Porównanie obrazu śmierci w "Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" oraz w wierszu Mirona Białoszewskiego pt. "Wywiad"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.05.2024 o 11:53

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.05.2024 o 19:32

Śmierć od zawsze była fascynującym i nieuchwytnym tematem w literaturze. Z jednej strony budziła niepokój i lęk przed nieznanym, a z drugiej skłaniała do refleksji nad istotą życia i naszej marności. Współczesne społeczeństwo często unika otwartych rozmów na temat śmierci, traktując ją jako temat tabu, jednak jej obecność w literaturze jest stała i niezmienna.

W niniejszym wypracowaniu porównam dwa utwory literackie, których tematem przewodnim jest śmierć: średniowieczną "Rozmowę Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" oraz współczesny wiersz Mirona Białoszewskiego pt. "Wywiad". Postaram się ukazać, jak różne epoki i uwarunkowania kulturowe wpływają na przedstawienie śmierci, a także jakie są różnice i podobieństwa między obydwoma dziełami.

I. "Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" 1. Tło historyczne i kulturowe

Śmierć w średniowieczu była postrzegana jako nieuchronna i wszechobecna część życia. Motywy "vanitas" i "danse macabre" były bardzo popularne w literaturze i sztuce tamtego okresu. "Vanitas" podkreślała marność i przemijalność życia ludzkiego, a "danse macabre" symbolizowała równość wszystkich ludzi wobec śmierci, niezależnie od ich statusu społecznego.

2. Główne postacie i fabuła

"Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" opowiada historię uczonego Polikarpa, który pragnie zgłębić tajemnicę śmierci. Modli się żarliwie, prosząc o objawienie, aż w końcu spotyka Śmierć – przerażającą, żeńską postać w zaawansowanym stanie rozkładu. Dialog między nimi jest pełen grozy, a Polikarp reaguje paraliżującym strachem.

3. Główne motywy i symbole

W utworze dominują motywy "vanitas" i "danse macabre". Śmierć ukazana jest jako nieubłagana siła, która nie zważa na status społeczny, majątek ani wiek. Groteskowe przedstawienie Śmierci ma na celu uświadomienie marności ludzkiego życia i nieuchronności końca.

4. Styl i ton

"Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" posługuje się stylistyką groteski, przerysowania i dramatyzmu. Przedstawienie Śmierci w żałosnym stanie rozkładu i reakcja Polikarpa pełna lęku podkreślają dramatyzm i grozę sytuacji.

II. "Wywiad" Mirona Białoszewskiego 1. Tło współczesne i kulturowe

W XX wieku postrzeganie śmierci uległo zmianie. Śmierć stała się tematem tabu we współczesnym społeczeństwie, choć nadal jest obecna w literaturze. W przeciwieństwie do średniowiecza, współcześni poeci często przedstawiają śmierć w sposób mniej dramatyczny, a bardziej refleksyjny.

2. Główne postacie i fabuła

W wierszu "Wywiad" Mirona Białoszewskiego, główną postacią jest sam poeta zastanawiający się nad sensem życia i relacji międzyludzkich. Rozmawia z kobietą, która przeprowadza z nim wywiad. Dialog ten skupia się na pytaniach dotyczących jakości życia, relacji i więzi międzyludzkich.

3. Główne motywy i symbole

Śmierć w "Wywiadzie" jest postrzegana jako "kara za życie", ale także jako wybawienie od doczesnych trudności. Zapisane słowa na kartce symbolizują ostatni testament i wewnętrzną refleksję. Śmierć jawi się jako wydarzenie naturalne i nieprzerażające.

4. Styl i ton

Styl wiersza jest prosty i refleksyjny. Dialog między postaciami pełen jest spokoju i godności. W przeciwieństwie do "Rozmowy Mistrza Polikarpa", tutaj nie ma miejsca na dramatyzm czy przerażenie – zamiast tego, śmierć jest przyjmowana z akceptacją.

III. Porównanie obu utworów 1. Postać Śmierci

W "Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią", Śmierć jest przerażająca i groteskowo przerysowana, w stanie zaawansowanego rozkładu. Natomiast w "Wywiadzie" Białoszewskiego, śmierć to przeciętna kobieta, która nie budzi lęku, a raczej skłania do refleksji.

2. Reakcja bohaterów na spotkanie ze Śmiercią

Polikarp reaguje na spotkanie ze Śmiercią paraliżującym strachem i przerażeniem. Z kolei Miron przyjmuje śmierć z godnością i spokojem, bez lęku, lecz z dozą refleksji nad przeszłością.

3. Symbolika i motywy

"Rozmowa Mistrza Polikarpa" jest pełna średniowiecznych motywów "vanitas" i "danse macabre", które podkreślają marność życia i równość wszystkich ludzi wobec śmierci. W "Wywiadzie" Białoszewskiego dominują współczesne refleksje nad sensem życia i relacji międzyludzkich, a śmierć jest postrzegana jako naturalny koniec życiowej drogi.

4. Styl i ton

Styl "Rozmowy Mistrza Polikarpa" jest dramatyczny, pełen grozy i obrazowych przedstawień. Z kolei "Wywiad" ma formę dialogu pełnego spokoju i refleksji, który zachęca do przemyśleń nad własnym życiem.

Porównanie obu utworów ukazuje ewolucję postrzegania śmierci od średniowiecza do współczesności. Mimo że różnią się one w stylu i tonie, oba dzieła ukazują uniwersalność tematu śmierci i jej wpływ na literaturę różnych epok.

Śmierć w "Rozmowie Mistrza Polikarpa" jest przerażająca i brutalna, podkreślając marność ludzkiego życia, podczas gdy w "Wywiadzie" Białoszewskiego jest ona spokojnym i naturalnym zakończeniem, które może skłonić do refleksji nad sensem życia. Oba utwory odzwierciedlają swoje epoki i postawy wobec śmierci, ukazując, jak różne konteksty kulturowe wpływają na sposób jej postrzegania.

Wnioski z analizy pokazują ważność godnego i świadomego życia jako przygotowania do nieuniknionego końca. Oba utwory ukazują, że śmierć, choć nieodzowna, może być traktowana z różnym nastawieniem – od przerażenia po akceptację i refleksję.