Jan Kochanowski – pesymista czy jednak optymista?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.03.2024 o 18:03

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Analiza twórczości Jana Kochanowskiego pozwoli spróbować odpowiedzieć na pytanie o jego światopogląd. Przeciwstawienie pesymizmu oraz optymizmu, jako dwóch różnych sposobów postrzegania świata, pomaga przeniknąć głębiej nie tylko w literaturę, ale także w osobistą postawę życiową tego wybitnego renesansowego poety. Opierając się na samodzielnie wybranych fraszkach, trenach oraz pieśniach, podjęta zostanie próba ustalenia, czy w twórczości Kochanowskiego dominują tendencje pesymistyczne, czy raczej optymistyczne.

Rozwinięcie tematu wymaga wnikliwego spojrzenia na epokę, w której żył Kochanowski – renesans, który uchodzi za czas odrodzenia, fascynacji antykiem i człowieka. Zakłada się więc, że postawy optymistyczne powinny być w jego literaturze obecne. Przy wyborze dzieł kierowano się ich reprezentatywnością oraz możliwością ukazania życiowej postawy poety. Interpretacja opierała się na analizie tekstu, kontekście kulturowo-historycznym oraz studiach nad życiem i twórczością samego artysty.

Fraszki Kochanowskiego często były formą wyrazu śmiechu i radości. Już sam fakt, że Kochanowski poświęcał czas na tworzenie takich tekstów, może sugerować jego przynajmniej chwilowe inklinacje do optymizmu. Analizując fraszkę "Na swoje księgi", widzimy wyrażone w niej zaufanie do boskiej woli. Poeta zdaje się dystansować do doczesnych zmartwień, podkreślając ulotność i nieistotność ziemskich spraw w obliczu wieczności.

Wśród pieśni, które były sposobem na wyrażenie urody świata i życia, jest "Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary", gdzie Kochanowski wyraźnie afirmuje boską potęgę i dobroć, dziękując za dzieła natury. Z kolei "Sobótka" wskazuje na idee arkadyjskie; poeta maluje obraz idealnej wsi, w której panuje radość, harmonia z naturą i prostota życia - jest to obraz niewątpliwie optymistyczny.

Z drugiej strony, treny Kochanowskiego otwierają zupełnie inny wymiar jego twórczości, gdzie przemyślenia o przemijaniu pokrywają się z pesymistycznym tonem. Śmierć małej Urszulki staje się momentem, który przełamuje życiowego optymistę i zmusza go do stawienia czoła najgłębszemu cierpieniu. Zaczynając od rozpaczy, poeta stopniowo przechodzi do zgody, opierając się na motywach starożytnych i chrześcijańskich. Analiza Trenu V oraz Trenu XIX pokazuje, jak ostatecznie Kochanowski znajduje pocieszenie w zaakceptowaniu śmierci jako części życia, przekształcając ból i cierpienie w ogląd świata naznaczony spokojem.

Przeglądając całość dzieła Kochanowskiego, można dojść do wniosku, że ton jego poezji zazwyczaj jest optymistyczny, choć nie wolny od chwil zwątpienia i smutku. W jego twórczości równoważenie pozytywów i negatywów zdaje się być obrazem człowieka renesansu, który otwiera się na świat i jednocześnie jest wrażliwy na trudy ludzkiego losu.

Podsumowując, dominacja optymistycznych tendencji w twórczości Kochanowskiego jest nie do zaprzeczenia, chociaż jego poezja odzwierciedla również doświadczenia osobiste poety, zwłaszcza w aspekcie przeżywanej straty i żałoby. Wydaje się, że mimo upływu wieków, światopogląd Kochanowskiego wciąż jest aktualny i znajduje odzwierciedlenie w uniwersalnych pytaniach o sens życia, przemijanie i szukanie szczęścia.

Warto więc na koniec zaznaczyć, że Kochanowski, żyjąc w czasach renesansu, a przepuszczał przez siebie idee tamtych dni, tworzył dzieła, które do dzisiaj mogą być przestrzenią do rozważań o pesymizmie i optymizmie w życiu człowieka.