Forma w życiu człowieka i próby walki z nią na przykładzie powieści "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.05.2024 o 17:31

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 2.05.2024 o 11:05

"Ferdydurke", napisana przez Witolda Gombrowicza i opublikowana po raz pierwszy w 1937 roku, to jedna z najbardziej znaczących powieści w polskiej literaturze XX wieku. Autobiograficzne motywy przeplatają się w niej z krytyką społeczną, a potoczne językowe formy mieszają z filozoficzną głębią. Centralnym tematem dzieła jest problem formy, przez którą rozumie się sztuczne, często narzucone przez społeczeństwo wzorce działania i zachowania.

Bohater powieści, Józio, jest trzydziestoletnim mężczyzną, który nagle zostaje zinfantylizowany przez swojego nauczyciela, Pimkę. Wraca do szkoły, znowu stając się uczniem, co demonstruje, jak zewnętrzne okoliczności mogą manipulować naszą tożsamością. Forma szkolna, pełna absurdów i paradoksów, służy Gombrowiczowi do ukazania mechanizmów społecznej kontroli.

Józio doświadcza różnorodnych prób przełamania tych narzuconych form. Jednym z przykładów jest jego konflikt z grupami uczniów, takimi jak Syfon i Miętus, który odsłania fałsz grupowych presji i rywalizacji. Józio próbuje również wymknąć się zakłamanym rolom podczas pobytu u rodziny Młodziaków, gdzie jego uczuciowe niuanse są obiektem manipulacji. Kolejnym istotnym miejscem stawiania oporu formom jest dom wujostwa Hurleckich, gdzie konfrontuje zdegenerowane wartości ziemiańskie.

Nieustannie zmieniająca się tożsamość Józia i jego pełne sprzeczności relacje z innymi ukazują niestabilność formy, ale również jej nieuchronność. Józio, mimo różnorodnych prób, uświadamia sobie, że walka z formą jest często walką z wiatrakami, gdyż formy te są głęboko zakorzenione w strukturze społecznej.

Gombrowicz, umieszczając problematykę formy w centrum "Ferdydurke", dotyka uniwersalnych kwestii dotyczących wolności, autentyczności i tożsamości. Widzimy, jak forma wpływa na indywidualne i zbiorowe życie, często ograniczając przestrzeń dla prawdziwej ekspresji siebie.

W kontekście idei egzystencjalizmu, Gombrowicz przedstawia ludzką egzystencję jako pole bitwy z formami. Autentyczne "ja" może być realizowane tylko poprzez nieustanne wyzwanie i przekraczanie tychże form. To wpisuje się w szerszą filozofię egzystencjalizmu, z jej naciskiem na indywidualność i odpowiedzialność za własne życie.

Współczesny świat, w którym żyjemy, potwierdza wiele z obserwacji Gombrowicza. W dobie mediów społecznościowych, których nacisk na kreowanie idealnego wizerunku może być widziany jako nowoczesna forma, problematyka książki staje się jeszcze bardziej aktualna. W kontekście konsumpcjonizmu i ciągłego dążenia do spełniania społecznych oczekiwań, każdy z nas musi zmagać się z formą na co dzień.

Podsumowując, w "Ferdydurke" Witold Gombrowicz zgłębia problem formy, ukazując jej wszechobecność oraz wpływ na życie jednostek, które nieustannie usiłują znaleźć przestrzeń dla swojej autentycznej egzystencji. Choć forma w pewnym sensie definiuje nasze doświadczenie, to jednocześnie stwarza ramy, które mogą być ograniczające. Powieść prowokuje do przemyśleń, czy pełna autentyczność jest możliwa, otwierając drogę do dalszych dyskusji na temat natury ludzkiej niezależności.