"Skąpiec" Moliera jako dramat rodzinny - rozwiń myśl opierając się na charakterystyce bohaterów

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 17.06.2024 o 10:17

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 15.06.2024 o 8:13

Molier, przedstawiciel francuskiej komedii XVII wieku, stworzył wiele dzieł uderzających w hipokryzję i wady społeczeństwa swojego czasu. Jednym z nich jest "Skąpiec" (fr. "L'Avare"), komedia wydana w 1668 roku, która na pierwszy rzut oka wydaje się pełna humoru i slapsticku. Jednak za tą fasadą kryje się głęboki dramat rodzinny. Główna postać, Harpagon, swoim skąpstwem niszczy więzy rodzinne, co czyni tę komedię także tragedią. W niniejszym wypracowaniu przyjrzymy się, jak różnorodne charaktery bohaterów odzwierciedlają dramat rodzinny, który rozwija się na tle komediowych scen.

Charakterystyka Harpagona

Harpagon to stereotypowy sknera, skąpy do granic możliwości. Jego skąpstwo nie jest tylko cechą charakteru, ale wręcz obsesją, która kształtuje każdy aspekt jego życia. Już od pierwszych stron dramatu, jego skąpość jest widoczna – oszczędza nawet na codziennych posiłkach. Jednym z najbardziej znamiennych przykładów jest scena z menu obiadowym, gdzie Harpagon dyktuje swojemu kucharzowi jak najtaniej przygotować posiłki, kontrolując każdy grosz. "Niech będzie dużo, ale żeby mało kosztowało" – te słowa podsumowują jego podejście do życia.

Autorytarne podejście Harpagona do rodziny jest kolejnym istotnym elementem jego charakterystyki. Harpagon traktuje swoje dzieci, Elizę i Kleanta, jako obiekty swojej kontroli, a nie autonomiczne jednostki. Jego plany małżeńskie dla Elizy, polegające na wydaniu jej za bogatego, lecz dużo starszego Anzelma, są przykładem jego absolutnego braku zrozumienia i empatii w stosunku do potrzeb i uczuć swoich dzieci. Co więcej, jego kontrola nad budżetem rodziny i finansową niezależność dzieci stają się przyczyną konfliktów, zwłaszcza z buntowniczym synem Kleantem.

Charakterystyka bohaterów: Eliza i Kleant

Eliza to postać ukazująca pozytywne strony ludzkiej natury – jest posłuszna, pełna uczucia i miłości. Jej uczucie wobec Walerego, młodego szlachcica, jest szczere i pełne nadziei, mimo iż pozostaje niepełnione z powodu autorytarnego ojca. Eliza stara się być posłuszną córką, ale wewnętrznie przeżywa dramat – jej uczucia są nieustannie w konflikcie z wolą ojca. To podporządkowanie ojcu, choć bolesne, pokazuje jej lojalność i prawość charakteru, ale też jej dramatyczną walkę między miłością do Walerego a obowiązkami wobec rodziny.

Kleant z kolei to postać dynamiczna, pełna energii i buntu wobec ojca. Jest rezolutnym młodym mężczyzną, którego życie także jest przepełnione miłością – jego uczucie do Marianny jest głównym motorem jego działań w dramacie. Kleant stara się zdobyć pieniądze na różne sposoby, nawet przez próby szantażu ojca, w akcie desperacji, który ukazuje jego krytyczną sytuację. Konflikt z Harpagonem – zwłaszcza dotyczący pieniędzy – nabiera na intensywności. Kulminacyjnym momentem jest kradzież szkatułki, która staje się symbolem zarówno materialnego, jak i emocjonalnego konfliktu między ojcem a synem.

Dramat Rodzinny

Autorytarna natura Harpagona jest źródłem rodzinnych nieszczęść. Jego obsesja na punkcie pieniędzy kładzie cień na przyszłości jego dzieci, narzucając im życie, które staje się niemożliwe do zaakceptowania. Eliza i Walery planują ucieczkę, by uwolnić się od despotycznego ojca, co jest wyraźnym znakiem dysfunkcyjnosci rodziny. Ich pragnienie miłości i wolności jest stale tłumione przez Harpagona, co prowadzi do ostatecznych, dramatycznych decyzji.

Próby Kleanta zdobycia pieniędzy z jednej strony są śmieszne, z drugiej jednak tragiczne – szantaż Harpagona związany z kradzieżą szkatułki jest kulminacją jego desperacji i symbolicznego buntu wobec ojca. Kleant, nie mogący znieść władzy ojca, posuwa się do ekstremalnych działań, co ukazuje głęboko ukryty dramat między ojcem a synem.

Społeczne normy epoki XVII wieku, w której rodzice mieli niemal absolutną władzę nad swoimi dziećmi, są istotnym tłem dramatu. Dzieci były traktowane jako własność rodziców, a ich własne uczucia i potrzeby były często marginalizowane. Molier, poprzez wyśmiewanie postaci i ich wad, jednocześnie rzucał światło na ważne kwestie społeczne, które mogły odbić się w rzeczywistości ówczesnej Francji.

Rola Skąpstwa w Konfliktach

Jednym z najważniejszych symboli w „Skąpcu” jest szkatułka z pieniędzmi, która ilustruje obsesję Harpagona na punkcie bogactwa. Szkatułka staje się nie tylko fizycznym symbolem jego skąpstwa, ale także emocjonalnym epicentrum rodzinnych konfliktów. Konflikt między Harpagonem a Kleantem o szkatułkę osiąga kulminację, gdy Kleant kradnie szkatułkę, by ukazać władzę, jaką ma nad ojcem. Ten akt desperacji pokazuje, jak bardzo skąpstwo Harpagona zburzyło więzy rodzinne.

Skutek rodzinnego konfliktu jest niszczycielski – autorytet Harpagona zostaje podważony, a więzi rodzinne pękają. Harpagon traci szacunek i bliskość swojej rodziny, co jest dla niego największą karą, mimo iż materialnie nadal jest bogaty. Dalsza przyszłość rodziny jawi się jako niepewna i chaotyczna, co pokazuje, że skąpstwo prowadzi nie tylko do zysku, ale przede wszystkim do moralnej i emocjonalnej straty.

Morał i Podsumowanie

Choć "Skąpiec" jest komedią, Molier ukazuje w niej ważną przestrogę dla społeczeństwa. Zło skąpstwa i materializmu, personifikowane przez Harpagona, prowadzi do destrukcji rodziny i utraty tego, co najcenniejsze – miłości i szacunku bliskich. Molier poprzez swoją komedię skłania do refleksji nad społecznymi i moralnymi skutkami materializmu.

Podsumowując, "Skąpiec" Moliera to coś więcej niż tylko komedia o skąpstwie – jest to dramat rodzinny, który ukazuje w jak głęboko destrukcyjny sposób skąpstwo Harpagona wpływa na jego najbliższych. Przez charaktery bohaterów, konflikty rodzinne oraz symbolikę dramat ten staje się uniwersalną opowieścią o ludzkich namiętnościach, wadach i konsekwencjach, które z nich wynikają. Molier mistrzowsko przenosi nas przez komedię do świata głębokich ludzkich tragedii, przypominając, że w każdej komedii kryje się ziarnko tragedii.