Porównaj wizje świata w podanych fragmentach "Kandyda" Woltera i "Nowego wspaniałego świata" Aldousa Huxleya

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.04.2024 o 10:00

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Literatura od wieków zadaje pytania o granice ludzkiego poszukiwania szczęścia, idealnego społeczeństwa i doskonałego świata. Dwie zasłużone pozycje w tej dyskusji to "Kandyd" Voltaire'a i "Nowy wspaniały świat" Aldousa Huxleya. Pierwszy, będąc utopią, prezentuje świat, w którym istnieje równość i harmonia, drugi, będąc antyutopią, ukazuje przyszłość rządzoną przez technokratyczny reżim. Obydwa te dzieła, mimo że pojawiły się w różnych epokach literackich, podejmują prowokującą dyskusję na temat natury ludzkiego dążenia do doskonałości.

Voltaire, francuski filozof i pisarz oświecenia, był zdeklarowanym krytykiem ówczesnych dogmatów społecznych i religijnych. W "Kandydzie" opisuje Eldorado jako ukrytą krainę, symbolem utopii, gdzie nie istnieją konflikty, a bogactwo jest wspólnie dzielone. Ta izolowana enklawa jest miejscem bez władzy, kontroli, bez przemocy i instytucjonalnej religii. Wszyscy jej mieszkańcy są szczęśliwi i żyją w zgodzie. Wykorzystując technikę sokratejskiego dialogu i ironii, Wolter eksploruje ideał społeczeństwa, w którym nie ma miejsca na nietolerancję czy chciwość.

Zupełnie inny obraz świata maluje Huxley w swojej futurystycznej antyutopii. Żyjący w epoce industrialnej pisarz wyobraża sobie społeczeństwo podzielone na kasty, zdominowane przez naukową kontrolę nad życiem i śmiercią. Ludzkie uczucia są tłumione przez somę - narkotyk zapewniający ucieczkę od rzeczywistości. Stabilność społeczna jest utrzymywana kosztem wolności indywidualnej i prywatności. W Nowym wspaniałym świecie, choć z pozoru wszystko funkcjonuje „doskonale”, w rzeczywistości brakuje autentyczności emocjonalnej i prawdziwego sensu życia.

Chociaż przedstawione wizje są na pozór przeciwstawne, łączy je obietnica utworzenia świata wolnego od chaosu i cierpienia. Eldorado i Nowy wspaniały świat dają złudzenie zewnętrznej doskonałości, ale tak naprawdę pozbawione są one głębi emocjonalnej i duchowej. Obydwa światy wydają się oferować skrajne rozwiązania - utopia neutralizuje wszelkie negatywne aspekty życia, podczas gdy antyutopia likwiduje wszelkie możliwości wyboru i indywidualnej wolności.

Analizując utopię i antyutopię, przede wszystkim należy zwrócić uwagę na różnicę w poziomie kontroli społecznej i osobistej. Wolter przedstawia społeczność nie wymagającą zewnętrznych zarządzeń, bowiem jej członkowie żyją w naturalnej harmonii. Tymczasem świat Huxleya to wizja, w której kontrola jest wszechobecna, a rola państwa jako opiekuna i regulatora życia obywateli osiąga ekstremalne rozmiary. Dodatkowo, w obu światach brakuje miejsca na marzenia i aspiracje, gdyż w jednym cel już został osiągnięty, w drugim z kolei nie ma na nie zgody.

Pod kątem krytyki, zarówno Wolter, jak i Huxley używają ironii oraz satyry, aby skomentować niedoskonałości rzeczywistego świata. Wydaje się, że obie wizje do pewnego stopnia służą za dystopijne ilustracje, wykazując, że niemożliwe jest utworzenie idealnego świata bez narzucenia pewnych restrykcji na swobodę jednostki. Autorzy dają czytelnikowi do zrozumienia, że każda próba stworzenia perfekcyjnej rzeczywistości jest jedynie złudną ucieczką od iluzji i kompleksów, które rządzą naturą ludzką.

W rezultacie, obie wizje, choć oferują rozwinięte i szczegółowe obrazy przyszłości, mają swoje ograniczenia. Pozornie idealne społeczeństwa prowadzą do wniosku, że w poszukiwaniu doskonałości traci się wartości, które czynią życie ludzkie wartościowym – wolność, wybór i zdolność do odczuwania głębokich emocji. Utopia i antyutopia, choć dalekie od siebie, w jednym aspekcie są podobne: obie ukazują, że rzeczywisty świat, z jego niedoskonałościami, może okazać się bardziej pożądany niż jakakolwiek jego idealna imitacja.

W konkluzji, dzieła Woltera i Huxleya zachęcają do refleksji nad ludzkim pragnieniem tworzenia perfekcyjnego świata i podważają zdolność takiego społeczeństwa do zapewnienia prawdziwego i głębokiego szczęścia. Ich twórczość stanowi ważny głos w literaturze, który przez dekady inspiruje do dyskusji na temat roli, jaką utopie i antyutopie pełnią w kulturze i jak oddziałują na nasze postrzeganie rzeczywistości oraz samego siebie w niej.