Relacje polsko-żydowskie w lekturze "Mendel Gdański" - analiza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.11.2023 o 10:14

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.11.2023 o 9:53

W lekturze "Mendel Gdański" autorstwa Gabrieli Zapolskiej, pojawiają się liczne wątki dotyczące relacji między Polakami a Żydami. Powieść jest studium społeczeństwa polskiego na przełomie XIX i XX wieku, a relacje między tymi dwiema narodowościami stanowią jedno z kluczowych zagadnień poruszonych w utworze.

Już na samym początku utworu, czytelnik zostaje zaznajomiony z istniejącymi podziałami i konfliktami między Polakami a Żydami. Mendel Gdański, główny bohater powieści, jest Żydem, który próbuje się zasymilować w polskim społeczeństwie. Autor przedstawia go jako człowieka, który pragnie żyć po swojemu, niezależnie od swojego pochodzenia. Jednakobraza, które spotykają Mendela ze strony Polaków, pokazują realia ówczesnej Polski, gdzie narastające nastroje antysemickie miały duże przełożenie na codzienne życie Żydów.

W dalszej części powieści, relacje między Polakami a Żydami zostają jeszcze bardziej wyeksponowane. Wprowadzenie postaci Azy Włodawskiego, żądnej władzy i bogactw Żydówki, uwypukla stereotypy dotyczące Żydów w społeczeństwie polskim. Aza zostaje przedstawiona jako osoba przebiegła, która manipuluje Polakami, wykorzystując ich słabości. Jej postać pełni funkcję przerywnika w opowieści o Mendelu, jednakże skonstruowana również w sposób ukazujący stereotypowe podejście do Żydów w tym okresie.

W dalszej części utworu, Gabriela Zapolska ukazuje także działania Polaków, którzy starają się pomóc Żydom, ignorując ogólną antypatię wśród społeczeństwa. Przykładem takiej postawy jest postać Danusi, która udziela pomocy Mendelowi i próbuje zmieniać negatywne spojrzenie Polaków na Żydów. Jej postawa stanowi odmienne spojrzenie na Żydów, w opozycji do dominującego w społeczeństwie antysemityzmu.

Innym przykładem pozytywnych relacji między Polakami a Żydami jest postać Polaka Józefa Neumana, który przeżywa tragiczne losy spowodowane udziałem w powstaniu styczniowym. Józef blisko współpracuje z Żydami, wychodząc ponad narodowościowe podziały. Przykład ten dowodzi, że w lekturze "Mendel Gdański" nie wszystkie relacje między Polakami a Żydami są negatywne, a autor zdaje się sugerować, że współpraca i wzajemne wsparcie są możliwe, pomimo obecnych podziałów i napięć.

Wszystkie te relacje między Polakami a Żydami, ukazane w powieści, są przedstawiane z różnych perspektyw, co pozwala czytelnikowi na ujrzenie złożoności tych relacji. Autorka celowo przedstawia różnorodne postawy, zarówno pozytywne, jak i negatywne, aby wskazać na różnorodność poglądów i zachowań wobec Żydów w ówczesnym społeczeństwie polskim.

Wnioskiem płynącym z powieści "Mendel Gdański" jest to, że relacje między Polakami a Żydami nie są jednoznaczne i nie ograniczają się jedynie do konfliktów i antypatii. Autorka pokazuje, że w tym trudnym dla społeczeństwa okresie, istniała możliwość dialogu i porozumienia, choć znajdowały się one w cieniu stereotypów i uprzedzeń. Przedstawione w utworze relacje między Polakami a Żydami stanowią więc obraz ówczesnej Polski, która borykała się z problemem różnorodności etnicznej i narodowej, oraz próbowała znaleźć równowagę między własnymi tradycjami a otwartością na inność.