Komizm w kreacji świata przedstawionego w utworze literackim i funkcje komizmu w tworzeniu znaczeń

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 6.01.2025 o 14:46

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 30.12.2024 o 1:13

Komizm, jako fenomen literacki i kulturowy, odgrywa istotną rolę w naszym odbiorze rzeczywistości. Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) w "Szewcach" oraz inni twórcy literatury używają komizmu nie tylko jako narzędzia do rozśmieszania, ale też jako środka analizy oraz krytyki rzeczywistości. To właśnie komizm pozwala na przekraczanie granic, jakie nakłada na nas społeczeństwo, i daje nam siłę do znoszenia trudów życia. Wychodząc od słów Eugène’a Ionesco, warto przyjrzeć się, jak komedia oraz jej różne formy są używane w literaturze do komentowania i kreowania świata przedstawionego.

W "Szewcach" Witkacego komizm jest nieodłącznym elementem. Używając formy groteski, autor przedstawia obraz społeczeństwa, w którym wszelka hierarchia oraz wartości są wywrócone do góry nogami. Groteska w "Szewcach" obnaża absurdy życia społecznego i politycznego, pozwalając jednocześnie czytelnikowi zdystansować się do trudnych tematów. Postacie takie jak Sajetan Tempe czy Czeladnicy są przerysowane, co podkreśla ich absurdalność, a zarazem uniwersalność. Groteska pełni tutaj rolę krytyki współczesnego świata i jego mechanizmów władzy, pokazując, że w gruncie rzeczy wszyscy jesteśmy uwikłani w chaos i nonsens, który rządzi naszym życiem. Komizm pozwala tutaj na złamanie tabu związanego z autorytetami i strukturami społecznymi, czyniąc z nich obiekt kpin.

Kolejnym przykładem literackiego wykorzystywania komizmu jest twórczość Miguela de Cervantesa, a w szczególności jego "Don Kichot". Komizm w tej powieści polega przede wszystkim na zestawieniu idealistycznych marzeń Don Kichota z brutalną rzeczywistością. Błędny rycerz walczący z wiatrakami to symbol ludzkiej tendencji do tworzenia iluzji, które pomagają nam znosić szarość dnia codziennego. Cervantes posługuje się komizmem, aby odkryć przed czytelnikami prawdę o ludzkiej naturze: naszą skłonność do fantazji, marzeń i dążeń, które zderzają się z rzeczywistością. Komedia służy tu jako narzędzie demaskacji, ale także jako środek do przetrwania - dla samego Don Kichota jego fantazje są sposobem na ucieczkę od przygnębiającej rzeczywistości, a dla czytelnika mogą stać się formą refleksji nad własnymi ułudami.

Przykładem z innego kręgu kulturowego może być dzieło Samuela Becketta "Czekając na Godota". Beckett, podobnie jak Ionesco czy Witkacy, wykorzystuje komizm absurdalny, by przedstawić marazm i bezsens ludzkiej egzystencji. Dialogi między Vladimirem a Estragonem, ich nieustanne oczekiwanie na tytułowego Godota, który nigdy nie przychodzi, są pełne dowcipu, ale także gorzkiej ironii. Komizm w tym utworze pomaga oswoić absurd istnienia, pokazując jednocześnie, jak bardzo trywialne są nasze codzienne problemy w obliczu nieuchronnego kresu życia. Beckett używa komizmu jako sposobu na rozbicie iluzji, którym poddajemy się w codziennym życiu, ale jednocześnie jako formy buntu przeciwko tragizmowi ludzkiego losu.

Analizując różnorodne funkcje komizmu w literaturze, nie sposób pominąć szerszego kontekstu społeczno-kulturowego, w jakim te utwory powstawały. Komizm jest jednym z najstarszych narzędzi literackich, którego korzenie sięgają czasów Arystofanesa i komedii starożytnej Grecji. Społeczeństwa na przestrzeni wieków wykorzystywały humor nie tylko do zabawy, ale przede wszystkim do krytyki władzy, religii czy obowiązujących norm moralnych. Tak samo współczesna literatura korzysta z komizmu, by podkreślić nonsensy i absurdalność współczesnego świata, jednocześnie dając czytelnikom przestrzeń do refleksji oraz możliwość odreagowania poprzez śmiech.

Podsumowując, komizm, będący esencją literackiej gry z rzeczywistością, pełni wiele istotnych funkcji w tworzeniu znaczeń utworu literackiego. Pozwala przekraczać granice tabu, krytykuje społeczne status quo i daje nam siłę do znoszenia tragizmu życia. Autorzy tacy jak Witkacy, Cervantes czy Beckett świadomie posługują się humorem, by otworzyć przed czytelnikami nowe horyzonty interpretacji i refleksji nad światem i samym sobą. W świecie pełnym paradoksów i sprzeczności, komizm pozostaje uniwersalnym językiem, który umożliwia dialog z rzeczywistością oraz samym sobą.