Porównaj fragmenty powieści Witolda Gombrowicza „Ferdydurke” i Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace” dotyczące szkoły.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.04.2024 o 9:25

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.04.2024 o 22:57

W literaturze polskiej szkoła często stanowiła miejsce, w którym rozgrywały się narodowe dramaty, jak również codzienne zmagania młodzieży z systemem. Szczególnie interesującym tematem jest sposób, w jaki polska literatura od różnych epok przedstawiała lekcje języka polskiego. Analiza fragmentów powieści Stefana Żeromskiego "Syzyfowe prace" oraz Witolda Gombrowicza "Ferdydurke" pozwala na głębsze zrozumienie tego, jak szkoła i nauczyciele byli postrzegani w różnych okresach.

Żeromski w "Syzyfowych pracach" przedstawił problem rusyfikacji i polskiej szkoły pod zaborami, ukazując trudności w nauczaniu języka polskiego. Natomiast Gombrowicz w "Ferdydurke", choć pisany kilkadziesiąt lat później, stanowi satyrę na polską edukację i społeczeństwo okresu międzywojennego.

Analizując "Ferdydurke", spotykamy się z Profesorem Pimko oraz Profesorem Bladaczką. Postacie te są groteskowe, ich metody nauczania – archaiczne i odrealnione. Gombrowicz ukazuje Pimko jako osobę pragnącą utrzymać kontrolę nad klasą przez infantylizację uczniów, co ma na celu zachowanie autorytetu. Reakcje uczniów są różnorodne, ale często pełne buntu i sprzeciwu, jak pokazuje postać Gałkiewicza, która stara się przeciwstawić nauczycielowi i obnażyć absurd sytuacji.

Z kolei w "Syzyfowych pracach" lekcje prowadzone przez nauczycieli, takich jak Sztetter, również ukazują dystans między uczniami a nauczycielami. Metody nauczania w otoczeniu polskiej szkoły pod zaborem rosyjskim są ograniczone i pełne cenzury, co prowadzi do braku zaangażowania i zainteresowania ze strony uczniów. Wzburzenie uczniowskie, jak choćby patriotyczne czytanie "Pana Tadeusza" przez Zygiera, staje się formą sprzeciwu przeciwko narzuconym ograniczeniom.

Oba teksty wykorzystują groteskę do podkreślenia absurdu sytuacji edukacyjnych. W "Ferdydurke" groteska dotyka relacji nauczyciel-uczeń, transformując lekcję w teatr absurdu. W "Syzyfowych pracach", recytacja Mickiewicza obnaża ironię sytuacji, w której polski wiersz staje się narzędziem buntu w rusyfikowanej szkole.

Porównując motywy i postawy zawarte w obu dziełach, można zauważyć podobieństwo w krytyce systemu oświatowego i niezrozumieniu między nauczycielami a uczniami. Różnią się one jednak kontekstem historycznym, który ma znaczący wpływ na zachowania postaci – od otwartego sprzeciwu do bardziej subtelnych form buntu.

Analizując wpływ kontekstu historyczno-społecznego na przedstawienie szkoły, łatwo zauważyć, że zarówno u Żeromskiego, jak i Gombrowicza, szkoła jest miejscem represji i braku dialogu. Obie powieści, choć w odległych czasach napisane, pozostają aktualne, ponieważ obnażają mechanizmy działania edukacji, które do dziś budzą kontrowersje.

Zakończenie tej analizy prowadzi do wniosku, że dzieła Gombrowicza i Żeromskiego, choć różne kontekstualnie, obrazują uniwersalne problemy edukacyjne. Są one dowodem na to, jak literatura może służyć nie tylko jako forma artystycznej ekspresji, ale też jako narzędzie krytyki społecznej, zwłaszcza w kontekście systemu oświatowego, który kształtuje kolejne pokolenia.