Rozważ słowa E. Fromma w kontekście losów Edypa: "Szczęście nie jest dziełem przypadku, ani darem bogów, szczęście to coś, co każdy z nas musi sobie wypracować dla siebie samego"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.05.2024 o 17:36

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.05.2024 o 10:28

Szczęście od wieków stanowi jedno z najważniejszych zagadnień filozoficznych i literackich. Zdaniem Ericha Fromma, niemiecko-amerykańskiego psychologa i filozofa humanistycznego, szczęście nie jest przypadkowe ani nie jest darem od bogów. To coś, co każdy musi sobie wypracować sam. Przez pryzmat tej myśli interesujące staje się spojrzenie na postać Edypa z tragedii Sofoklesa, który został uwikłany w sieć fatalnego przeznaczenia.

W antycznej Grecji los, determinizm oraz interwencja bogów miały kluczowe znaczenie w życiu człowieka. Przepowiednie orakuli i wola deities determinowały przyszłość, co znajduje odzwierciedlenie w historii Edypa. Syn króla Teb, Lajosa, otrzymał przepowiednię, że zostanie zamordowany przez własne dziecko. W strachu przed przeznaczeniem rodzice Edypa usiłowali go zabić, lecz ostatecznie Edyp został uratowany i wychowany przez królewską parę z innego miasta, nieświadomy swojego pochodzenia. Lata później, podczas próby uniknięcia spełnienia kolejnej fatalnej przepowiedni odnoszącej się do niego, nieświadomie zabija swojego biologicznego ojca i poślubia swoją matkę, Jokastę.

Edyp, bezwiedny dotyczący swojego pochodzenia, starał się odkryć prawdę o przeszłości. Jego historia to przykład paradoksu, w którym bez względu na podejmowane działania, przepowiednia się spełnia, sugerując, że człowiek jest całkowicie pogrążony w ślepym determinizmie. Tym samym rodzi się pytanie: czy w takiej sytuacji jest w ogóle możliwe mówienie o wypracowywaniu własnego szczęścia?

Porównując tę sytuację z innymi postaciami mitologicznymi, jak Kronos czy Sisifos, widzimy różne próby radzenia sobie z przeznaczeniem. Kronos próbował uniknąć losu pożerając swoje dzieci, a Sisifos, choć skazany na wieczne wałęsanie głazu, reprezentuje nieustanne, choć daremne, próby kontrolowania swojego losu.

Erich Fromm twierdził, że ludzie mają zdolność do kształtowania własnego szczęścia poprzez wybory i działania. Jego myśl krytykuje bierność wobec determinizmu, proponując aktywne dążenie do samorealizacji. Kładł nacisk na to, że jednostki nie są kompletnie zdeterminowane przez zewnętrzne warunki, a zdolność do podejmowania decyzji i działania jest kluczem do osiągnięcia szczęścia.

Stawiając w centrum rozważań życie Edypa i popierając je argumentami Fromma, dochodzimy do konkluzji, że mimo wszystko Edyp, mając pełną świadomość i zdolności interpretacyjne dzisiejszego człowieka, mógłby próbować inaczej angażować się w swoje życie, co mogłoby zaowocować inne, być może szczęśliwsze zakończenie. Gdyby Edyp miał więcej wiary w wolną wolę niż w przepowiednie, jego decyzje mogłyby wyglądać inaczej.

Podsumowując, antyczna wizja świata, która skazuje ludzi na życie pod dyktando nieubłaganego losu, może wydawać się archaiczna, jednak nadal pozostaje aktualne pytanie o to, na ile jesteśmy panami własnego losu. Czy, jak sugeruje Fromm, każdy z nas faktycznie może wypracować szczęście dla siebie, działając świadomie i rozważnie? Refleksja nad losami Edypa, będąca połączeniem antycznej tragedii i współczesnej psychologii, zachęca do przemyśleń nad własnym podejściem do życiowych wyzwań i dążeniem do szczęścia. To ważne, by nie ulegać rezygnacji, lecz aktywnie kształtować swój los, nawet w obliczu trudnych, nieomal deterministycznych warunków życiowych.