Refleksja nad postacią Zenona Ziembiewicza: „Granica” Zofii Nałkowskiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.03.2024 o 18:26

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

W literaturze polskiej dwudziestolecia międzywojennego jednym z dzieł zajmujących szczególne miejsce jest "Granica" Zofii Nałkowskiej. Pozycja ta stanowi świadectwo swoich czasów, odsłaniając głęboką analizę problemów społecznych oraz moralnych dylematów, z jakimi mierzy się główny bohater – Zenon Ziembiewicz. Postać ta staje się tu kluczem do zrozumienia problematyki powieści. Celem niniejszego wypracowania jest przemyślenie i głębsza analiza wyborów Zenona oraz ich wpływu na kształtowanie jego moralności.

Rozważania nad postacią Zenona Ziembiewicza wymagają zrozumienia kontekstu społeczno-historycznego dwudziestolecia międzywojennego w Polsce. Okres ten charakteryzował się burzliwymi przemianami, zarówno na płaszczyźnie politycznej, jak i społecznej. Przeżycia wojenne, trudności z utrzymaniem państwowości w obliczu zewnętrznych i wewnętrznych zagrożeń, jak również narastające antagonizmy społeczne i ekonomiczne – wszystko to wywarło wpływ na kształtowanie się osobowości i postępowania Zenona.

Pochodzący z rodziny ziemiańskiej, wychowany w rosnącym ubóstwie, Zenon w młodości przyswaja sobie ambicje o wzroście społecznym. Wpływy ojca Waleriana, który w przeszłości cieszył się szacunkiem, lecz ostatecznie poniżył się do roli pijaka, zaważyły na młodym Ziembiewiczu, zdeterminowanej uniknąć podobnego losu. Edukacja oraz wyjazd na studia do Paryża jeszcze bardziej ukształtowały jego ambicje polityczne.

Rozterki i grzechy Zenona stanowią oś moralnych konfliktów w "Granicy". Z jednej strony, widzimy go jako osobę romantyczną, zafascynowaną swoją pierwszą miłością – Justyną Bogutówną. Z drugiej zaś – jako człowieka pragnącego awansu społecznego, oddającego się związkowi z Elżbietą – kobietą z wyższych sfer, co jest dla niego krokiem ku lepszej przyszłości. Ta dwulicowość prowadzi do tragedii Justyny, którą Zenon niemalże zmuszony jest opuścić, walcząc jednocześnie z wyrzutami sumienia i próbami ucieczki od odpowiedzialności.

Kariera polityczna Zenona rozwija się równolegle. Staje się on zacnym obywatelem, urzędnikiem, a nawet prezydentem miasta. Jego działalność charytatywna czy zaangażowanie w poprawę warunków życia mieszkańców budują obraz człowieka sukcesu. Jednakże, zdarzenie w fabryce, gdzie doszło do konfliktu klasy robotniczej, ujawnia kolejną warstwę konfliktów – problem odpowiedzialności grupowej i indywidualnej.

Dylematy moralne Zenona są przedstawione w sposób kompleksowy, pokazując zarówno jego motywy, jak i psychikę. Bohater jest ofiarą własnych wyborów, lecz jednocześnie odzwierciedleniem konfliktów swojego otoczenia. Sprzeczności w jego postawie ukazują problem dualności człowieka, który jednocześnie może być dobrodziejem społecznym i niewiernym kochankiem.

Perspektywizm, stanowiący jeden z kluczowych aspektów powieści, umożliwia widzenie postaci Zenona z wielu punktów widzenia. Motyw podłogi i sufitu, występujący w utworze, sygnalizuje względność ocen i interpretacji, co ma znaczący wpływ na odczytanie postaci Zenona.

Forma powieści "Granica" również przyczynia się do analizy bohatera. Narracyjny zabieg przeplatania czasu, z zastosowaniem wspomnień i retrospekcji, pozwala odkrywać kolejne warstwy psychiki Zenona. Narracja psychologiczna sprawia, że jest to postać o wielu obliczach, złożona, pełna sprzeczności.

Podsumowując, Zenon Ziembiewicz w "Granicy" stanowi barwny obraz człowieka, który – mimo swojej moralnej ambiwalencji – wydaje się być produkt swojego czasu i społeczeństwa. Kompleksowość tej postaci prowokuje do kontemplacji i zastanowienia się nad uniwersalnymi dylematami natury ludzkiej. Ostateczne osądzenie działań Zenona okazuje się niemożliwe bez zrozumienia kontekstu społecznego i skomplikowanej ludzkiej psychiki, co czyni dzieło Nałkowskiej ponadczasowym.