Życie i twórczość: Stefan Żeromski

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.04.2024 o 9:37

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Stefan Żeromski jest jedną z najważniejszych postaci w kanonie literatury polskiej. Jego dzieła, ocierające się o problemy zmienności obyczajów, dylematy moralne i kondycję społeczną, zdobyły uznanie za głębię spojrzenia i wagę podejmowanych tematów. Życie pisarza było nierozerwalnie związane z jego twórczością, a przebieg jego biografii odzwierciedlał w strukturze ówczesnego społeczeństwa. Pochodził z rodziny szlacheckiej, której deklasacja była odbiciem szerszych procesów społecznych w Polsce.

Urodzony w 1864 roku Stefan Żeromski spędził dzieciństwo w Strawczynie i Ciekotach. Wpływ środowiska, w którym się wychował, był istotny dla jego późniejszej twórczości. Warunki rodzinne, obraz nędzy i ubóstwa, kształtowały jego społeczne wrażliwość. Edukacja w kieleckim gimnazjum była dla młodego Stefana areną pierwszego literackiego zaangażowania. Jego "Dzienniki" ilustrują trudne doświadczenia młodzieńcze, w tym również dramat głodu, który zapisał się w jego pamięci.

Rozpoczynając życie dorywcze, pracując jako korepetytor w różnych dworach, zetknął się z przekrojem życia ziemiaństwa, co wyostrzyło jego światopogląd. Opowiadania z 1896 roku pokazują, że już wtedy doświadczenia te stały się istotnym źródłem inspiracji dla twórczości literackiej Żeromskiego, formułującej ocenę społeczną. Pierwsze opowiadania były przepełnione obrazami nędzy, a "Rozdziobią nas kruki, wrony" niosło narodowowyzwoleńcze przesłanie.

Pisarz w swojej twórczości czerpał również z wcześniejszych epok literackich. Romantyzm i realizm XIX wieku były dla niego inspiracją, którą przetworzył na grunt nowych realiów XX wieku. Proza Żeromskiego często opiera się na własnych doświadczeniach, jak w przypadku "Syzyfowych prac". Z czasem pisarz angażuje się w różnego rodzaju działalność publiczną i społeczną, pracując chociażby jako bibliotekarz, co dostarczało mu nowych inspiracji historycznych.

Zasiadając nad krytyką rzeczywistości, Żeromski tworzy zachwycające posąd o rzeczywistości, jak w "Ludziach bezdomnych". W dramatach, tj. "Sułkowski" czy "Uroda życia", odszukujemy echa narodowych dążeń. Ewolucja postaw Żeromskiego widoczna jest również w jego działalności politycznej. Początkowo popiera Polską Partię Socjalistyczną oraz ideały rewolucji, lecz z czasem przeobraża swoje postawy i staje się krytyczny wobec metod zbrojnych rewolucji. "Przedwiośnie" ukazuje tę ewolucję jako zmagania z przemocą i poszukiwanie równowagi.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Żeromski poświęca się działalności kulturalnej i społecznej. Organizuje Związek Zawodowy Literatów Polskich oraz polski oddział Pen Clubu. Tworzy literaturę z nowo narodzonymi idealistycznymi wizjami, a na zakończenie życia pisze "Puszcza jodłowa", będącą swoistym hołdem dla ziemi kieleckiej. Niestety, nie wszystkie jego projekty zostają zrealizowane; pozostawia jednak bogatą spuściznę literacką.

Jest to twórczość pełna społecznego zaangażowania, gdzie Żeromski wnikliwie krytykuje niesprawiedliwości i wstawia się za krzywdzonymi. Jego postulat postępu przez pracę, a nie przemoc, pozostaje aktualny. W literaturze Żeromskiego odnajdujemy także uniwersalne pytania o dobro i zło, ludzką godność, gdzie wnikliwie portretuje emocje i angażuje czytelnika w refleksję nad kondycją ludzką.

Stefan Żeromski, łącząc życie z pracą literacką, stworzył dzieła o silnym oddziaływaniu społecznym i politycznym. Na trwałe wpisał się w kulturę polską, pozostawiając po sobie dziedzictwo, które i dla przyszłych pokoleń będzie cennym punktem odniesienia do zrozumienia przeszłości i kształtowania teraźniejszości. Jego wpływ na literaturę i kulturę polską pozostaje nieoceniony.