Motyw miłości jako temat podjęty przez literaturę z wieku XVI i XVII wieku Kochanowski, Sęp-Sarzyński, Morsztyn

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.05.2024 o 7:54

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.05.2024 o 7:38

Miłość, jako temat uniwersalny i niezmiennie aktualny, od wieków stanowi źródło inspiracji dla twórców literatury. W epoce renesansu i baroku, czyli w XVI i XVII wieku, motyw ten przechodził interesujące przeobrażenia, dostosowując się do zmieniających się uwarunkowań społecznych i kulturowych. W twórczości trzech wybitnych polskich poetów: Jana Kochanowskiego, Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego oraz Jana Andrzeja Morsztyna, motyw miłości znajduje różnorodne, niekiedy kontrastowe odzwierciedlenie.

Renesans, jako epoka odrodzenia kultury antycznej i humanizmu, kładł nacisk na wartość jednostki oraz jej duchowy i intelektualny rozwój. Miłość w literaturze renesansowej często była idealizowana, ukazywana jako uczucie pełne harmonii, przepełnione estetyką i klasycznym ładem. Jan Kochanowski, najwybitniejszy poeta polskiego renesansu, korzystał z tych trendów w swojej poezji, której ton przesiąknięty jest zróżnicowanymi emocjami, od zachwytu po sarkazm.

W "Fraszkach" Jana Kochanowskiego motyw miłości znajduje szczególne miejsce. W utworze "Do Zofijej" poeta wyraża kombinację niepokoju i nadziei zakochanego serca, stosując dworne komplementy i pochwały dla kobiecej urody. Podobnie w fraszce "Do Kachny", w której połączenie niepewności i komplementów tworzy pełen ciepła obraz uczucia. Utwór "Wezwanie do Hanny z Czarnolasu" wyraża harmonijną wizję połączenia natury i zakochanego człowieka, która może być aluzją do Doroty, żony poety. Realistyczne opisy kobiecej urody znajdują miejsce w "Do Magdaleny", gdzie Kochanowski używa konwencjonalnych epitetów i kończy fraszkę pasją.

Kochanowski stosuje różnorodność tonów i motywów, od drastycznych anegdot, przez dworne komplementy, po złośliwe przycinki. Poeta umiejętnie przeplata dramaty serca z humorystycznymi i lekkimi tonami, co sprawia, że jego poezja przedstawia miłość w sposób szeroki i wieloaspektowy.

W epoce baroku, która nastąpiła po renesansie, przemiany w podejściu do miłości były wyraźne. Namiętność, pożądanie i fascynacja ciałem często dominowały nad uczuciem duchowym, a poeci barokowi podkreślali kontrasty między cielesnością a duchowością. Mikołaj Sęp-Sarzyński, wybitny przedstawiciel baroku, w swoich erotykach dotykał zarówno urody młodych kobiet, jak i głębokich uczuć cierpienia wynikających z nieodwzajemnionej miłości.

Erotyki Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego ukazują fascynację kobiecą urodą, ale również głębokie uczucia i cierpienie. W utworze "Do Kasie" ("Jeśli władną...") poeta opowiada o miłości jako o chorobie i zniewoleniu, co wprowadza element cierpienia w kontekście miłości. Sonet V "O nietrwałej miłości świata tego" rozwija temat przemijającej i nietrwałej miłości doczesnej oraz trwałej miłości skierowanej do Boga, co wprowadza refleksję nad wartościami doczesnymi i ponadczasowymi.

W barokowym spojrzeniu na miłość wyróżnia się także twórczość Jana Andrzeja Morsztyna. Jego poezja dworska łączyła wyrafinowany styl z kontrastującym nurtem stylistyki wulgarnej. W jego utworach znajdziemy inspiracje średniowieczną poezją dworską oraz analogie miłości do choroby i niewoli.

W wierszu "Przyjaciółka" Morsztyn krytycznie analizuje kobiecą cnotę, co wiąże się z pożądaniem erotycznym. "Do tejże" wykorzystuje porównania i przenośnie, które łączą wysoką stylistykę z bardziej dosadną formą, tworząc interesujący kontrast. "Na krzyżyk na piersiach jednej panny" ukazuje połączenie religijnej symboliki z erotyką, co jest dość typowe dla barokowej poezji, gdzie często splatały się sfery sacrum i profanum.

Utwory takie jak "Do trupa" i "Cuda miłości" zawierają paradoksy miłosnego cierpienia i refleksje na temat preferowania śmierci nad zakochaniem, ukazując konflikt między logiką a uczuciami. Miłość jest tu nie tylko uczuciem, ale przede wszystkim dramatycznym doświadczeniem, pełnym sprzeczności.

Podsumowując, motyw miłości w literaturze XVI i XVII wieku przeszedł wyraźne przemiany, od renesansowej idealizacji i harmonii u Kochanowskiego, poprzez barokową namiętność i kontrastowość u Morsztyna i Sępa-Szarzyńskiego. W każdym przypadku miłość ukazywana była na różne sposoby: jako uczucie szlachetne i wzniosłe, ale również jako namiętność pełna cierpienia i wewnętrznych sprzeczności. Pomimo różnic w podejściu, wspólne motywy takie jak miłość jako choroba i zniewolenie pozostają uniwersalne, dowodząc, że miłość w literaturze odzwierciedla przemiany społeczne i kulturowe oraz różnorodność ludzkich emocji. Kontrast między duchową a cielesną miłością, między idealizacją a rzeczywistością, świadczy o nieustającej fascynacji poetów tym skomplikowanym, ale fundamentalnym aspektem ludzkiego doświadczenia.