Łatwowierni i hipokryci na przykładzie bohaterów literackich.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.04.2024 o 12:29

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

W literaturze światowej i krajowej nie brakuje postaci, które na różne sposoby ukazują ludzkie wady i zalety. Dwie z nich, hipokryzja i łatwowierność, mimo że diametralnie różne, często idą w parze, wprowadzając niejednokrotnie tragiczny ład w międzyludzkie relacje. Bohaterowie literaccy tak różni jak Tartuffe z "Świętoszka" Moliera, Izabela Łęcka z "Lalki" Prusa czy Pani Dulska z "Moralności pani Dulskiej" Zapolskiej, przedstawiają szereg zachowań, które pod płaszczykiem dobroci i niewinności, kryją zupełnie inne, często samolubne intencje.

Tartuffe, główna postać satyry Moliera, jest chyba najbardziej znany z hipokryzji. Przybywając do domu Orgona, udaje pobożnego człowieka, który ma tylko dobre intencje i pomaga rodzinie w zbliżeniu się do Boga. Jego prawdziwe intencje są jednak zupełnie inne. Manipulując rodziną, szczególnie łatwowiernym Orgonem, Tartuffe próbuje przejąć ich majątek i ustawiać ich życie wedle własnych, dalekich od moralności, potrzeb. Tartuffe jest więc archetypem hipokryty, który pod płaszczykiem religijności, dąży do osiągnięcia osobistych korzyści kosztem innych.

Z podobnymi mechanizmami mamy do czynienia w "Lalce" Bolesława Prusa. Izabela Łęcka, choć z pozoru jest przedstawiona jako arystokratka o wyszukanym guście, w rzeczywistości okazuje się być postacią wykorzystującą uczucia Stanisława Wokulskiego do własnych, bardziej przyziemnych celów. Jej fasada wyrafinowania i kultury kryje brak głębszych uczuć i konsekwentne dążenie do poprawy własnej pozycji społecznej. Wykorzystując naiwność Wokulskiego, Izabela jawi się jako nowoczesna wersja Tartuffe'a, gdzie manipulacja i hipokryzja stanowią narzędzia realizacji osobistych interesów.

W przypadku każdej z tych postaci, na przeciwnym biegunie stoją ich ofiary – łatwowierni. Orgon i Wokulski to bohaterowie, dla których naiwność w relacjach z Tartuffem i Izabelą prowadzi do tragicznych w skutkach decyzji. Orgon, oczarowany fałszywą pobożnością Tartuffe'a, niemal traci dom i rodzinę. Wokulski natomiast, pomimo licznych sygnałów ostrzegawczych, nie chce uwierzyć w interesowność Izabeli, co prowadzi go ku wewnętrznej destrukcji i ostatecznemu zawodowi.

Literatura pokazuje także inne oblicza hipokryzji. Pani Ewelina z "Dobrej pani" Elizy Orzeszkowej realizuje własne interesy pod pozorem dobroczynności, co niesie za sobą tragiczne konsekwencje dla łatwowiernej Helenki. Z kolei Pani Dulska z utworu Zapolskiej, będąca przykładem dwulicowości, wykorzystuje swoją pozycję społeczną do ukrywania hipokryzji i bigoterii, co podtrzymuje jej pozycję w społeczności kosztem innych.

Obserwując historie tych postaci, nie sposób nie dostrzec paraleli do współczesności, gdzie hipokryzja i łatwowierność nadal grają znaczące role w życiu społecznym. Reklama, polityka, a nawet codzienne interakcje międzyludzkie często ujawniają tę ponadczasową prawdę o ludzkiej naturze.

Analizując przedstawione postacie i ich historie, widać, iż literatura pełni funkcję moralistyczną, ostrzegając przed pułapkami zbytniej naiwności i jednocześnie obnażając mechanizmy hipokryzji. Ponadczasowość i uniwersalność tych problemów skłaniają do refleksji nad własnymi postawami oraz zachęcają do krytycznego myślenia w kontaktach z innymi.