Słowa czy czyny – co stanowi fundament zaufania? Odwołanie do lektur obowiązkowych

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.01.2026 o 11:54

Fundamentem zaufania, zarówno w relacjach międzyludzkich, jak i w szerszym kontekście społeczeństwa, są zarówno słowa, jak i czyny. Analizując różne lektury obowiązkowe polskiej szkoły średniej, można dojść do wniosku, że odpowiednio dobrane słowa mogą budować zaufanie, ale to czyny ostatecznie je cementują. Przykłady ze znanych dzieł literackich dostarczają cennych wniosków w tej kwestii.

Jednym z klasycznych przykładów jest lektura "Lalka" Bolesława Prusa. Stanisław Wokulski, główny bohater powieści, jest człowiekiem czynu. Zaangażowany w działalność handlową oraz naukową, zyskuje zaufanie różnych grup społecznych przez swoje konkretne działania. Wokulski zdobywa renomę wśród arystokratów, mieszczaństwa oraz uczonych. Jednakże jego stosunki z Izabelą Łęcką pokazują, że zaufanie oparte jedynie na słowach jest kruche. Wokulski, pod wrażeniem urody i wyniosłości Izabeli, stara się zasłużyć na jej zaufanie i miłość poprzez swoje działania. Mimo ogromu wysiłków, jego słowa i czyny nie są w stanie przezwyciężyć uprzedzeń i cynizmu Izabeli, co prowadzi do końcowej katastrofy ich relacji. Ta historia uczy nas, że choć czyny mają ogromną wagę, to mogą być one niewystarczające, jeśli słowa i intencje nie są w pełni zrozumiane i odwzajemnione.

Podobnie, w "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza, fundamentem zaufania są nie tylko słowa, ale przede wszystkim czyny. Soplicowo jest miejscem, gdzie zaufanie budowane jest przez lata na podstawie działania, zasad i tradycji. Postać Sędziego to przykład osoby, która zdobyła zaufanie swojego otoczenia dzięki swoim uczciwym czynom. Jego słowa są wiarygodne, ponieważ wspiera je jego postępowanie. Konflikt między Soplicami a Horeszkami jest głównie oparty na skomplikowanych relacjach i nieporozumieniach, które wymagają czynów (jak np. heroiczne gesty oraz dążenie do zażegnania sporu) do ostatecznego odzyskania zaufania i pokoju.

Z kolei w "Kamieniach na szaniec" Aleksandra Kamińskiego mamy do czynienia z bohaterami, którzy zdobywają i umacniają zaufanie dzięki swoim heroicznym działaniom. Rudy, Zośka i Alek przedstawieni są jako młodzi ludzie, którzy swoją odwagą, poświęceniem i czynami udowadniają wartość słowa „przyjaźń” i „lojalność”. Nie tylko ich słowa, ale przede wszystkim heroiczne akcje podczas okupacji niemieckiej, ich determinacja i gotowość do największych poświęceń budują niewzruszone zaufanie w gronie rówieśników oraz w oczach społeczeństwa. W tej książce czyny stają się niezaprzeczalnym dowodem na intencje, wartości i uczciwość bohaterów.

Kolejny ważny tekst to "Syzyfowe prace" Stefana Żeromskiego, który również charakteryzuje się głęboką analizą natury zaufania. Marcin Borowicz, jako centralna postać powieści, znajduje się w kluczowym momencie swojego życia, kiedy formują się jego postawy i wartości. To przez swoje czyny – bunt przeciw rusyfikacji, działania w obronie polskości – zdobywa zaufanie swoich rówieśników i współtowarzyszy w walce. Słowa, choć ważne, nie miałyby tej samej mocy bez wsparcia odważnych działań Marcina i jego przyjaciół.

Wreszcie, nawet w bardziej alegorycznym utworze jakim jest "Dziady" Adama Mickiewicza, widzimy istotność zgodności słów i czynów. Gustaw-Konrad swoją postawą i działaniem podczas Wielkiej Improwizacji pokazuje, jak wielka jest przepaść między ideami a rzeczywistością. Jego słowa stają się potężne, gdy pokazuje swoją gotowość do czynu, nawet jeśli ten czyn ma miejsce na granicy fizyczności i duchowości.

Podsumowując, zarówno słowa, jak i czyny mają ogromne znaczenie dla budowania zaufania. Przytoczone przykłady z literatury pokazują jednak, że prawdziwe zaufanie rośnie wtedy, kiedy słowa i czyny są w harmonii. To poprzez działania ujawniają się prawdziwe intencje i wartości, które słowa tylko zapowiadają. Literackie postaci, które zdobyły zaufanie innych, to te, które nie ograniczały się do obietnic, lecz swoimi działaniami potwierdzały wiarygodność swoich deklaracji.