Monarchie despotyczne starożytnego Bliskiego Wschodu: analiza dwóch państw

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.01.2024 o 12:30

Rodzaj zadania: Wypracowanie z historii

Dodane: 11.01.2024 o 19:52

Monarchia despotyczna była dominującym systemem politycznym w większości starożytnych państw Bliskiego Wschodu. Przykładami takich państw są starożytny Egipt i Mezopotamia, gdzie władza absolutna skupiała się w rękach jednego władcy, który był uznawany nie tylko za przywódcę świeckiego, ale również za pośrednika pomiędzy bogami a ludźmi lub nawet za bóstwo. W niniejszym wypracowaniu zostanie scharakteryzowany system monarchii despotycznej tych dwóch cywilizacji.

Starożytny Egipt to klasyczny przykład państwa, w którym despotyczne rządy były ściśle związane z religią. Centralną postacią był faraon, uznawany za boga na ziemi oraz za syna boga słońca Re. Faraon był absolutnym władcą, którego dekrety były niepodważalne. Posiadał pełnię władzy wykonawczej, sądowniczej i ustawodawczej. Jednocześnie był najwyższym kapłanem, co dodatkowo wzmacniało jego pozycję. Faraon miał za zadanie utrzymać maat, czyli porządek świata, który był podstawą egipskiego porządku kosmicznego i społecznego. Za jego rządów Egipt rozwijał się kulturowo i ekonomicznie, co było możliwe dzięki skupieniu w jego rękach zarówno władzy świeckiej, jak i religijnej.

Faraon, jako żyjący bóg, był pośrednikiem między ludźmi a bogami i miał zapewnić byt i pomyślność swego ludu. Fakt ten był wykorzystywany do utrzymywania jego władzy, gdyż poddanym wmawiano, że ich dobrobyt zależy bezpośrednio od woli faraona. By utrzymać władzę i sprawić, aby była efektywna, Egipt był podzielony na nomes, zarządzane przez nomarchów, którzy byli odpowiedzialni przed faraonem i często z jego rodziny lub bliskiego otoczenia.

Mezopotamia, inaczej niż Egipt, nie była jednolitym państwem, ale zbiorem miast-państw, takich jak Uruk, Ur, Akad, Babilon, czy Asyria. Pomimo tej różnorodności, wspólną cechą była monarchia despotyczna. Tam również władcy, jak choćby słynny Hammurabi, czy asyryjscy królowie, byli uznawani za przedstawicieli bogów na ziemi. By zapewnić stabilność swoich panowań, władcy ci często legitymizowali swoją władzę poprzez kodeksy praw, jak Kodeks Hammurabiego, który wprowadzał jednolite prawa na terenach pod kontrolą Babilonu.

Mezopotamska koncepcja władzy była podobna do egipskiej – władca był absolutny i posiadał nieograniczoną władzę, jednak w praktyce często był bardziej zależny od różnych grup społecznych, jak arystokracja czy kapłani. Mezopotamskie państwa były znane z budowy ogromnych pałaców i zikkuratów, które były nie tylko ośrodkami władzy, ale również miejscami kultu religijnego, co ponownie pokazywało związek między władzą świecką a duchowną. W Mezopotamii król często był uważany za namiestnika boga na ziemi, co wymagało od niego wykonywania określonych rytuałów i prowadzenie ceremonii religijnych. Władza króla była podkreślana poprzez praktyki, jak udzielanie audiencji na tronie umieszczonym wysoko nad poddanymi, co miało wyrażać jego wyjątkową pozycję.

W obu tych cywilizacjach system monarchii despotycznej opierał się na założeniu, że władca jest boski, lub przynajmniej wybrany przez bogów, w związku z czym jego decyzje nie mogły być kwestionowane. Dominacja religii w życiu politycznym była narzędziem, które pozwalało podtrzymywać ten system oraz kontrolować społeczeństwo, zapewniając jednocześnie rozwój kulturowy i ekonomiczny tych cywilizacji. Monarchia despotyczna była zatem nie tylko formą rządów, ale również elementem, który ukształtował tożsamość kulturalną regionu Bliskiego Wschodu w starożytności.