Żeromski wobec romantyzmu i pozytywizmu ..

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.04.2024 o 17:05

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Stefan Żeromski był pisarzem żyjącym na przełomie wieków, w okresie, kiedy romantyzm i pozytywizm przekształcały się w nurty Młodej Polski. Niewątpliwie tak burzliwy czas w historii literatury odcisnął piętno na jego twórczości.

Żeromski, choć ściśle związany z Młodą Polską, którą charakteryzowało dążenie do przełamywania schematów, eksperymenty formalne oraz fascynacja psychoanalizą, nigdy do końca nie identyfikował się z ideą sztuki dla sztuki. W jego twórczości wyraźnie widoczne są wpływy impresjonizmu i naturalizmu, lecz co istotniejsze, zauważalna jest również jego społeczna postawa, która w pewien sposób odzwierciedla pozytywistyczne dążenie do poprawy losu ludzkości. Krytykował on jednak "chorobę wieku", widząc w niej ucieczkę od rzeczywistości i brak odpowiedzialności za losy narodu. Przejawia się to chociażby w jego odniesieniach do despotyzmu i problemów społecznych, które przeplatają się w dziełach takich jak "Dzieje grzechu" czy "Uroda życia".

Mimo wychowania w duchu literatury romantycznej, Żeromski szybko odszedł od jej ideałów, co przejawia się choćby w jego stosunku do kwestii narodowej i metod walczących o niepodległość. "Popioły" stanowią doskonały przykład krytyki romantycznej mitologii walki o wolność, gdzie za pomocą losów bohaterów, Rudeckiego i jego syna, Żeromski pokazuje, jak fatalne mogą być skutki romantycznego zaślepienia i działania bez racjonalnych podwalin.

Swój sceptycyzm w stosunku do romantycznych ideałów Żeromski połączył z realistycznym podejściem do problemów społecznych. W jego twórczości pozytywistyczna idea pracy organicznej ujawnia się poprzez "bojowników małych spraw". W postaciach takich jak doktor Judym z "Ludzi bezdomnych" widzimy zaangażowanie w pracę na rzecz poprawy warunków życia najuboższych. Niemniej, Żeromski prezentuje także ewolucję swoich poglądów, od entuzjastycznego podejścia do pozytywizmu, do sceptycyzmu i krytyki ograniczeń tej epoki.

Pomysł syntetyzujący epoki w twórczości Żeromskiego widać najwyraźniej w jego próbie wykorzystania romantycznego zapału w połączeniu z pozytywistycznym rozsądkiem. Żeromski nie zamykał się w jednym nurcie, dążył raczej do stworzenia własnej, niepowtarzalnej ścieżki, która pozwoliłaby na osiągnięcie niepodległości i jedności społecznej. "Ludzie bezdomni" są przykładem, jak praktyczne ujęcie ideałów obu nurtów epokowych może być skuteczne w zmianie rzeczywistości.

Mimo że Żeromski był związany z Młodą Polską, jego twórczość stała na przecięciu tendencji romantycznych, pozytywistycznych i modernistycznych. Warto zastanowić się, jak bardzo udało mu się stworzyć nową wizję literacką. Można dyskutować o stopniu, w jakim kontynuował tradycję i odnosił się krytycznie do swoich poprzedników, jednakże trudno zaprzeczyć, że był pisarzem o głębokiej społecznej i moralnej świadomości, co wykazał w dziełach, jak "Syzyfowe prace" czy "Przedwiośnie".

Osobiste życie Żeromskiego, naznaczone utratą najbliższych, niewątpliwie miało wpływ na jego twórczość i wybory ideowe. Tragiczne wydarzenia, takie jak śmierć dzieci, mogły przyczynić się do pesymistycznego podejścia pisarza, widocznego w wielu jego późniejszych utworach.

Zakończywszy niniejszą rozprawę, można z całą pewnością powiedzieć, że twórczość Żeromskiego była i pozostaje ważnym ogniwem w łańcuchu ewolucji polskiej literatury, łączącą w sobie zarówno elementy romantyzmu, pozytywizmu, jak i ducha Młodej Polski. Jego dzieła, skoncentrowane na problemach społecznych i narodowej tożsamości, przyczyniły się do dalszego rozwoju polskiej literatury, w szczególności w okresie międzywojennym i powojennym.