Syzyfowe prace - jak uczniowie walczyli z rusyfikacją

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.06.2024 o 7:21

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 27.06.2024 o 7:00

#

Wprowadzenie do tematu rusyfikacji

Rusyfikacja była jednym z kluczowych narzędzi polityki władz rosyjskich, które miały na celu wynarodowienie Polaków i narzucenie im rosyjskiej tożsamości oraz kultury. Proces ten obejmował różnorodne działania, od likwidacji polskich instytucji edukacyjnych, po obowiązkową naukę języka rosyjskiego i wymóg posługiwania się nim we wszystkich oficjalnych kwestiach. Po Powstaniu Styczniowym w 1863 roku, działania zaborców nasiliły się w odpowiedzi na opór narodu polskiego, który dążył do odzyskania niepodległości i zachowania swojej tożsamości. W tym kontekście rusyfikacja objęła także szkoły, gdzie młodzież była programowo demoralizowana i deprymowana, aby zatracić poczucie narodowej wspólnoty.

Krótka charakterystyka powieści

"Syzyfowe prace" Stefana Żeromskiego przedstawiają szczegółowy obraz walki młodzieży polskiej z procesem rusyfikacji w realiach szkolnych. Żeromski, który sam doświadczył tych trudności, przedstawia życie młodych Polaków w gimnazjum w Klerykowie. Powieść ukazuje nie tylko brutalne metody rusyfikatorów, ale także cichy, acz zdecydowany opór uczniów wobec tej polityki. Żeromski napisał tę powieść z jasno określoną intencją: chciał ukazać niesprawiedliwość systemu rusyfikacyjnego oraz pokazać niezłomność i determinację młodych Polaków w zachowaniu swojej tożsamości narodowej.

Teza wypracowania

Chociaż działania uczniów mogły wydawać się bezowocne, niczym praca mitycznego Syzyfa, to jednak to właśnie oni, poprzez swoje różnorodne i konsekwentne działania, byli główną siłą oporu wobec rusyfikacji. Ich niestrudzone wysiłki pozwoliły na stopniowe budzenie świadomości narodowej i obronę polskości.

Rozwinięcie

Obrazowanie rusyfikacji przez Żeromskiego

Żeromski konsekwentnie ukazuje politykę władz rosyjskich skierowaną przeciwko narodowi polskiemu, przede wszystkim w kontekście edukacji. Władze zaborcze narzucają obowiązek nauczania wyłącznie w języku rosyjskim, a także wprowadzają treści mające na celu indoktrynację młodych Polaków. Rusyfikacja dotyka uczniów niemal na każdej lekcji, a nauczyciele-rosyfikatorzy, tacy jak Kostriulew, stają się symbolami tej opresji.

Żeromski z satyrycznym zacięciem przedstawia postacie nauczycieli, których bezwzględne i absurdalne metody mają na celu zniszczenie poczucia polskości w uczniach. Kostriulew, z jego fanatycznym podejściem do nauczania historii i języka rosyjskiego, jest postacią groteskową i jednocześnie tragiczną, a jego prace na rzecz rusyfikacji są ukazane jako „syzyfowe”.

Wczesna bezczynność uczniów

Na początku powieści uczniowie Klerykowa wydają się bierni wobec narzucanej im rusyfikacji. Ich podporządkowanie jest wynikiem zarówno lęku przed represjami, jak i braku impulsu do działania. Postawa ta zmienia się jednak wraz z ewenementami, które wywołują „przebudzenie”, takie jak pojawienie się Bernarda Zygiera.

II. Pojawienie się Bernarda Zygiera

Charakterystyka Bernarda Zygiera

Bernard Zygier pojawia się w Klerykowie jako nowy uczeń, przeniesiony z Warszawy za działalność patriotyczną i uczestnictwo w tajnych organizacjach samokształceniowych. Zygier, wychowany w duchu patriotyzmu, wnosi ze sobą idee i wartości, które zaczynają oddziaływać na jego nowych towarzyszy. Jego przybycie stanowi katalizator zmian w postawach młodych Polaków w Klerykowie.

Recytacja "Reduty Ordona"

Jednym z kluczowych momentów powieści jest scena, w której Zygier recytuje „Redutę Ordona” Adama Mickiewicza na lekcji języka polskiego. Wiersz ten, pełen patriotycznych symboli i heroizmu, wywołuje głębokie emocje zarówno w uczniach, jak i nauczycielach. Recytacja ta staje się momentem przełomowym - uczniowie zaczynają rozumieć, że ich opór ma sens i że nie są osamotnieni w swoich uczuciach wobec zaborcy.

Efekt Zygiera na uczniów

Po „Rindex="0"eduoty Ordona", świadomość narodowa uczniów rośnie. Recytacja Zygiera działa jak przebudzenie, wywołując ogólny wzrost ducha patriotycznego i skłaniając uczniów do podjęcia działań mających na celu walkę z rusyfikacją. To wydarzenie staje się inspiracją dla wielu z nich, by bardziej zdecydowanie bronić swojej tożsamości narodowej.

III. Wcześniejsze akty buntu w Klerykowie

Tomasz Walecki "Figa"

Przed pojawieniem się Zygiera, pierwsze oznaki buntu wobec rusyfikacji można znaleźć u Tomasza Waleckiego, zwanego „Figą”. Jego konfrontacja z nauczycielem Kostriulewem jest jednym z takich przykładów. Walecki nie zgadza się na absurdalne treści i metody nauczania, co staje się symbolicznym aktem oporu. W jego postawie można dostrzec początki świadomego sprzeciwu, który zyskuje na sile dzięki wpływom Zygiera.

IV. Sformalizowanie oporu

Powstanie stowarzyszenia samokształcenia

Wpływ Zygiera prowadzi do sformalizowania oporu w postaci stowarzyszenia samokształceniowego. Młodzi Polacy zaczynają spotykać się potajemnie w „na górce” u Gontali, gdzie czytają zakazane dzieła literatury polskiej i zachodniej. Celem tych spotkań jest nie tylko poznanie swojej kultury i historii, ale także rozwijanie krytycznego myślenia oraz wymiana poglądów na tematy polityczne.

Zakres czytanych dzieł

Podczas spotkań młodzież czyta i analizuje dzieła takie jak poezje Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego, które kształtują ich poczucie narodowej tożsamości i patriotyzmu. Dzieła historyczne i polityczne, które opisują przeszłość Polski, pomagają im zrozumieć kontekst swojego buntu. Literackie dzieła zachodnie, takie jak utwory Szekspira i Dantego, rozwijają ich krytyczne myślenie i wrażliwość na uniwersalne wartości.

Metody działania

Działania stowarzyszenia nie ograniczają się jedynie do czytania. Uczniowie prowadzą też dyskusje, piszą rozprawki, w których analizują czytane utwory oraz konteksty historyczne. Takie metody pozwalają im nie tylko na głębsze zrozumienie literatury i historii, ale także na kształtowanie umiejętności krytycznego myślenia, co jest kluczowe w walce z indoktrynacją rusyfikacyjną.

V. Efektywność działań gimnazjalistów

Skuteczność oporu

Przykładem skuteczności działań oporu jest przemiana postaci Marcina Borowicza. Na początku powieści Borowicz jest skonformizowanym uczniem, który poddaje się rusyfikacji. Jednak pod wpływem stowarzyszenia samokształceniowego oraz inspiracji czerpanej z literatury polskiej, staje się świadomym patriotą. Jego przemiana jest dowodem na skuteczność wysiłków młodych Polaków w zachowaniu swojej tożsamości narodowej i walce z rusyfikacją.

Symboliczne zwycięstwa

Przemówienie Borowicza na spotkaniu u pani Przepiórkowskiej staje się symbolicznym zwycięstwem oporu przeciwko rusyfikacji. Jego mowa, pełna patriotycznych treści, jest dowodem na to, że działania rusyfikatorów spotykają się z nieskutecznością. Ten symboliczny akt ukazuje „syzyfowy” charakter ich działań, podkreślając jednocześnie, że mimo pozornej małości, starania jednostek mogą prowadzić do poważnych efektów w walce o tożsamość narodową.

Zakończenie

Powieść „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego ukazuje proces rusyfikacji i reakcje uczniów na ten opresyjny system. Od początkowej bierności, poprzez przemiany wywołane przez postać Bernarda Zygiera, aż po sformalizowanie oporu w postaci stowarzyszenia samokształceniowego, młodzi Polacy wykazują konsekwentną walkę z narzuconą im rusyfikacją.

Refleksja nad nieskutecznością rusyfikatorów

Wyniki działań rusyfikacyjnych są nieskuteczne przede wszystkim dlatego, że młodzi ludzie, naturalnie dążący do wolności myślenia i zachowania swojej tożsamości, są w stanie oprzeć się indoktrynacji. Przy pomocy literatury, historii i wzajemnego wsparcia, uczniowie Klerykowa skutecznie bronią swojej narodowej tożsamości.

Wnioski końcowe

Powieść „Syzyfowe prace” ma uniwersalne przesłanie, ukazujące, że jednostki i małe grupy mogą odegrać istotną rolę w oporze wobec opresyjnych systemów. Determinacja i solidarność uczniów w obliczu rusyfikacji jest dowodem na to, że nawet w najtrudniejszych warunkach możliwe jest zachowanie i obrona tożsamości narodowej. Współczesne zmagania o zachowanie tożsamości kulturowej i narodowej również mogą czerpać inspirację z postawy młodych bohaterów powieści Żeromskiego.