Orgon - charakterystyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.05.2024 o 20:02

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 29.05.2024 o 19:43

Jedną z najważniejszych postaci komedii Moliera zatytułowanej "Świętoszek" jest Orgon, który w utworze pełni kluczową rolę zarówno dla fabuły, jak i dla głębszego przesłania dzieła. Jego postać to symbol krytyki płytko rozumianej religijności, naiwności oraz łatwowierności, które prowadzą do osobistej katastrofy i rodzinnych konfliktów.

Or jest bogatym paryskim mieszczaninem, członkiem rodziny, w której znaleźć można żonę Elmirę, dzieci z pierwszego małżeństwa - Damisa i Mariannę, a także matkę, Panią Pernelle oraz przyjaciela Argasa. Orgon jest również powiernikiem ważnych dokumentów, które Argas, ufając jego uczciwości, mu przekazał. Dokumenty te mają w późniejszym czasie kluczowe znaczenie dla rozwoju fabuły.

Przed spotkaniem Tartuffe’a Orgon to rozsądny, roztropny i godny człowiek, który cieszy się powszechnym szacunkiem w społeczeństwie. Był to człowiek mający swoje zasługi dla króla i kraju, co ostatecznie chroni go przed tragiczniejszym zakończeniem całej intrygi. Orgon wówczas był postrzegany jako odpowiedzialny ojciec i mąż, któremu można zaufać i który działa na rzecz swojego otoczenia z pełnym zaangażowaniem i rozsądkiem.

Przełomowy moment w życiu Orgona nadchodzi, gdy spotyka Tartuffe’a przy ołtarzu kościelnym. Tartuffe’a, który wówczas jawi się Orgonowi jako człowiek nieomal święty, wzbudza w nim nieopisaną fascynację. Wkrótce Orgon zaczyna widzieć w Tartuffe’ie swojego duchowego przewodnika i autorytet, którego oceny i zdania zaczyna bezkrytycznie przyjmować. Dotychczasowa rozwaga i roztropność Orgona ustępują pola ślepej wierze i naiwności, co prowadzi do dramatycznej zmiany jego charakteru.

Orgon, pod wpływem Tartuffe’a, ulega całkowitej przemianie. Staje się niezwykle naiwny, niezdolny do trafnej oceny sytuacji, z trudem rozróżniający prawdę od oszustwa. Przejawia skrajną dewocję, a jego rozumienie religii katolickiej jest płytkie i powierzchowne. Tartuffe, który doskonale manipulował Orgonem wykorzystując jego zaślepienie, zdołał wpłynąć na wszystkie aspekty jego życia. Wskutek tego Orgon zaczął traktować Tartuffe’a z większym poważaniem niż własną rodzinę, co jest ewidentnie widoczne w kilku kluczowych scenach.

Jednym z najbardziej wymownych przykładów zaślepienia Orgona jest scena, w której woli słuchać o Tartuffe’ie niż zająć się chorą Elmire. Równie znamienna jest sytuacja, w której Orgon zmusza swoją córkę Mariannę do ślubu z Tartuffe’em, ignorując jej uczucia i dezawuując fakt, że Tartuffe stanowi zagrożenie dla szczęścia rodzinnego. Przykłady te ukazują skrajność łatwowierności Orgona, który stał się tak dalece owładnięty tartuffizm, że rezygnuje z racjonalności i miłości do rodziny.

Jego bezkrytyczne uwielbienie dla Tartuffe’a jest manifestacją manipulacji, której padł ofiarą. Tartuffe wykorzystuje jego zaufanie, by osiągnąć własne korzyści, co jest szczególnie widoczne w scenach, w których Tartuffe przechodzi do otwartej manipulacji, np. kiedy wyłudza dokumenty i wyświadcza sobie przysługę poprzez narzucanie swoich porządków i zasad w domostwie Orgona.

Orgon nie jest jednak całkowicie pozbawiony zdolności do refleksji. Chociaż często reaguje wybuchami gniewu na krytyczne uwagi, m.in. padające od służącej, jego reakcje pokazują pewne nerwowe napięcie i wewnętrzne konflikty. Jednak obrażony 'prawdziwy chrześcijanin', jakim się jawi, jeszcze bardziej podważa autentyczny obraz religii przedstawiony przez Moliera.

Ocena postaci Orgona wypada jednoznacznie negatywnie. Molier w sposób przerysowany, ale skuteczny, ośmiesza dewocję oraz naiwną wiarę poprzez postać Orgona. Krytyka Moliera dotyczy jednak nie samej wiary, lecz powierzchownego jej rozumienia i braku krytycznego myślenia. Orgon, przez swoją łatwowierność i bezkrytyczne zaufanie Tartuffe’owi, staje się postacią tragiczną – nie przez to, że czyni zło, ale przez to, że jest ślepo oddany osobie, którą uważa za autorytet duchowy.

Orgon w "Świętoszku" jest przestrogą przed łatwowiernością i bezkrytycznym zaufaniem ludziom ukrywającym się pod płaszczykiem religijności. Jego postać pokazuje, jakie konsekwencje może mieć brak zdroworozsądkowego myślenia i bezgraniczne zaufanie manipulującym jednostkom. Zniszczenie relacji rodzinnych i osobistych to bezpośredni rezultat jego zaślepienia. "Świętoszek", choć komedia, pełni rolę pouczającą, ukazując, do jakiego stopnia można stracić kontrolę nad swoim życiem, powierzając je w ręce fałszywego moralisty.

W kontekście historycznym i społecznym XVII wieku, Molier, poprzez postać Orgona, krytykował nie tylko indywidualną łatwowierność, ale również szersze społeczne skłonności do fanatyzmu religijnego. Obrazując te tendencje przez postać taką jak Orgon, Molier tworzył okazję do refleksji nad kondycją ludzką i skomplikowaną naturą pobożności.

Podsumowując, Orgon to postać, która, poprzez swoje zaślepienie i naiwność, służy jako doskonały przykład przestrogi zawartej w przesłaniu "Świętoszka". To postać tragiczna w swej komediowej formie, oddająca istotę krytyki Moliera wobec płytkiego rozumienia religii.