Dżuma jako powieść-parabola - cechy

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.06.2024 o 16:45

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 22.06.2024 o 16:06

#

---

Wstęp: Powieść-parabola to gatunek literacki charakteryzujący się dwupoziomową narracją, w której wydarzenia można interpretować zarówno w sposób dosłowny, jak i alegoryczny. Dzięki tej podwójnej strukturze, parabola przekazuje uniwersalne prawdy moralne, filozoficzne lub religijne poprzez konkretną fabułę. W literaturze taka forma jest stosowana, by skłaniać czytelników do refleksji nad głębszymi, często ponadczasowymi i uniwersalnymi tematami.

„Dżuma” Alberta Camusa jest doskonałym przykładem powieści-paraboli. Opowiada ona historię wybuchu epidemii dżumy w algierskim mieście Oran. Wydarzenia te, choć przedstawione realistycznie, stanowią tylko powierzchnię głębszych analiz dotyczących natury zła, człowieczeństwa, moralności, Boga oraz sensu cierpienia i świętości. Camus wykorzystuje zagrożenie epidemią jako metaforę dla szeroko pojętego zła, które dotyka ludzi niezależnie od czasu i miejsca.

Rozwinięcie: 1. Motto powieści-paraboli: Motto w powieści parabolicznej pełni istotną funkcję, stanowiąc klucz do interpretacji całego utworu. W „Dżumie” Camus posłużył się cytatem z „Dziennika zarazy” Daniela Defoe:

„Jest rzeczą równie rozsądną ukazać jakiś rodzaj uwięzienia przez inny, jak ukazać coś, co istnieje rzeczywiście, przez coś innego, co nie istnieje”.

Ten cytat wprowadza nas do interpretacji epidemii dżumy jako metafory szerzej rozumianego zła. Choroba, choć ma swoje biologiczne przyczyny i skutki, w powieści Camusa służy również do ukazania walki dobra ze złem, egzystencjalnych zmagań człowieka oraz jego poszukiwań sensu w obliczu cierpienia. Przy pomocy alegorycznego przedstawienia epidemii, autor skłania czytelnika do refleksji nad bardziej uniwersalnymi problemami, które dotykają każdego z nas.

2. Uniwersalność powieści-paraboli: Powieść-parabola, aby osiągnąć swój cel, musi być uniwersalna, wychodząca poza granice konkretnego czasu i miejsca. Camus unika określenia dokładnego roku akcji, posługując się tylko datami dziennymi, co nadaje „Dżumie” cech ponadczasowych. Brak wyraźnych dat, a także opisów zewnętrznych wydarzeń geopolitycznych, sprawia, że akcja mogłaby toczyć się w każdej epoce. Czas wydania powieści, czyli rok 1947, również posiada istotne znaczenie. Czytelnicy w tamtym okresie, niedługo po zakończeniu II Wojny Światowej, mogli dostrzec analogię do rzeczywistości wojennej - masowych grobów, palenia zwłok i wszechobecnego poczucia zagrożenia. „Dżuma” symbolizuje nie tylko biologiczne zagrożenie, ale także metaforycznie przedstawia wszelkie formy totalitarnego zła, jakie dotknęły ludzkość w trakcie wojny.

3. Konkretność przestrzeni w powieści-paraboli: Oran, zamknięte miasto, które staje się areną wydarzeń, stanowi wyizolowany mikroświat, będący odpowiednikiem całego świata. Zamknięta przestrzeń miasta, której mieszkańcy są odcięci od reszty świata, symbolizuje uwięzienie i izolację, z jakimi ludzkość boryka się w obliczu powszechnego zagrożenia. Ograniczona mobilność bohaterów, zmuszonych do pozostania w granicach Oranu, intensyfikuje poczucie klaustrofobii i beznadziei. Oran staje się miejscem, gdzie różne postawy ludzkie wobec zła są testowane i wystawiane na próbę, sprawiając, że miasto to odzwierciedla całą ludzkość i jej reakcje na nieuchronne zagrożenia.

4. Bohaterowie archetypiczni: W powieści-paraboli bohaterowie często pełnią rolę nosicieli uniwersalnych wartości i postaw wobec zła. W „Dżumie” Camusa mamy do czynienia z kilkoma postaciami, które reprezentują różne reakcje na epidemię i symbolizują różne aspekty człowieczeństwa:

- Doktor Rieux jest przykładem całkowitego oddania swojej misji jako lekarza. Jego postawa uosabia obowiązek, profesjonalizm oraz altruizm. Rieux jest realistą, który walczy ze złem przy użyciu racjonalnych metod, nie angażując się w metafizyczne dywagacje.

- Jean Tarrou, przyjaciel Rieux, walczy ze złem na poziomie moralnym i duchowym. Organizuje grupy sanitarne, stając się męczennikiem w walce ze śmiercią. Jego przemyślenia w dzienniku i rozmowach z Rieux ujawniają filozoficzne i egzystencjalne aspekty jego postawy.

- Ojciec Paneloux, reprezentant Kościoła, początkowo widzi w epidemii karę Bożą za grzechy ludzi. Po śmierci dziecka, która głęboko nim wstrząsa, jego postawa staje się bardziej zaangażowana, a jego wiara przechodzi metamorfozę. Paneloux zaczyna widzieć sens cierpienia w potrzebie pomocy i współczucia.

- Joseph Grand jest skromnym urzędnikiem, który mimo braku wybitnych talentów, codziennie sumiennie wykonuje swoją pracę, symbolizując skromność, pracowitość i stałość.

- Cottard to negatywny bohater, który czerpie korzyści z epidemii. Jego egoizm i chciwość kontrastują z poświęceniem innych postaci, ujawniając ciemną stronę ludzkiej natury w obliczu zagrożenia.

5. Walory dydaktyczne i refleksyjno-filozoficzne: Narrator „Dżumy” przyjmuje obiektywną postawę, pozostawiając ocenę zachowania bohaterów czytelnikowi. Wszystkie wątki powieści są podporządkowane głównemu tematowi, jakim jest przebieg epidemii i reakcje ludzi. Dialogi między bohaterami, często zawierają refleksyjne i filozoficzne przemyślenia, które ukazują fundamentalne pytania o sens ludzkiego istnienia, naturę zła, chorobę oraz ludzki karakter.

Powieść jest przykładem literatury egzystencjalnej, która koncentruje się na istotnych problemach duchowych i moralnych człowieka. Camus przedstawia swoje przemyślenia na temat ludzkiego życia, wątpliwości związane z istnieniem Boga oraz sensu cierpienia poprzez dialogi i monologi swoich bohaterów. W obliczu zagrożenia życia, postacie rozwijają się i zmieniają swoją perspektywę, ukazując, jak trudne doświadczenia mogą skłonić ludzi do głębszego zrozumienia swojej egzystencji i duchowości.

Zakończenie: „Dżuma” Alberta Camusa jest powieścią-parabolą, która poprzez swoje dwupoziomowe odczytanie umożliwia głębszą refleksję nad uniwersalnymi problemami egzystencjalnymi. Dzięki motowi, który wprowadza metaforyczne znaczenie dżumy jako zła, powieść ukazuje, jak ludzkość reaguje na nieuchronne i wszechobecne zagrożenie. Brak konkretnego czasu akcji oraz zamknięte miejsce, jakim jest Oran, nadają powieści cech ponadczasowych i uniwersalnych, zaś archetypiczne postacie ukazują różne ludzkie postawy wobec zła.

Walory dydaktyczne i refleksyjno-filozoficzne „Dżumy” sprawiają, że jest to powieść skłaniająca do przemyśleń nad duchowością, naturą ludzką oraz sensem życia w obliczu cierpienia. Camus swoją powieścią podkreśla, że niezależnie od czasów i okoliczności, ludzkie zmagania ze złem i cierpieniem pozostają niezmienne, a postawy bohaterów „Dżumy” są odzwierciedleniem naszej własnej kondycji.

„Dżuma” jest dziełem, które zachęca do refleksji nad własnym życiem i postawą wobec trudności. Przekaz powieści pozostaje aktualny niezależnie od czasu, a jej przesłanie, dotyczące uniwersalnych problemów ludzkiego istnienia, jest wciąż żywe i inspirujące.