Władza: zaszczyt czy pokusa - funkcjonowanie motywu w literaturze

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.05.2024 o 16:22

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.05.2024 o 13:58

Władza jest jednym z najczęściej poruszanych motywów w literaturze. Z jednej strony może być postrzegana jako zaszczyt, niosący ze sobą odpowiedzialność i możliwość heroicznych czynów. Z drugiej strony, władza bywa też pokusą prowadzącą do zguby, wynaturzenia moralnego i nadużyć. Analiza funkcjonowania tego motywu w literaturze pokazuje, jak wielowymiarowe i skomplikowane może być ludzkie podejście do władzy.

Jednym z najbardziej znanych dzieł, w którym temat władzy odgrywa kluczową rolę, jest tragedia Williama Szekspira "Makbet". Makbet, główny bohater dramatu, jest szanowanym wojownikiem i wasalem króla Szkocji, Dunkana. Jednak po spotkaniu z wiedźmami, które przepowiadają mu, że zostanie królem, Makbet ulega pokusie zdobycia władzy za wszelką cenę. Wspólnie ze swoją żoną, Lady Makbet, planują i realizują morderstwo Dunkana. Zabicie króla jest jednym z pierwszych kroków, które prowadzą Makbeta w stronę destrukcji. Władza staje się dla niego obsesją, a każda kolejna zbrodnia popycha go coraz bardziej ku obłędowi. Szekspir pokazuje, jak ambicja i pragnienie władzy mogą wyniszczyć człowieka, zrujnować jego moralność oraz doprowadzić do tragicznego końca. Tym samym Makbet jest przykładem postaci, dla której władza była przede wszystkim pokusą.

W literaturze polskiej motyw władzy fascynująco przedstawia Henryk Sienkiewicz w "Krzyżakach". Jagiełło, jako król Polski, przedstawiony jest jako władca rozważny i sprawiedliwy, który dąży do mobilizacji swoich poddanych w obliczu zagrożenia ze strony Zakonu Krzyżackiego. Jagiełło jest świadomy odpowiedzialności, jaka na nim spoczywa, i traktuje władczość jako zaszczyt. Jego celem nie jest jedynie obrona Polski, lecz również dążenie do sprawiedliwości i prawdy. Przedstawiony w ten sposób Jagiełło jest przykładem władcy, który potrafi sprostać moralnym i etycznym wymaganiom swojej roli, ukazując rysy idealnego władcy, który staje się bohaterem narodowym.

Z kolei w "Quo Vadis" Sienkiewicza pozornie tytułowy bohater Winicjusz jest przede wszystkim żołnierzem, ale władza i dążenie do niej są silnie reprezentowane przez imperatora Nerona. Neron, władca Rzymu, przedstawiony jest jako despotyczny tyran, który wykorzystuje swoją władzę w sposób skrajnie niemoralny. W jego rękach władza jawi się jako narzędzie do zaspokajania własnych potrzeb, kaprysów i ambicji, a także jako sposób kontrolowania i terroryzowania innych. Neron zatraca się w swojej potędze, co prowadzi do ogromnych katastrof i tragedii. W tym znaczeniu Neron ilustruje, jak pokusa władzy może prowadzić do wynaturzeń, okrucieństwa i końcowej zguby.

Również "Mistrz i Małgorzata" Michaiła Bułhakowa ukazuje motyw władzy, przedstawiając go w kontekście moralnych i duchowych rozterek postaci. Woland, demoniczny przybysz z zaświatów, uważany za Szatana, przybywa do Moskwy, aby zdemaskować hipokryzję oraz moralne upadki ludzi. Władza, jaką posiada Woland, jest mistyczna i pozaziemska, ale nie służy tylko czynieniu zła. Woland, jako arbiter moralności, udowadnia, że władza może być również narzędziem sprawiedliwości, choć w niekonwencjonalny sposób. Poprzez swoją postać, Bułhakow ukazuje, iż władza może być testem wartości moralnych i duchowych.

Innym interesującym przykładem jest "Folwark zwierzęcy" George`a Orwella, gdzie zwierzęta przejmują władzę nad własnym gospodarstwem, aby zbudować utopię równości i sprawiedliwości. Poczynania Napoleona, przywódcy zwierząt, szybko stają się symbolem korupcji władzy. Wkrótce władza przekształca Napoleona w tyrana, który nie różni się od wcześniejszych ludzkich prześladowców. Orwell przedstawia tu uniwersalną prawdę o naturze władzy: że istnieje ryzyko, iż każdy, kto zdobędzie zbyt wiele mocy, może ulec jej pokusie i stać się tyranem.

Władza jest zatem motywem, który w literaturze zawsze wiąże się z głębokimi i wielowymiarowymi konfliktami. Może ona być zaszczytem, ale także ogromną pokusą, która prowadzi do moralnych upadków. Jak pokazują przykłady z literatury, postawy bohaterów wobec władzy zależą zarówno od ich charakterów, jak i okoliczności, w jakich się znajdują. To zestawienie różnych wizji władzy w literaturze pozwala lepiej zrozumieć ludzkie dążenia, lęki i słabości.