy, ale przede wszystkim jako środek kreowania postaci i poruszania istotnych zagadnień społecznych, moralnych czy psychologicznych. Poprzez humor, ironię lub groteskę autorzy potrafią z dużą precyzją malować obrazy ludzkiej natury, odsłaniając zarazem jej ułomności i słabości. Na przestrzeni wieków komizm przybierał różne formy, adaptując się do kontekstu epoki i oczekiwań odbiorców. W niniejszej rozprawce zostaną przedstawione przykłady z literatury pokazujące, w jaki sposób komizm wpływa na kreowanie postaci literackich, głównie na podstawie "Skąpca" Moliera, a także utworów z dwóch różnych epok.

"Skąpiec" Moliera, klasyczna komedia napisana w XVII wieku, jest wybitnym przykładem wykorzystania komizmu do kreowania postaci. Harpagon, będący uosobieniem skąpstwa, staje się postacią tragicznie komiczną przez swoje niezachwiane poświęcenie dla pieniądza, co prowadzi do szeregu zabawnych sytuacji i nieporozumień. Molier, przez przerysowanie i groteskę zachowań Harpagona, zmusza odbiorców do refleksji nad wartościami życiowymi, jednocześnie krytykując zgubne skutki chciwości. Komizm w "Skąpcu" służy zatem nie tylko rozrywce, ale jest również narzędziem satyry społecznej, wykazującym śmieszność i absurdalność pewnych postaw.

Zupełnie inną funkcję komizmu obserwujemy w literaturze oświecenia, na przykładzie "Monachomachii" Ignacego Krasickiego. Ta heroikomiczna epopeja, poprzez zastosowanie komizmu słownego oraz sytuacyjnego, tworzy karykaturę ówczesnych stosunków społecznych, krytykując kościelny dogmatyzm i bigoterię. Krasicki, posługując się komizmem, kreuje postaci mnichów, które pomimo swojego pozornie świętego powołania, wykazują się cechami dalekimi od ideałów chrześcijańskich – są chciwe, obłudne i sprzeczają się o najbardziej błahe sprawy. Dzięki temu autor zyskuje środek do satyrycznego portretowania wad ludzkich, a zarazem skłania czytelników do refleksji nad wartościami moralnymi i społecznymi swojej epoki.

W kontekście XX wieku warto wspomnieć o "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza, który swoisty komizm wykorzystuje do przedstawienia absurdów społecznych norm i konwenansów. Postaci w "Ferdydurke", jak choćby protagonistę Józia czy "niedołężne" postaci Polaków, Gombrowicz kreuje z wyraźnym dystansem, ironizując nad przymusem dostosowania się do roli społecznych i wyśmiewając infantylizację dorosłych przez społeczeństwo. Komizm w "Ferdydurke" jest zatem narzędziem demaskatorskim, odkrywającym groteskową stronę życia społecznego i kulturowych schematów.

Analizując role komizmu w kreowaniu postaci literackich na przestrzeni epok, można dostrzec, że jest on przede wszystkim głęboko refleksyjny i krytyczny. Autorzy, wykorzystując różne jego formy, nie tylko portretują ludzką naturę z jej słabościami i wadami, ale także zachęcają do przemyśleń nad obyczajami, normami społecznymi i wartościami. Dzięki komizmowi literatura zdobywa wymiar uniwersalny, ukazując, że pomimo różnic epok i kontekstów kulturowych, pewne ludzkie postawy i zachowania pozostają niezmienne.