Jak relacja z drugą osobą kształtuje człowieka? Analiza na podstawie lektury z romantyzmu, „Oskara i pani Róży” oraz wybranych kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.02.2026 o 10:39

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 14.02.2026 o 10:06

Relacja z drugą osobą jest jednym z kluczowych czynników kształtujących człowieka zarówno w kontekście jego tożsamości, jak i rozwoju emocjonalnego. Przyjrzyjmy się, jak te relacje wpływają na jednostkę, opierając się na przykładach z literatury romantycznej oraz współczesnej, analizując „Cierpienia młodego Wertera” Johanna Wolfganga Goethego i „Oskara i panią Różę” Érica-Emmanuela Schmitta, a także rozważając wybrane konteksty psychologiczne i społeczne.

W "Cierpieniach młodego Wertera" Goethego, główny bohater Werter jest młodym mężczyzną, którego całe życie obraca się wokół miłości do Lotty. Relacja z Lotą jest kluczowa dla jego egzystencji i postrzegania świata. To uczucie, choć jednostronne, wpływa na wszystkie aspekty jego życia, od codziennych wyborów po momenty refleksji nad sensem istnienia. Miłość do Lotty staje się dla Wertera dominantą, która z jednej strony przynosi mu chwile euforii, z drugiej - prowadzi do skrajnej rozpaczy. Werter interpretuje każdy gest Lotty, każdy moment ich kontaktu, jako potwierdzenie lub zaprzeczenie nadziei, która jest jego fundamentem emocjonalnym. Relacja ta ilustruje, jak intensywne uczucia mogą kształtować mentalność człowieka, prowadzić do przemian, zarówno w wymiarze emocjonalnym, jak i moralnym. Miłość ta, niespełniona i niemożliwa, ostatecznie prowadzi Wertera do samobójstwa, co ukazuje mroczne konsekwencje emocjonalnego zaangażowania i zależności od drugiej osoby.

W literaturze współczesnej, szczególnie w powieści Érica-Emmanuela Schmitta "Oskar i pani Róża", relacja między umierającym na białaczkę chłopcem Oskarem a starszą wolontariuszką panią Różą, stanowi kluczowy wątek kształtujący osobowość oraz postrzeganie świata przez młodego bohatera. Pani Róża staje się dla Oskara mentorką, przewodnikiem duchowym i przyjaciółką, której opowieści i mądrość pomagają chłopcu odnaleźć spokój i zrozumienie w obliczu nieuchronnej śmierci. Ta relacja jest przykładem niesamowitej przemiany, jaką może przejść człowiek dzięki wsparciu drugiej osoby. Pani Róża pomaga Oskarowi przejść przez wszystkie etapy akceptacji swojej sytuacji, od początkowej złości i buntu, przez negację i depresję, aż po pogodzenie się z losem. Dzięki niej Oskar uczy się czerpać radość z codziennych chwil, zyskuje odwagę do wyrażania uczuć i akceptowania swojej śmiertelności.

Analiza tych dwóch utworów literackich pokazuje, że relacje interpersonalne mają fundamentalne znaczenie w kształtowaniu człowieka. W literaturze romantycznej, relacje te są często idealizowane i przedstawiane jako siła potężna, zdolna zarówno do wyniesienia człowieka na wyżyny emocjonalnego uniesienia, jak i do zniszczenia jego psychiki. Z kolei w literaturze współczesnej, podejście do relacji międzyludzkich jest bardziej realistyczne i skupione na wsparciu, empatii i wzajemnym zrozumieniu.

W kontekście psychologicznym, te literackie przykłady można rozpatrywać przez pryzmat teorii rozwoju osobowości Erika Eriksona, który podkreśla znaczenie relacji międzyludzkich na różnych etapach życia człowieka. W młodości, kiedy Werter doświadcza burzliwych emocji, jest to okres kształtowania się tożsamości i bliskości. Nieumiejętność osiągnięcia satysfakcjonującej relacji prowadzi go do izolacji i ostatecznego upadku. Z kolei Oskar, mimo że jest dzieckiem, przechodzi przyspieszony proces dojrzewania emocjonalnego dzięki relacji z panią Różą, co pozwala mu osiągnąć spokój i akceptację jego sytuacji.

Społecznie, relacje międzyludzkie wpływają na kształtowanie norm i wartości. Romantyzm kładł nacisk na indywidualne doświadczenia i emocje, często przeciwstawiając się społecznym konwenansom. Relacje prezentowane w literaturze romantycznej miały za zadanie ukazywać głębię i kompleksowość ludzkich uczuć, znajdując odbicie w życiu codziennym ludzi tego okresu, którzy często poszukiwali sensu życia w intensywnych relacjach osobistych.

Podsumowując, relacja z drugą osobą w literaturze, zarówno romantycznej, jak i współczesnej, ukazuje fundamentalne mechanizmy kształtowania człowieka. Przykłady twórczości Goethego i Schmitta ilustrują różne aspekty tych przemian, podkreślając rolę miłości, wsparcia i empatii w rozwoju osobowym. Wartość tych relacji, jak pokazują oba dzieła, jest nieoceniona, niezależnie od tego, czy prowadzą one do euforii, czy do wewnętrznego spokoju w obliczu wyzwań życiowych.