Polska niepodległa w „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego i „Granicy” Zofii Nałkowskiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.05.2024 o 14:39

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.05.2024 o 14:34

Analiza dwóch powieści: "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego i "Granicy" Zofii Nałkowskiej, które ukazują problemy społeczne, polityczne i ekonomiczne w Polsce w okresie dwudziestolecia międzywojennego, jest niezwykle istotna, gdyż obie książki doskonale oddają rzeczywistość tamtych czasów. Odzyskanie niepodległości przez Polskę po wielu latach zaborów w 1918 roku wiązało się z nadzieją, ale również z licznymi trudnościami w budowaniu nowego państwa. Literatura tamtego okresu, w tym wspomniane dzieła, spełniała istotną rolę, odbijając rzeczywistość, ukazując wzorce patriotyzmu i zarazem krytykując aktualne problemy.

W "Granicy" Zofii Nałkowskiej główny wątek to historia życia i śmierci Zenona Ziembiewicza. Zenon pochodził z rodziny szlacheckiej, jego ojciec Walerian był zarządcą dóbr, a matka Żancia charakteryzowała się pobłażliwością. Zenon dostał solidne wykształcenie, co umożliwiło mu rozpoczęcie kariery. W czasie studiów nawiązał związek z Elżbietą Biecką, który później stał się istotnym elementem jego życia. Jednocześnie zaangażował się w romans z Justyną Bogutówną, co miało katastrofalne skutki. W tej powieści Nałkowska ukazuje społeczne oraz moralne dylematy bohaterów. Zenon jest symbolem człowieka uwikłanego w granice moralne i społeczne, jego życie toczy się pomiędzy obowiązkami rodzinnymi, ambicjami zawodowymi a osobistymi pragnieniami. Justyna Bogutówna jest ofiarą tych społecznych nierówności i moralnych dylematów.

Symbolika granicy w powieści "Granica" jest wielowymiarowa. Granica społeczna podkreśla podziały klasowe między ziemiaństwem, mieszczaństwem i biedotą. Granica psychologiczna ukazuje podziały mentalne i świadomość klasową. Granica moralna przedstawia trudne wybory bohaterów, które determinują ich życie. Granica filozoficzna wiąże się z refleksją nad wizerunkiem w społeczeństwie i autentycznością postaw. Poprzez te różne aspekty granicy Nałkowska skłania czytelnika do głębszej refleksji nad istotą ludzkiej egzystencji i wzorców społecznych.

Z kolei w "Przedwiośniu" Stefana Żeromskiego główny wątek to życie i dojrzewanie ideowe Cezarego Baryki. Jego dzieciństwo w Baku, trudne doświadczenia związane z rewolucją oraz wpływ wychowania przez patriotycznych rodziców, szczególnie matkę, kształtują jego osobowość i światopogląd. Wędrówka do Polski oraz rozczarowanie rzeczywistością, która nie spełnia jego wyidealizowanych wyobrażeń, są kluczowymi momentami powieści. Żeromski metaforycznie ukazuje tytuł „Przedwiośnie” jako stan przejściowy państwa polskiego, które buduje demokrację, nadzieje na odbudowę, i reformy.

Obraz Polski po odzyskaniu niepodległości w "Przedwiośniu" to przede wszystkim społeczno-ekonomiczne kontrasty między bogatymi a biednymi. Nawłoć reprezentuje bogactwo i luksus, natomiast Chłodek ubóstwo i nędzę. Podziały polityczne i społeczne między wielosławskimi a chłodkowskimi ukazują skrajne różnice w stylu życia i dostępie do zasobów. Ideowe wybory Cezarego, który waha się między programem reform proponowanym przez Szymona Gajowca a bardziej radykalnymi ideami Antoniego Lulka, odzwierciedlają wewnętrzne rozterki młodego człowieka poszukującego swojego miejsca w nowej Polsce.

Porównując oba dzieła, można zauważyć, że problematyka społeczna i polityczna w "Przedwiośniu" i "Granicy" ukazuje głębokie niesprawiedliwości i podziały społeczne. Hierarchia i nierówności społeczne widać w "Przedwiośniu" na przykładzie różnic między Nawłocią i Chłodkiem, a w "Granicy" są one zilustrowane przez różne warstwy społeczne: ziemiaństwo, mieszczaństwo i biedotę. Tragiczne losy bohaterów, takich jak Zenon Ziembiewicz i Cezary Baryka, pokazują, jak te społeczne struktury wpływają na indywidualne życie.

Refleksje nad niepodległością są również istotnym elementem obu powieści. W "Przedwiośniu" mamy idealistyczne marzenia o szklanych domach, symbolizujące przyszłość wolnej Polski, które zderzają się z brutalną rzeczywistością. W "Granicy" granice rozwinięcia społeczeństwa polskiego są analizowane pod kątem moralnym, psychologicznym i filozoficznym, pokazując skomplikowane relacje między jednostką a społeczeństwem.

Podsumowując, "Przedwiośnie" i "Granica" to literackie odbicie sytuacji Polski w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Obydwie powieści pełnią rolę krytyki rzeczywistości, oferując refleksje na temat przyszłości Polski. Bohaterowie tych dzieł, poprzez swoje wybory i dylematy, prezentują różne drogi oraz możliwości naprawy państwa, podkreślając jednocześnie moralne wyzwania czasu niepodległości. Literatura tego okresu, poprzez takie dzieła jak powieści Żeromskiego i Nałkowskiej, stanowi ważny głos w dyskusji o Polsce i jej przyszłości.