Literacka wizja ukochanej w epoce romantyzmu i pozytywizmu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.03.2024 o 11:20

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Miłość jest jednym z najbardziej uniwersalnych tematów w literaturze światowej. Goethe słynnie powiedział: „Możesz mieć wszystko, czego pragniesz w życiu, jeżeli zrezygnujesz z przekonania, że nie możesz tego mieć”. Chociaż nie jest to bezpośredni cytat o miłości, trafnie oddaje on ideę, że postrzeganie rzeczywistości może ograniczać lub poszerzać nasze doświadczenie życiowe, także w sferze uczuć. Miłość jako motyw literacki jest wykładnikiem kulturowym – w różnych epokach przyjmowała różne formy i znaczenia. Niniejsze wypracowanie ma na celu porównanie literackiego obrazu ukochanej w epoce romantyzmu i pozytywizmu, dwóch odmiennych, aczkolwiek sekwencyjnych okresach w historii literatury, aby ukazać, jak epoka wpływa na wyobrażenia miłosne.

Romantyzm to czas wzmożonych emocji, wartościowania indywidualizmu oraz uwielbienia dla tajemnicy i namiętności. W literaturze romantycznej miłość zajmuje poczesne miejsce – jest źródłem inspiracji, motorem działań, a często i przyczyną cierpienia. W epoce romantyzmu ukochana jest idealizowana, staje się czystą, nieosiągalną prawie niemalże świętą postacią. W "Giaurze" Lorda Byron'a, Leila jest obiektem namiętności i źródłem tragedii. Podobnie Aldona z "Konrada Wallenroda" Adama Mickiewicza, stanowi ideał kobiety, który inspiruje bohatera do nietypowych wyborów życiowych.

Miłość w romantyzmie jest często niespełniona, pełna dramatyzmu, a nawet przekleństwem dla zakochanych. Tragiczne losy bohaterów takich jak Werter z "Cierpień młodego Wertera" Goethego, czynią z miłości odwieczną opowieść o rozterkach i poszukiwaniu sensu egzystencji. W polskiej literaturze dramatyzm miłości manifestuje się w "Dziadach" cz. IV, gdzie nieszczęśliwa miłość Gustawa do Maryli prowadzi do rozmyślań o patriotyzmie i wolności, stanowiąc kanwę dla dębów mickiewiczowskich. Tragiczny los Jacek Soplica z "Pana Tadeusza" również wyraża ideę poświęcenia własnego miłosnego szczęścia dla wyższej sprawy, jaką jest dobro ojczyzny.

Na przeciwnym biegunie stoi pozytywizm, okres praktycyzmu, który odrzuca romantyczne uniesienia na rzecz pracy u podstaw i pożytku dla społeczeństwa. W literaturze pozytywistycznej postać ukochanej przestaje być jedynie obiektem westchnień, a staje się partnerką w działaniu. Pokazuje to chociażby kontrast między dwiema głównymi postaciami kobiecymi w "Lalce" Bolesława Prusa – Izabelą Łęcką i Heleną Stawską. Pozytywizm uwydatnia również kwestie egalitaryzmu i zmian społecznych – dobrze obrazuje to postać Oleńki Billewiczówny z "Potopu" Henryka Sienkiewicza, która reprezentuje nowy typ kobiety: aktywną, świadomą swoich praw i gotową do poświęceń.

Miłość w pozytywizmie staje się też motywacją do działania, ale poprzez pryzmat odpowiedzialności i pragmatyzmu. Postacie męskie, choć kierują się sercem, nie pozwalają, aby uczucia przysłoniły im konieczność działania na rzecz społeczeństwa. Ten pragmatyzm miłości pozwala na konstruktywną refleksję nad rolą uczucia w życiu jednostki i społeczeństwa.

Przeanalizowanie obrazu ukochanej w epoce romantyzmu i pozytywizmu pozwala na wyciągnięcie wniosków dotyczących roli i znaczenia miłości w danej epoce. Epoka romantyzmu podkreślała dążenie do ideału i konsekwencje osobistego cierpienia, podczas gdy pozytywizm kładł nacisk na roztropne zarządzanie uczuciami na rzecz dobra ogółu. Pomimo różnic, miłość w obu epokach staje się siłą napędową działań i jednym z głównych tematów literackich. W kontekście uniwersalności uczucia miłości, obie epoki wniosły wartościowy wkład do rozmaitości obrazów miłości, ukazując jej epokowe uwarunkowania, ale też potwierdzając jej niezmienny charakter jako elementu kluczowego w ludzkim życiu i twórczości.