Skąpiec - kto kogo okłamuje i jakie są tego skutki?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.06.2024 o 19:58

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 16.06.2024 o 19:33

I. Wstęp

„Skąpiec” to słynna komedia autorstwa francuskiego dramaturga Moliera, właściwie Jeana-Baptiste'a Poquelina. Molier zasłynął w XVII wieku jako twórca komedii charakterów, która przyciągała tłumy zarówno na dworze Króla Słońce, Ludwika XIV, jak i w całej Francji. „Skąpiec” powstał w 1668 roku i od tego czasu jest jednym z najczęściej wystawianych dzieł Moliera. Komedia ta porusza temat ludzkich wad, w szczególności skąpstwa, oraz posługuje się licznymi kłamstwami jako środkiem do ukazania cech bohaterów i rozwinięcia fabuły. Wprowadzenie wątków kłamstwa i jego konsekwencji staje się fundamentem dla opowieści o Harpagonie, skąpym patriarchy rodziny, który jest gotów zrobić wiele, aby zachować swój majątek.

2. Krótka charakterystyka głównego bohatera - Harpagona

Harpagon jest centralną postacią komedii Moliera i uosobieniem skąpstwa. Jego obsesja na punkcie pieniędzy jest tak duża, że gotów jest zrujnować życie własnych dzieci, byle tylko nie stracić nawet grosza. Mieszka w dobrze utrzymanej, choć pełnej oszczędności posiadłości, wraz z dwójką dzieci: synem Kleantem i córką Elizą. Jego stosunki rodzinne są napięte głównie z powodu jego tyranicznego zarządzania domem i niechęci do jakichkolwiek wydatków. Harpagon planuje małżeństwo z młodszą Marianną, nie wiedząc, że jego syn również jest w niej zakochany. To zawiązanie fabuły daje początek wielowarstwowym intrygom, w których kłamstwa odgrywają kluczową rolę.

II. Kłamstwa w utworze

Walery jest młodym rządcą służącym u Harpagona. Zatrudnił się na służbie u skąpca, aby być blisko jego córki Elizy, w której jest zakochany. Młodzieniec jest zmuszony do ukrywania swojej prawdziwej tożsamości oraz zamiarów. Aby zyskać zaufanie Harpagona, Walery symuluje poparcie dla jego skąpstwa, podzielając jego poglądy na temat oszczędzania i unikania wydatków. W rzeczywistości jego działania są napędzane miłością do Elizy, dla której jest gotów poświęcić wiele, w tym godność osobistą. Walery udaje troskę o majątek Harpagona, co pozwala mu zbliżyć się nie tylko do Elizy, ale również do samego Harpagona, tworząc z nim fałszywą, ale z pozoru szczerą relację.

2. Konflikt Walerego z Jakubem

Jakub, sługa Harpagona pełniący równocześnie funkcję stangreta i kucharza, jest postacią otwarcie krytykującą swojego pana. Jego bezpośrednie uwagi w stosunku do skąpstwa Harpagona niejednokrotnie wpędzają go w kłopoty, zwłaszcza gdy musi przygotowywać przyjęcie na zlecenie swojego pracodawcy. Nakazy Walerego, który manipuluje Jakubem, by osiągnąć własne cele, prowadzą do zaognienia konfliktu między tymi dwoma postaciami. Jakub, czując się upokorzony i zepchnięty na margines, postanawia zemścić się na Walerym za jego dominujące i podstępne zachowanie.

3. Kłamstwa Jakuba jako akt zemsty

Żądza zemsty doprowadza Jakuba do serii kłamstw i manipulacji, których celem jest skompromitowanie Walerego w oczach Harpagona. Jednym z głównych momentów, w którym Jakub wpływa na bieg wydarzeń, jest akt IV, gdzie służy jako swoisty sekundant podczas kłótni między Harpagonem a jego synem Kleantem. Jakub, korzystając ze swobodnej możliwości manipulacji, celowo wypacza znaczenie przekazywanych wiadomości, wprowadzając jeszcze większy chaos i nieporozumienia. Największym aktem zemsty Jakuba jest oskarżenie Walerego o kradzież szkatuły, co stanowi kluczowy zwrot akcji w komedii.

III. Skutki kłamstw w utworze

Kłamstwo Walerego pozwala mu zdobyć zaufanie Harpagona, co ułatwia mu ukrywanie swoich prawdziwych intencji i uczucia do Elizy. Jednak to również wprowadza go w konflikt z Jakubem, który, czując się zmanipulowanym, postanawia działać na jego niekorzyść. Skomplikowane oszustwa Walerego w końcu prowadzą do ujawnienia jego zamiarów względem Elizy, co staje się preludium do ostatecznego rozwiązania fabuły komedii. Pomimo jego zawiłości, kłamstwa Walerego prowadzą w końcu do wyznania miłości do Elizy i próby przekonania Harpagona do zaakceptowania ich związku.

2. Efekty kłamstw Jakuba

Manipulacje Jakuba prowadzą do licznych zabawnych sytuacji i fałszywych pogodzeń, które wzbogacają komediowy charakter utworu. Kiedy Jakub fałszywie oskarża Walerego o kradzież szkatuły, prowadzi to do zamieszania, które ostatecznie ujawnia prawdziwą tożsamość Anzelma jako ojca Walerego. Ta nieoczekiwana zdrada tajemnic Walerego przez Jakuba staje się kluczowym momentem prowadzącym do szczęśliwego zakończenia fabuły.

3. Ostateczne rozstrzygnięcie bomby z kłamstw

W końcu, wszystkie kłamstwa bohaterów wychodzą na jaw, a prawda zostaje ujawniona. Uczucia Walerego do Marianny, szantaż Kleanta związany ze szkatułą oraz decyzja Anzelma o pokryciu kosztów ślubów prowadzą do ostatecznego kompromisu Harpagona. Pod naciskiem wielu wydarzeń i zmuszony do wyboru między utratą pieniędzy a zgodą na śluby swoich dzieci, Harpagon decyduje się na to drugie, uznając, że może lepiej chronić swój majątek, godząc się na małżeństwa swoich dzieci.

IV. Analiza i refleksje

Kłamstwa pełnią kluczową rolę w budowaniu fabuły „Skąpca”. Stanowią motory napędowe wydarzeń, tworząc napięcie i kolejne zwroty akcji, które angażują widza i nadają dynamizmu opowieści. Kłamstwa są również narzędziem komicznym, wywołującym śmiech dzięki ich często absurdalnym konsekwencjom.

2. Paradoksalność kłamstw

Paradoksalnie kłamstwa w utworze prowadzą do ujawnienia prawdy i szczęśliwego zakończenia. Mimo że intencje bohaterów często są samolubne lub wręcz szkodliwe, ich kłamstwa stopniowo odkrywają prawdziwe relacje i uczucia. Pragnienie zemsty Jakuba staje się katalizatorem odkrycia prawdziwej tożsamości Anzelma, co z kolei umożliwia odblokowanie sytuacji i prowadzi do rodzinnej zgody.

3. Moralne aspekty kłamstwa

Ostateczne wartościowanie kłamstw bohaterów pokazuje, że w perspektywie utworu są one nie tyle niemoralne, co pragmatyczne. Komedia Moliera zdaje się sugerować, że czasem cel usprawiedliwia środki, a dla dobra rodziny i szczęścia młodych ludzi warto czasem nagiąć zasady moralne. Warto odnotować, że mimo licznych kłamstw, utwór kończy się pozytywnym rozwiązaniem konfliktów i zadowoleniem większości bohaterów.

V. Zakończenie

Podsumowując, kłamstwa w „Skąpcu” Moliera odgrywają centralną rolę nie tylko w rozwoju fabuły, ale także w ukazywaniu charakterów bohaterów. Manipulacje Walerego, Jakuba i innych postaci prowadzą do serii komicznych sytuacji, które jednak mają swoje nieoczekiwane pozytywne rezultaty, takie jak rozwiązanie konfliktów rodzinnych i odblokowanie prawdziwych uczuć.

2. Finalna myśl

Mimo że kłamstwo zazwyczaj jest postrzegane negatywnie, w kontekście komedii Moliera może prowadzić do niespodziewanych pozytywnych rezultatów. Staje się narzędziem, które ujawnia prawdę o ludzkich relacjach i charakterach, oraz, w ostatecznym rozrachunku, prowadzi do szczęścia, zgody i harmonii w rodzinie. Molier, poprzez swoje mistrzowskie ukazanie kłamstw, prowadzi widza do refleksji nad rzeczywistością życia codziennego oraz znaczeniem szczerości i uczciwości w budowaniu trwałych i zdrowych relacji międzyludzkich.