Świętoszek Moliera jako komedia charakterów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.07.2024 o 12:57

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 6.07.2024 o 12:28

Molier, powszechnie uważany za jednego z największych dramaturgów w historii literatury francuskiej, zasłynął jako wybitny twórca komedii. Jego dzieła, pełne błyskotliwego humoru i głębokiej analizy ludzkich charakterów, wciąż fascynują czytelników i widzów na całym świecie. Jednym z najznamienitszych przykładów geniuszu Moliera jest komedia "Świętoszek", która powstała w 1664 roku w kontekście społecznym pełnym hipokryzji i religijnej dewocji. "Świętoszek" to doskonały przykład komedii charakterów, czyli gatunku, który skupia się na humorystycznym przedstawieniu ludzkich cech i zachowań.

Komedie charakterów, zwane również komediami obyczajowymi, bazują na przerysowaniu i wyolbrzymianiu cech charakterystycznych poszczególnych postaci. Celem takiej dramaturgii jest nie tylko rozbawienie widza, ale także ukazanie ludzkich słabości w sposób krytyczny i moralizatorski. Molier, a właściwie Jean-Baptiste Poquelin, umiejętnie łączył te elementy, tworząc swój unikalny styl, który charakteryzuje się głęboką przenikliwością psychologiczną oraz nieskrępowanym humorem.

"Świętoszek" opowiada historię Orgona, zamożnego mieszczanina, który doznaje olśnienia religijnego przez wpływ Tartuffea, pozornie pobożnego biedaka. Orgon jest tak zafascynowany Tartuffem, że bezkrytycznie obdarza go swoim majątkiem i zamierza wydziedziczyć własne dzieci na jego korzyść. Główne postaci to Orgon, żona Orgona Elmira, przebiegły obłudnik Tartuffe oraz garderobiana Doryna, która, jako jedyna, od początku przejrzała intencje Tartuffea.

Orgon jest centralną postacią komediowego charakteru w "Świętoszku". Na początku Molier przedstawia go jako wzorowego obywatela, troskliwego męża i ojca, który jednak z czasem ulega całkowitemu zamroczeniu religijną dewocją. Jego bezkrytyczne zaufanie do Tartuffea staje się przyczyną licznych komicznych sytuacji. Orgon, nie bacząc na zdanie swojej rodziny, staje się ślepy na oczywiste oznaki oszustwa ze strony Tartuffea. Molier wyolbrzymia jego cechy - jego dewocję i łatwowierność - co czyni go groteskowym i pozbawia go autorytetu w oczach rodziny. Komizm tej postaci jest wykorzystywany przez dramaturga do krytyki społecznej, zwracając uwagę na niebezpieczeństwa związane z fanatyzmem religijnym oraz bezmyślnym oddaniem zaufania niewłaściwym osobom. Orgon staje się satyrą na bezmyślność i łatwowierność, a jego żałosny upadek tylko podkreśla tragikomiczny wymiar tej postaci.

Doryna, garderobiana w domu Orgona, to postać stanowiąca kontrast wobec głównego bohatera. Jej zdrowy rozsądek i otwartość zderzają się z zaślepieniem Orgona. Choć jest służącą, Doryna nie boi się mówić prawdy wprost, często używając ciętego języka. Jej komentarze wnoszą do komedii element komizmu sytuacyjnego oraz słownego, a jej tupet i pewność siebie podkreślają komiczny kontrast między nią a głównym bohaterem. Doryna, mimo swojej niższej pozycji społecznej, jest w rzeczywistości głosem rozsądku w domu Orgona. Jej postać nie tylko bawi, ale i edukuje, ukazując, że mądrość i szlachetność nie są zarezerwowane dla przedstawicieli wyższych klas społecznych.

Komizm w "Świętoszku" opiera się na różnorodnych technikach dramaturgicznych. Jedną z podstawowych jest wyolbrzymienie cech charakterów postaci, co sprawia, że są one rozpoznawalne i łatwo dostrzegalne dla widza. Molier doskonale wykorzystuje przejaskrawienie, aby stworzyć postaci, które wzbudzają śmiech przez swoje jednoznacznie komiczne cechy. Orgon jest bezmyślnie dewocyjny, Tartuffe to mistrzowsko wykreowana postać świętoszka, który w rzeczywistości jest obłudnikiem, a Doryna - choć służąca - jest nad wyraz rozsądna i bystra. Molier w swoich komediach stosuje również technikę komedii sytuacyjnej, gdzie śmieszność wynika z samych okoliczności, w jakich znajdują się bohaterowie.

Cel komizmu w "Świętoszku" nie ogranicza się jedynie do rozśmieszania publiczności. Molier używa humoru jako narzędzia edukacyjnego i moralizatorskiego. Przez wyśmiewanie konkretne, ludzkie wady - takie jak łatwowierność, hipokryzja i płytka dewocja - dramaturg pragnie zwrócić uwagę widzów na ich własne postępowanie i zachęcić ich do refleksji. Jego komedie, choć pełne śmiechu, mają na celu skłonienie widza do zastanowienia się nad swoimi słabościami i poprawienia ich.

Podsumowując, "Świętoszek" Moliera jest doskonałym przykładem komedii charakterów. Molier umiejętnie wykorzystuje różne formy komizmu, aby stworzyć postaci, które są zarówno zabawne, jak i głęboko przemyślane. Orgon i Doryna, najbardziej wyraziste postaci w komedii, odzwierciedlają różne aspekty ludzkich zachowań, a ich interakcje podkreślają kontrasty między łatwowiernością a zdrowym rozsądkiem. Molier używa humoru nie tylko do rozbawienia, ale także do edukacji i moralizacji widza, krytykując konkretne wady i zachęcając do refleksji nad własnym postępowaniem.

Komedie Moliera, a w szczególności "Świętoszek", mają uniwersalny przekaz, który pozostaje aktualny nawet w dzisiejszych czasach. Przez wieki jego dzieła były interpretowane i adaptowane na różne sposoby, co pokazuje, jak uniwersalne i ponadczasowe są tematy, które poruszał. "Świętoszek" jest nie tylko krytyką społeczeństwa XVII wieku, ale także głęboką analizą ludzkiej natury, która wciąż może nas wiele nauczyć.

Na zakończenie, "Świętoszek" Moliera jest arcydziełem komedii charakterów, które ukazuje geniusz dramaturga w przedstawianiu ludzkich wad przez humor. Molier, poprzez swoje postacie i sytuacje, oferuje widzom nie tylko świetną zabawę, ale także ważne przemyślenia na temat ludzkiej natury i społecznych postaw. Jego dziedzictwo jako dramatopisarza jest trwałe i nieocenione, a jego komedie wciąż stanowią inspirację dla współczesnych twórców i odbiorców. Zachęca to do dalszych badań nad jego dziełami oraz do refleksji nad znaczeniem komedii charakterów w dzisiejszej literaturze, gdzie nadal mogą one pełnić ważną rolę w kształtowaniu postaw społecznych i osobistych.