Jak wyglądają stosunki chłopów i inteligencji w "Weselu" Wyspiańskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.04.2024 o 16:00

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

W "Weselu" Stanisława Wyspiańskiego znajdujemy niezwykle ciekawą i złożoną analizę stosunków między inteligencją a chłopami. Stosunki te były nierozerwalnie związane z kontekstem społecznym i historycznym przełomu XIX i XX wieku, kiedy to naród polski, podzielony między zaborców, usiłował znaleźć drogę do niepodległości. Szukał w tym celu liderów, którymi tradycyjnie była szlachta, a z czasem – inteligencja. Stanisław Wyspiański, będący sam związany z kręgami inteligencji, ukazał w swoim dramacie wzajemne relacje tych dwóch warstw, które nie zawsze są pozbawione wzajemnych uprzedzeń, co istotnie wpływa na możliwości mobilizacji społeczeństwa do działania.

Pod koniec XIX wieku inteligencja oczarowana była folklorem i prostotą życia wiejskiego, co widać w publicystyce "Głosu". Wesele było wynikiem fascynacji wiejskim życiem, a dość częste były małżeństwa mieszane, co stanowiło próbę połączenia dwóch różnych światów. Takie związki były również przejawem społecznego fenomenu i próbą poszukiwania autentyczności w coraz bardziej zindustrializowanym i zmaterializowanym świecie.

W dramacie Wyspiańskiego inteligencja patrzy na chłopów z pewnym dystansem, przyklejając im łatkę niewykształconych, a zarazem bojąc się ich nadmiernego zaangażowania. Pewna bariera zrozumienia jest uobecniona przez postaci Upiora i Dziada, gdzie nawiązania do historii polskiej oraz mityczności są miejsce zarazem łączy i dzieli. W tym kontekście Wyspiański jest dosyć pesymistycznym obserwatorem – widzi brak jedności narodowej i małą gotowość do prawdziwej zmiany.

Dramat pełen jest symboli i postaci, które ukazują dystans między klasami. Postać Pana Młodego może być widziana jako krytyka młodopolskiej fascynacji ludowością – pokazuje wątpliwości, czy takie małżeństwa wynikają z prawdziwego uczucia, czy też są jedynie modą. Wernyhora zaś symbolizuje marzenia o pojednaniu warstw i spełnieniu oczekiwań, jakie społeczeństwo miało względem inteligencji. Zderza się to z rzeczywistością, gdzie zarówno inteligencja, jak i chłopi nie są w pełni gotowi do zmierzenia się z zadaniem zjednoczenia narodu.

Chocholi taniec to jeden z najmocniejszych obrazów w całym dramacie – symbol społecznego odrętwienia i niemożności wyjścia poza powierzchowne deklaracje i nieporozumienia. Pokazuje, że zarówno inteligencja, jak i chłopi są unieruchomieni, niezdolni do wspólnego działania.

Umieszczając "Wesele" w kontekście innych dzieł, na przykład "Lalki" Bolesława Prusa czy "Chłopów" Władysława Stanisława Reymonta, widać kontrast w sposobie przedstawienia podziałów społecznych, jednak wynikający z innej perspektywy. Prus ukazał rozwarstwienie społeczne w środowiskach miejskich, a Reymont – podział wsi na bogatych gospodarzy i biedne warstwy ludności wiejskiej.

Wnioski płynące z "Wesela" są jaskrawe – dystans między inteligencją a chłopami jest przeszkodą, która uniemożliwia skuteczną walkę o niepodległość, przyczyniając się do stagnacji i rozpadu świadomości narodowej. Mimo upływu czasu, refleksje Wyspiańskiego na temat stosunków społecznych nadal pozostają aktualne, zmuszając do myślenia o możliwościach mobilizacji społeczeństwa przez odpowiedzialnych liderów.

Podsumowując, "Wesele" jest dziełem, które zmusza do refleksji na temat polskiej rzeczywistości społecznej tamtych, a także współczesnych czasów. Stanisław Wyspiański wystąpił w roli krytyka, bezlitośnie obnażając słabości i ograniczenia obu warstw, inteligencji i chłopów, a co za tym idzie – całego społeczeństwa, wskazując tym samym kierunek, w jakim powinny zmierzać przemyślenia na temat przyszłości narodu.