Ludzie bezdomni - problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.06.2024 o 14:09

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 1.06.2024 o 13:49

Ludzie bezdomni - problematyka

---

Stefan Żeromski, jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy, w roku 1900 opublikował powieść "Ludzie bezdomni", której problematyka społeczno-moralna porusza do dziś. Powieść ta powstała w epoce modernizmu, będąc jednocześnie kontynuacją idei pozytywizmu, co nadaje jej szczególną wagę i znaczenie. Żeromski, uważany za duchowego wodza swojego pokolenia, w swojej książce skupia się na krytyce społecznej i moralnej oraz na manifestacji idei walki z egoizmem i oportunizmem. "Ludzie bezdomni" to zatem nie tylko opowieść o jednostkach, ale przede wszystkim manifest ideowy nawołujący do refleksji i działania na rzecz poprawy warunków życia najuboższych.

Powieść skupia się w głównej mierze na rozwarstwieniu społecznym i niesprawiedliwości, jakie dotyka najuboższe warstwy społeczne: chłopów i robotników. Żeromski przedstawia życie ludzi biednych z wielką dokładnością, ukazując codzienność przepełnioną cierpieniem, bólem i ciężką pracą, niemalże bez nadziei na poprawę sytuacji. Krytyka bogatych warstw społecznych jest tu wyraźna – ich obojętność i egoizm kontrastują z tragicznym losem ubogich, co podkreśla dramatyzm sytuacji.

Centralną postacią powieści jest Tomasz Judym, młody lekarz, który rezygnuje z wygodnego życia w imię pomocy najbiedniejszym. Judym pochodzi z ubogiej rodziny, co w znacznej mierze wpłynęło na jego postawę życiową i wybory. Jest wyznawcą idei pracy organicznej i pracy u podstaw, których celem jest stopniowa i trwała poprawa warunków życia ludzi najuboższych. Jego misja jest jednak pełna trudności, na które natrafia niemal na każdym kroku.

Judym zderza się z nieprzyjaznym podziałem społeczeństwa na bogatych i biednych. Pomimo swoich starań, staje się wyobcowanym ideowcem, którego altruizm jest niezrozumiały dla otoczenia. Bogaci, zamiast pomagać, pomnażają swoje majątki, co jeszcze bardziej pogłębia społeczne rozwarstwienie. Judym nie znajduje wsparcia nawet wśród kolegów lekarzy, którzy zamiast skupiać się na zdrowiu i dobrobycie wszystkich ludzi, dbają wyłącznie o interesy warstw bogatych. Przykładem jest opisywany w powieści odczyt u doktora Czernisza, gdzie Judym próbuje zwrócić uwagę na problematykę zdrowia najuboższych, lecz spotyka się jedynie z brakiem zainteresowania i obojętnością ze strony innych lekarzy.

Krytycznym momentem w powieści jest przykład z Cisów, miejscowości, gdzie znajduje się uzdrowisko zarządzane przez doktora Węglichowskiego. Zanieczyszczone stawy i choroby mieszkańców czworaków są ignorowane przez zarządcę, który koncentruje się jedynie na zyskach, zapominając o przysiędze Hipokratesa. To brutalne zderzenie ideowości Judyma z rzeczywistością potęguje jego wewnętrzne dylematy i poczucie obowiązku wobec społeczeństwa.

Jednym z najważniejszych wątków powieści jest moralna walka Tomasza Judyma, który czuje się zobowiązany do samopoświęcenia w imieniu pomocy ubogim. Jego dług wobec społeczeństwa i determinacja sprawiają, że jest gotów zrezygnować z osobistego szczęścia, co manifestuje się w jego decyzji o porzuceniu ukochanej Joasi Podborskiej. Judym, podobnie jak bohater Mickiewiczowskiego „Konrada Wallenroda”, rezygnuje z miłości i osobistej szczęśliwości dla wyższego celu. Jednak w przeciwieństwie do Wallenroda, jego ofiara nie przynosi widocznych owoców, a prowadzi jedynie do samotności i cierpienia – zarówno jego własnego, jak i Joasi.

"Realistyczny portret społeczeństwa końca XIX wieku, który kreśli Żeromski, ukazuje przerażające warunki życia robotników i chłopów. Opis fabryk, kopalń i mieszkań ukazuje desperację i trudną codzienność najuboższych warstw społecznych. Żeromski w sugestywny sposób wytyka odpowiedzialność bogatych za cierpienie biednych, krytykując ich obojętność i wygodę wynikającą z nieszczęść innych. Powieść jest zatem wezwaniem do refleksji i rachunku sumienia, wskazując na konieczność zaangażowania intelektualistów i bogatszych warstw społecznych w realną pomoc dla słabszych.

Ocena idei Żeromskiego jest nadal niezwykle aktualna. Jego walka z egoizmem i oportunizmem, nawoływanie do działania na rzecz najbiedniejszych i nieustępliwa postawa Tomasza Judyma w obliczu nieprzychylności otoczenia, są nadal potrzebne w dzisiejszym społeczeństwie. Żeromski, jako sumienie narodu, podkreśla konieczność realizowania idei pracy u podstaw i odpowiedzialności społecznej, co czyni jego powieść uniwersalną i wciąż poruszającą.

Powieść "Ludzie bezdomni" Stefana Żeromskiego to arcydzieło literatury polskiej, które wciąż przemawia do współczesnych czytelników swoją głęboką analizą problematyki społeczno-moralnej. To opowieść o ludzkiej krzywdzie, niemożności zmiany systemu oraz wewnętrznej walce o sprawiedliwość i godność, która powinna inspirować do działania i refleksji.

---

Materiał pomocniczy:

1. Cytaty z powieści ilustrujące główne wątki: - „Jesteśmy nędzarzami, prętami w okładzie, którymi wytarci są kolumny tego państwa. Nasze ciała są poszczerbane, krew się lepi na ich drzewieńcu.” - „Na odczyt w pokoju Czernisza przyszli lekarze, których było około dziesięciu. Pomaganie biednym nie interesowało ich.”

2. Dodatkowe źródła: - Analizy literackie "Ludzi bezdomnych" - Artykuły na temat epoki modernizmu i pozytywizmu - Opracowania dotyczące problematyki społecznej końca XIX wieku w Polsce

Wypracowanie dostosowano indywidualnie zgodnie z konspektem, dodając refleksje i spostrzeżenia na temat przeczytanej powieści. Warto rozwijać swoją wiedzę, sięgając po dodatkowe materiały pomocnicze, które wzbogacą analizę problematyki społeczno-moralnej w utworze Stefana Żeromskiego.