Trzy drogi rozwoju polskiego rolnictwa w trzech zaborach w drugiej połowie XIX wieku

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.04.2024 o 9:57

Rodzaj zadania: Wypracowanie z historii

Dodane: 4.04.2024 o 7:28

W drugiej połowie XIX wieku rolnictwo na ziemiach polskich rozwijało się w różnych kierunkach, co było ściśle związane z przynależnością terytorialną do trzech zaborów: rosyjskiego, austriackiego (zwanego także Galicją) i pruskiego. Pomimo że podziały te miały negatywny wpływ na ogólny rozwój Polski, przyczyniły się do zróżnicowania modeli gospodarowania ziemią. Niniejsze wypracowanie skupia się na przedstawieniu trzech dróg rozwoju polskiego rolnictwa w wymienionych zaborach.

W zaborze rosyjskim, obejmującym terytoria Królestwa Polskiego, kwestia uwłaszczenia chłopów realizowana była na mocy dekretu carskiego z 1864 roku. Proces ten przyczynił się do powstania warstwy wolnych chłopów posiadających własną ziemię, co stanowiło istotny krok w kierunku modernizacji rolnictwa. Jednakże, warunki uwłaszczenia często były niekorzystne dla chłopów, ponieważ musieli oni spłacać państwu wysokie sumy za nadane im ziemie, co skutkowało zadłużeniem i utrudniało rozwój gospodarstw. Pomimo tych trudności, chłopi zaczęli wprowadzać nowe metody uprawy, choć proces ten przebiegał wolno ze względu na brak kapitałów i dostępu do nowoczesnych technologii.

W zaborze pruskim proces modernizacji rolnictwa przebiegał znacznie szybciej. Prusy skoncentrowały się na rozwijaniu gospodarstw wielkoobszarowych i wprowadzały nowoczesne technologie oraz metody zarządzania ziemią. Ustawa o uwłaszczeniu z 1823 roku przyczyniła się do upowszechnienia własności prywatnej ziemi, a reformy rolnicze z lat 30. XIX wieku skierowały rozwój w kierunku kapitalizacji rolnictwa. Dzięki dostępności kapitału i wsparciu państwa zaborczo pruskiego w rozwijanie infrastruktury (drogi, koleje) oraz edukacji rolniczej, rolnictwo w tych terenach rozwinęło się w zakresie produkcji na eksport. Jednak, ta forma rozwoju prowadziła również do wyzysku chłopskiej siły roboczej i pogłębienia różnic społecznych.

Z kolei w Galicji, pod zaborem austriackim, rolnictwo charakteryzowało się słabym rozwojem ze względu na konserwatyzm i tradycjonalizm zarówno wśród wielkich posiadaczy ziemskich, jak i wśród samych chłopów. Reformy uwłaszczeniowe przeprowadzone zostały tu pomiędzy 1848 a 1854 rokiem, wyprzedzając reformę rosyjską, lecz nie przyczyniły się one w znaczący sposób do modernizacji rolnictwa. Brak kapitału, zacofanie technologiczne oraz trudne warunki naturalne (górzysty teren) stanowiły ograniczenia dla rozwoju. W rezultacie, rolnictwo w Galicji pozostało na niskim poziomie wydajności, opierając się głównie na małych gospodarstwach chłopskich i tradycyjnych metodach uprawy.

Podsumowując, druga połowa XIX wieku była okresem, w którym rolnictwo na ziemiach polskich rozwijało się na różne sposoby, w zależności od przynależności zaborczej. Zabór pruski wsławił się szybką modernizacją i rozwojem kapitalistycznym. Zabór rosyjski, pomimo częściowego uwolnienia chłopów, zmagał się z problemami wynikającymi z niewydolności systemu uwłaszczenia. Tymczasem Galicja pozostała zacofana rolniczo, co napędzało spiralę ubóstwa wśród ludności wiejskiej. Różnice w rozwoju rolnictwa w trzech zaborach były odzwierciedleniem zarówno polityki gospodarczej państw zaborczych, jak i lokalnych uwarunkowań społeczno-ekonomicznych.