„Król olszyn” Johanna Wolfganga Goethego jako ballada

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.05.2024 o 7:33

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 31.05.2024 o 7:15

Ballady są jednym z najbardziej frapujących gatunków literackich, które zyskały szczególną popularność w okresie romantyzmu. Istotą ballady jest jej synkretyczny charakter, łączący elementy epiki, liryki i dramatu. Wyraz „ballada” pochodzi od łacińskiego „balar”, co oznacza „tańczyć”, co nawiązuje do pierwotnego, tanecznego, i muzycznego charakteru tego gatunku. Ballada jako forma literacka narodziła się w średniowieczu i z początku służyła opowiadaniu historii z towarzyszeniem muzyki. W romantyzmie ten gatunek zyskał na znaczeniu, stając się jednym z ulubionych środków wyrazu wielu poetów.

Johann Wolfgang Goethe również sięgnął po ten gatunek, tworząc jedną z najbardziej znanych ballad – „Król olszyn” („Erlkönig”). Struktura „Króla olszyn” obejmuje mnogie elementy epiki, liryki i dramatu, co jest typowe dla ballad, która to forma synkretyczna zasłynęła szczególnie w romantyzmie.

Tematyka ballad najczęściej czerpie z legend i podań ludowych, a „Król olszyn” nie jest wyjątkiem. Utwór opowiada o niezwykłej i tajemniczej historii, która dzieje się w świecie na granicy rzeczywistości i fantazji. W balladzie Goethea znajdujemy charakterystyczne cechy tego gatunku - zwięzłą i uproszczoną akcję, która jest narracyjnie przekształcona dzięki ulirycznionym opisom i dialogom postaci.

Fabuła „Króla olszyn” jest prosta, ale nasycona metaforyką i głębokimi emocjami. Na początku jest noc, a akcja rozpoczyna się od podróży ojca z umierającym synem na koniu. Syn widzi postać króla olszyn, istoty z mitologii germańskiej, która próbuje go kusić obietnicami zabaw i przyjemności. Ojciec stara się uspokoić dziecko, tłumacząc, że to co widzi, to tylko naturalne zjawiska: „to wierzba swe stare gałęzie rozwala”. Mimo że ojciec chce zachować racjonalne podejście, zjawiska nadprzyrodzone wydają się być dla dziecka równie realne jak świat fizyczny. Król olszyn kusi chłopca, a później zaczyna go nękać groźbami. Kulminacja dramatycznego napięcia następuje, gdy syn umiera na rękach ojca.

Fantastyczny charakter tej ballady jest widoczny dzięki inspiracji twórczością ludową. Goethe idealnie uchwycił wiarę ludowej wyobraźni w istnienie świata fantastycznego, który jest równie realny jak świat ziemski. Motyw elfów i innych nadprzyrodzonych istot jest zaczerpnięty z mitologii germańskiej i nadaje balladzie charakterystyczny, niesamowity klimat. Świat romantyczny w „Królu olszyn” jest więc pełen nieprawdopodobnych zdarzeń, mieszających się elementów realnego świata z fantastycznym, co jest typowe dla literatury romantycznej.

W balladzie występują typowe romantyczne elementy, takie jak wyeksponowanie odczuć i wizji syna oraz dramatyczne napięcie między wiarą syna a racjonalnym tłumaczeniem ojca. Świat fantastyczny widziany przez chłopca kontrastuje z racjonalnym światem widzianym przez ojca, co potęguje napięcie i dramatyzm.

Pod względem stylistycznym ballada Goethea jest również bogata w środki wyrazu. Powtórzenia, takie jak „Mój ojcze” czy „Chodź do mnie”, służą podkreśleniu emocji i dramatyzmu sytuacji. Realistyczne dialogi między ojcem a synem oraz między królem olszyn a chłopcem dodają głębi postaciom i uwiarygadniają ich przeżycia. Podział na strofy dodaje regularnej struktury i rytmiczności, co jest charakterystyczne dla ballad. Stosowanie rymów żeńskich aa, bb i regularności metrycznej z dwunastu sylabami w wersie nadaje tekstowi melodyjność i płynność.

Uniwersalna tematyka przemijania i śmierci, poruszona w „Królu olszyn”, sprawia, że jest to dzieło ponadczasowe. Potęga ludzkiej wyobraźni i emocji w obliczu grozy jest centralnym motywem tej ballady, pokazując, jak ballada może oddziaływać na czytelnika. Ballada jako gatunek literacki znalazła szczególne miejsce w literaturze romantycznej właśnie dlatego, że potrafiła w unikalny sposób łączyć prostotę języka ludowego z głębokimi tematami egzystencjalnymi.

Znaczenie „Króla olszyn” nie ogranicza się tylko do jego literackiej wartości. Ballada Goethea wywarła wpływ na późniejszych twórców i zachowała elementy ludowe, podtrzymując tradycje literackie poprzez przenoszenie ich w nowe konteksty kulturowe. Dzięki takim utworom jak „Król olszyn”, ballada nie tylko stała się ważnym gatunkiem literackim w romantyzmie, ale również wpłynęła na rozwój literatury i kultury na przestrzeni wieków.