Ojciec Goriot - motywy literackie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.08.2024 o 13:15

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 16.08.2024 o 12:42

"Ojciec Goriot - motywy literackie"

"Ojciec Goriot", napisany przez Honoriusza de Balzaka, jest jednym z najważniejszych dzieł literatury francuskiej XIX wieku. Powieść ta, pochodząca z cyklu "Komedia ludzka", przedstawia życie mieszkańców Paryża na początku XIX wieku. Akcja powieści toczy się w 1819 roku, tuż po upadku Napoleona, co wpłynęło na zmianę struktury społecznej i politycznej we Francji. Fabuła skupia się na tytułowym bohaterze – stareńkim ojcu Goriot oraz jego relacjach z córkami, Delfiną i Anastazją. Balzak maluje obraz społeczeństwa pełnego hipokryzji, ambicji, chciwości i zepsucia moralnego, jednocześnie tworząc wnikliwą analizę psychologiczną swoich postaci. Powieść przedstawia również historię młodego prawnika Eugeniusza Rastignaca, który, pragnąc osiągnąć sukces w Paryżu, wchodzi w orbitę wpływów i manipulacji.

Celem tego wypracowania jest analiza głównych motywów literackich obecnych w "Ojcu Goriot" oraz zwrócenie uwagi na ich znaczenie dla rozwoju fabuły i charakterystykę postaci. Kluczowe motywy będą obejmować: motyw ojcostwa, miłości i pożądania, miasta, kariery i zbrodni.

I. Motyw ojca

Wychowanie córek przez Goriota miało na celu zapewnienie im jak najlepszych warunków życiowych, co niestety skończyło się ich rozpieszczeniem i egocentrycznym nastawieniem do życia. Delfina i Anastazja, zamiast odwzajemniać miłość i troskę ojca, wykorzystywały go do realizacji swoich kaprysów i ambicji społecznych. Dorosłość Delfiny i Anastazji stała się synonimem moralnego upadku i chciwości. Balzak pokazuje, jak nadopiekuńczość ojca przyczyniła się do ich moralnej degeneracji.

Tragiczna ironia losu polega na tym, że Goriot, przekonany o swojej słuszności, przyczynia się do własnego upadku. Nadmierne poświęcenie dla córek kończy się jego samotną i bolesną śmiercią. Przed śmiercią Goriot próbuje zrozumieć, gdzie popełnił błąd, rozdarty między miłością do córek a świadomością ich własnych amoralnych działań. Ostatecznie, jego refleksje ukazują głęboki tragizm postaci Goriota, a motyw ojca staje się kluczem do zrozumienia konfliktów i układów międzyludzkich epoki Balzaka.

II. Motyw miłości, romansu i pożądania

Relacja Eugeniusza Rastignaca z Delfiną jest jednym z przykładów miłości interesownej. Rastignac, młody prawnik z prowincji, przybył do Paryża z ambicją osiągnięcia sukcesu. Jego związek z Delfiną jest motywowany nie tylko uczuciem, ale też dążeniem do kariery i zdobycia pozycji społecznej. Eugeniusz wykorzystuje relację z Delfiną, by wejść w świat paryskiej arystokracji i zyskać dostęp do warstw wyższych. Jego historia jest przykładem, jak w powieści Balzaka miłość może być traktowana jako narzędzie osiągnięcia celów materialnych.

Motyw miłości w powieści Balzaka jest również ironiczny i krytyczny wobec społeczeństwa wieku XIX. W arystokratycznych małżeństwach dominuje obłuda i brak prawdziwego uczucia, związek małżeński staje się transakcją handlową, w której brakuje miejsca na szczerą miłość. W salonach oraz wyższych warstwach społeczeństwa dominują fałsz i chciwość. Sceny z życia salonowego świetnie pokazują hipokryzję tej grupy społecznej – za fasadą elegancji i wyrafinowania kryje się moralne zgnilizna.

Motyw miłości, romansu i pożądania w "Ojcu Goriot" jest więc kluczowy dla zrozumienia działań bohaterów i ich motywacji. Pokazuje dualizm uczucia – z jednej strony mamy Ojca Goriot, który kocha bezgranicznie i bezinteresownie, z drugiej Eugeniusza i arystokratów, dla których miłość jest środkiem do celu. Balzak krytycznie ukazuje wpływ miłości i romansu na codzienność paryskiego społeczeństwa, wytykając jej powierzchowność i korzyści materialne będące jej podstawą.

III. Motyw miasta

Paryż w "Ojcu Goriot" jest odbiciem marzeń, ale też rozczarowań jego mieszkańców. Młody Eugeniusz Rastignac przyjeżdża do miasta z prowincji z nadzieją na lepszą przyszłość. Wkrótce jednak odkrywa, że Paryż to miejsce, gdzie sukces często związany jest z kompromitującymi decyzjami i moralnymi upadkami. Miasto staje się symbolem zdemoralizowanego społeczeństwa, w którym hedonizm, chciwość i bezwzględne dążenie do władzy dominują nad wartościami moralnymi.

Środowisko paryskie wpływa na decyzje i życie bohaterów powieści. Eugeniusz Rastignac, Goriot, czy Vautrin – wszyscy oni są kształtowani przez miasto, które narzuca im swoje reguły gry. Rastignac porzuca swoje studia prawnicze, skupiając się na zdobywaniu koneksji i dążeniu do kariery kosztem własnych zasad. Z kolei Vautrin, zbiegły galernik, planuje zbrodnie, aby zapewnić sobie i wspólnikom lepszą przyszłość. Paryż staje się tłem analiz społecznych i moralnych konfliktów, które rozgrywają się na kartach powieści.

Motyw miasta w "Ojcu Goriot" podkreśla główne tematy powieści – ambicję, moralne zepsucie i walkę o przetrwanie w trudnym świecie. Paryż jest miejscem iluzji, ale też degradacji moralnej, służy jako metafora świata, w którym uroki i pokusy współistnieją z bezlitosną rzeczywistością.

IV. Motyw kariery

Dążenie do kariery sprawia, że Rastignac jest gotowy na wszelkie poświęcenia. Rezygnuje ze swoich studiów, zaniedbuje naukę, aby skupić się na zdobywaniu przychylności wpływowych osób. Relacja z Delfiną jest dla niego kolejnym krokiem w stronę sukcesu – używa uczucia jako narzędzia do realizacji swoich planów. Takie podejście odzwierciedla brutalną rzeczywistość XIX-wiecznego Paryża, w którym moralne kompromisy są częścią drogi do osiągnięcia celów.

Balzac krytykuje ambicje i sposoby ich realizacji, ukazując je jako symbol upadku moralnego jednostki i społeczeństwa. Przykład Rastignaca to przestroga przed bezwzględnym dążeniem do sukcesu za wszelką cenę. W tym kontekście, powieść odzwierciedla rzeczywistość epoki, w której młodzi ludzie, zainspirowani pragnieniem awansu, byli gotowi poświęcić swoje zasady.

Balzaka przedstawienia kariery w "Ojcu Goriot" pokazuje głębsze napięcia społeczno-moralne. Bohaterowie powieści muszą ciągle wybierać między pragnieniem sukcesu a zachowaniem własnej wartości. Środki do celu są kontrowersyjne, ale realistyczne i odzwierciedlają realia tamtych czasów.

V. Motyw zbrodni

Plany Vautrina dotyczące Wiktoryny Taillefer ukazują, w jaki sposób zbrodnia wpisuje się w główne wątki powieści. Manipulując sytuacją, Vautrin próbuje doprowadzić do zamordowania brata Wiktoryny, aby ona mogła odziedziczyć majątek i ożenić się z Eugeniuszem Rastignacem. Jest to przykład, jak zbrodnia może być narzędziem do osiągnięcia celów materialnych. Interwencja policji, która aresztuje Vautrina, to przypomnienie o konsekwencjach działań niezgodnych z prawem.

Motyw zbrodni w powieści Balzaka nie ogranicza się tylko do działań Vautrina. Ukazuje on szeroki kontekst społeczny, w którym zbrodnia jest integralną częścią życia paryskiego społeczeństwa. Przestępczość kształtuje środowisko, wpływa na decyzje bohaterów i ich codzienne życie. Z moralnego punktu widzenia, zbrodnia stawia przed bohaterami powieści dylematy, które odzwierciedlają napięcia społeczne i etyczne tamtych czasów.

Zakończenie

Bibliografia