Przedstaw „Powrót posła” J. Niemcewicza jako komedię polityczno - obyczajową

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.01.2024 o 10:18

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.01.2024 o 13:52

Powrót posła" Juliana Ursyna Niemcewicza to komedia polityczno-obyczajowa, która powstała w okresie Sejmu Wielkiego, czasie prób reformowania Rzeczypospolitej. Niemcewicz, jako przedstawiciel oświecenia i działacz na rzecz oświaty, obserwował ówczesną sytuację polityczną i społeczne obyczaje, dlatego w swoim dziele skupił się na krytycznym przedstawieniu polskiej szlachty i wadach jej myślenia oraz działania. Komedia polityczno-obyczajowa pozwalała wówczas na uzmysłowienie publiczności problemów kraju poprzez elementy satyryczne i dydaktyczne.

W "Powrocie posła" wyraźnie rysuje się konfrontacja pomiędzy reformatorami a konserwatystami. Ośmieszanie zacofania i upartego trzymania się starych porządków przez konserwatystów jest oczywiste – na przykład poprzez krytykę liberum veto, symbolu politycznego paraliżu Rzeczypospolitej. Niemcewicz ukazuje idealizację przeszłości jako przeszkodę w ochronie prawdziwej wolności i rozwagi, jednocześnie apelując o reformy, które mogą zapewnić lepszą przyszłość kraju.

Satyra społeczna w "Powrocie posła" przedstawia szlachtę jako klasę podatną na modę i europocentryzm. Postać Starościny jawi się jako "żona modna", która ślepo podąża za obcymi trendami, nie zwracając uwagi na potrzeby własnej ojczyzny. Szarmancki natomiast krytykowany jest jako postać kosmopolityczna, łowca posagów, niezainteresowany losem kraju, co stanowi obraz pustki moralnej i zaniku wartości patriotycznych.

Warto podkreślić zaangażowanie patriotyczne niektórych postaci, które w komedii pełnią rolę wzorców do naśladowania. Podkomorzy, będący idealnym obywatelem i ojcem, wyróżnia się odrzuceniem niektórych wad tradycji na rzecz zachowania jej najlepszych cech – postępowego podejścia do poddanych. Jego syn Walery to z kolei symbol nowego pokolenia, pełnego nadziei na reformy, które sprzeciwia się bierności starszych konserwatystów, ośmieszającej postawy konserwatywnej.

Autor posługuje się również ironią, wyrażającą się w symbolicznych nazwiskach postaci przypominających molierowskie mechanizmy. Nazwisko charakterystycznej postaci – Gadulski – jest środkiem komediowym, który jednocześnie uwydatnia jej naturę i rolę społeczną.

"Powrót posła" posiada wyraźny charakter dydaktyczny i polityczny, gdzie dualizm postaw jest wyrazem formy dydaktycznej. Pełni funkcję edukacyjną, posługując się satyrą do przedstawienia i krytyki warunków społeczno-politycznych w Polsce. Dzięki jasnemu podziałowi między postaciami pozytywnymi, "oświeconymi", a negatywnymi, konserwatywnymi, komedia kształtuje świadomość społeczną, podkreślając znaczenie reform oraz potrzeby budowania silnego, patriotycznie nastawionego państwa.

Podsumowując, "Powrót posła" J. Niemcewicza jest kluczowym dziełem polityczno-obyczajowym, które swoją satyryczną metodologią wpłynęło na świadomość społeczno-polityczną epoki oświecenia. Dzięki komedii skierowanej do szerokiej publiczności udało się przekazać ważne treści reformatorskie, które nadal mogą być przedmiotem rozważań na temat polityki i społeczeństwa. Niemcewicz korzystał z literackiej formy do zilustrowania zarówno osiągnięć, jak i nadchodzących zmian postulowanych przez oświecenie w Polsce. Jego dzieło nie straciło na wartości i aktualności, a wiedza o kontekście historycznym pozwala lepiej zrozumieć przesłanie autora.