Jakie dylematy moralne majĄ bohaterowie utworÓw stefana Żeromskiego?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.06.2024 o 17:24

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 22.06.2024 o 16:48

I. Wprowadzenie

Stefan Żeromski urodził się w 1864 roku w Strawczynie, w dawnej rodzinie szlacheckiej. Jego rodzina, chociaż miała szlacheckie pochodzenie, była zubożała, co niezwykle wpłynęło na przyszłego pisarza. Żeromski dorastał w trudnych warunkach, co niewątpliwie miało odbicie w jego literackiej twórczości. Widząc biedę i niesprawiedliwość społeczną, nauczył się dostrzegać ludzi z marginesu społecznego oraz ich problemy. Powstanie styczniowe, w którym uczestniczyła jego rodzina, wywarło ogromny wpływ na Stefan Żeromskiego, kształtując jego patriotyzm i moralne wrażliwości. Te elementy stały się fundamentem jego twórczości.

2. Główne tematy dzieł Żeromskiego

W twórczości Stefana Żeromskiego dominują tematy związane z realizmem społecznym i moralnym. Jego utwory często przedstawiają trudne życie biednych chłopów, robotników oraz upadłych inteligentów. Żeromski nie boi się pokazywać codziennych zmagań bohaterów z nędzą, społeczną niesprawiedliwością i osobistymi tragediami. Autor stawia ich przed niełatwymi wyborami moralnymi, które często prowadzą do dramatycznych konsekwencji. Przez to jego bohaterowie stają się symbolami większych problemów społecznych i moralnych, z którymi zmaga się współczesne im społeczeństwo.

---

II. Doktor Tomasz Judym w "Ludziach bezdomnych"

Tomasz Judym wywodzi się z biednej rodziny robotniczej, co na stałe determinowało jego podejście do życia i pracy. Dorastał w domu szewca-pijaka, co od najmłodszych lat narzuciło mu twarde zasady przetrwania. Mimo trudnego dzieciństwa, dzięki wsparciu ciotki udało mu się zakończyć edukację i zostać lekarzem. Te doświadczenia życiowe wywarły na niego ogromny wpływ, bowiem dzięki nim rozwijał swoje ideały i cele, które w dorosłym życiu stawały się źródłem konfliktów oraz dylematów moralnych.

2. Rozdarcie między karierą a misją społeczną

Żeromski kreśli postać Tomasza Judyma jako człowieka pełnego idealizmu i pozytywistycznych idei. Judym, który ma szansę na sukces zawodowy w Warszawie, nie może znieść hipokryzji i braku etyki w warszawskim środowisku lekarskim. Jego marzeniem jest całkowite poświęcenie się pracy na rzecz najbiedniejszych, co stawia go w opozycji do reszty jego kolegów. Wyjeżdża do Cisów, rezygnując tym samym z kariery w stolicy. Tam, mimo problemów i przeciwności, stara się wprowadzać swoje idee. Jednak to miejsce staje się także areną jego wewnętrznego rozdarcia.

3. Osobiste poświęcenie a wewnętrzne rozdarcie

Największy dylemat moralny Judyma jest związany z jego osobistymi relacjami. W imię idei poświęca swoje osobiste szczęście, rezygnując z miłości do Joasi. Judym zdaje sobie sprawę, że bycie lekarzem i reformatorem wymaga od niego pełnego poświęcenia i oddania sprawie społecznej. Symbolizm rozdartej sosny w powieści podkreśla jego duchowe i emocjonalne rozdarcie. Judym staje się postacią tragiczną, której decyzje, mimo że słuszne moralnie, prowadzą do jego osobistego cierpienia i samotności.

---

III. Dominik Cedzyna i jego syn w "Doktorze Piotrze"

Akcja opowieści "Doktor Piotr" rozgrywa się w kontekście po powstaniu styczniowym, które zaważyło na losach bohaterów. Dominik Cedzyna, który był właścicielem ziemskim, stracił majątek na skutek represji po powstaniu. Zmuszony do pracy u dorobkiewicza, stara się zapewnić swojemu synowi, Piotrowi, lepszą przyszłość. Cedzyna to reprezentant pokolenia, które dążyło do odzyskania polskiej niepodległości, lecz zostało zmuszone do podporządkowania się nowym realiom.

2. Moralne dylematy ojca i syna

Cedzyna staje przed trudnym dylematem moralnym, kiedy decyduje się obniżyć płace robotników, aby sfinansować studia swojego syna, Piotra. Z jednej strony chce zapewnić Piotrowi lepszą przyszłość, co jest jego ojcowskim obowiązkiem. Z drugiej strony, zdaje sobie sprawę, że jego działania są moralnie wątpliwe i krzywdzące dla pracowników. Odkrycie prawdy przez Piotra o działaniach ojca prowadzi do jego dramatycznej decyzji o wyjeździe do Anglii, gdzie chce pracować zgodnie z własnym systemem wartości.

3. Konflikt pokoleniowy i etyczny

Między ojcem a synem dochodzi do konfliktu pokoleniowego i etycznego. Piotr, wychowany w innych warunkach i z innymi wartościami, postrzega wybory ojca jako niesprawiedliwe i nieakceptowalne. Dominik Cedzyna cierpi z powodu swojego moralnego upadku, choć jego intencje były dobre. Tragiczność sytuacji polega na tym, że w wyniku różnych życiowych doświadczeń obaj bohaterowie nie mogą osiągnąć porozumienia. Dominik poświęca etykę w imię miłości do syna, podczas gdy Piotr wybiera moralną prawość kosztem rodzinnych więzi.

---

IV. Paweł Obarecki i Stanisława Bozowska w "Siłaczce"

Paweł Obarecki i Stanisława Bozowska to bohaterowie opowieści "Siłaczka", którzy na początku swojej drogi życiowej byli idealistami wierzącymi w pozytywistyczne hasła pracy u podstaw i służby społecznej. Obarecki, jako młody lekarz, miał wielkie ambicje i plany, ale z czasem popadł w zniechęcenie i oportunizm. Z kolei Stasia Bozowska pozostała wierna swoich ideałom aż do końca, poświęcając się pracy społecznej wśród biednych chłopów.

2. Spotkanie po latach jako symbol rozdźwięku

Ich spotkanie po latach staje się dla Obareckiego gorzką konfrontacją z własnymi nieudanymi marzeniami i moralnym upadkiem. Bozowska, ciężko chora, ale nieugięta, symbolizuje ideały, które Obarecki porzucił. Śmierć Bozowskiej staje się najwyższą ceną, jaką przyszło jej zapłacić za wierność swoim przekonaniom. Dla Obareckiego jej śmierć jest bolesnym przypomnieniem o tym, kim sam mógłby być, gdyby nie poddał się rezygnacji i konformizmowi.

---

V. Podsumowanie

W utworach Stefana Żeromskiego bohaterowie muszą często wybierać między osobistym szczęściem a moralną słusznością. Każdy z nich staje przed trudnymi wyborami, które prowadzą do osobistej klęski bądź cierpienia. Judym, Cedzyna, Bozowska i Obarecki to postacie, których losy ukazują dramatyzm decyzji moralnych w trudnych czasach.

2. Refleksje nad ludzką egzystencją według Żeromskiego

Żeromski poprzez swoje dzieła pokazuje, że życie jest pełne trudnych wyborów i wyzwań. Jego bohaterowie często doświadczają osobistych tragedii, ale również ukazują niezłomność ducha i wierność ideałom. Żeromski chce nam pokazać, że na drodze do realizacji moralnych wartości zawsze będzie spotykać się z czyimś cierpieniem, ale to właśnie te wybory kształtują ludzką egzystencję w pełni jej złożoności.

---

VI. Wnioski końcowe

Stefan Żeromski stawia swoich bohaterów przed wyjątkowo trudnymi wyborami, co pozwala na głęboką refleksję nad etyką i moralnością. Poprzez swoje dzieła, autor skłania czytelników do zastanowienia się nad własnymi wyborami i wartościami, które kierują ich życiem.

2. Aktualność przesłań Żeromskiego

Dylematy moralne przedstawione przez Stefana Żeromskiego są uniwersalne i ponadczasowe, co sprawia, że jego dzieła pozostają aktualne i warte analizy w kontekście współczesnych problemów społecznych. Czytając Żeromskiego, możemy lepiej zrozumieć, że mimo upływu czasu, podstawowe pytania o moralność i etykę wciąż pozostają bez jednoznacznych odpowiedzi, a ich rozważanie jest istotną częścią ludzkiego życia.

---

Przypisy